GELİR VERGİSİ KANUNU

GELİR VERGİSİ
KANUNU
Kanun No.: 193                                                                                                                  Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960
Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961
(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,
Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)
GELİR VERGİSİ KANUNU
Kanun No: 193                                                                                                    Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960
Yayın Tarihi :   6 Ocak   1961
BİRİNCİ KISIM
MÜKELLEFİYET
BİRİNCİ BÖLÜM
VERGİNİN MEVZUU
Mevzuu:
MADDE 1 - (4369 sayılı Kanunun 24'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Gerçek kişilerin gelirleri, Gelir Vergisine tabidir.
Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği, tasarruf veya harcamasına kaynak teşkil eden her türlü kazanç ve iratların safi tutarıdır (*).
---------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 1 - Gerçek kişilerin gelirleri (Gelir Vergisi)ne tabidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.
---------------------------------
Gelirin Unsurları:
MADDE 2 - (4369 sayılı Kanunun 25'inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır:
1) Ticari kazançlar;
2) Zirai kazançlar
3) Ücretler;
4) Serbest meslek kazançları;
5) Gayrimenkul sermaye iratları
6) Menkul sermaye iratları
7) Kaynağı ne olursa olsun diğer her türlü kazanç ve iratlar.
Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin tespitinde gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır. (*)
---------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Gelirin Unsurları:
MADDE 2 - Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır:
1) Ticari kazançlar;
2) Zirai kazançlar
3) Ücretler;
4) Serbest meslek kazançları;
5) Gayrimenkul sermaye iratları
6) Menkul sermaye iratları
7) Sair kazanç ve iratlar,
Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin tespitinde gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır.
---------------------------------
(*) (244 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önce 1.1.1981 tarihine kadar uygulanan fıkra)
(*) (2361 Sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle eklenen fıkra) Bu maddede sayılan kazanç ve iratları elde edenler, 35 inci maddede belirtilen esaslar çerçevesinde vergi karnesi almak ve istenildiğinde ibraz etmekle mükelleftirler.
---------------------------------
İKİNCİ BÖLÜM
TAM MÜKELLEFİYET
Mükellefler:
MADDE 3 - Aşağıda yazılı gerçek kişiler, Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler.
1) Türkiye'de yerleşmiş olanlar;
2) (202 sayılı kanunun 1'inci maddesiyle değişen bent) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Resmi daire ve müesseslere ve merkezi Türkiye'de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları (Bu gibilerden bulundukları memleketlerde elde ettikleri kazanç ve iratları dolayısıyla Gelir Vergisine veya benzeri bir vergiye tabi tutulmuş bulunanlar, mezkur kazanç ve iratları üzerinden ayrıca vergilendirilmezler.)
Türkiye'de yerleşme:
MADDE 4 - Aşağıda yazılı kimseler Türkiye'de yerleşmiş sayılır.
1) İkametgâhı Türkiye'de bulunanlar (İkametgâh Medeni Kanunun 19 uncu müteakip maddelerinde yazılı olan yerlerdir.)
2) (202 sayılı Kanunun 2 inci maddesiyle değişen şekli) 28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar Türkiye'de oturma süresini kesmez.)
Yerleşme sayılmayan haller:
MADDE 5 - Aşağıda yazılı yabancılar memlekette altı aydan fazla kalsalar dahi, Türkiye'de yerleşmiş sayılmazlar.
1) Belli ve geçici görev veya iş için Türkiye'ye gelen iş, ilim ve fen adamları, uzmanlar, memurlar, basın ve yayın muhabirleri ve durumları bunlara benzeyen diğer kimselerle tahsil veya tedavi veya istirahat maksadıyla gelenler.
2) Tutukluluk, hükümlülük veya hastalık gibi elde olmayan sebeplerle Türkiye'de alıkonulmuş veya kalmış olanlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DAR MÜKELLEFİYET
Mükellefler ve mevzuu:
MADDE 6 - (2361 sayılı Kanunun 2 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Türkiye'de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler sadece Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler. (*)
--------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(*) Mükellefler ve mevzuu:
Madde 6 - (Değişmeden önceki şekli) Türkiye'de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler, sadece Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler. Şu kadar ki, mevduat faizleri ile menkul kıymet satışından doğan kazançlar Türkiye'de elde edilmiş olsa dahi, bunlar vergi mevzuuna alınmaz.
---------------------------------
Kazanç ve İradın Türkiye'de elde edilmesi:
MADDE 7 - (1137 Sayılı kanunun 1 inci maddesiyle değişen şekli) (31.3.1969 tarihinden geçerli olmak üzere) Dar mükellefiyete tabi kimseler bakımından kazanç ve iradın Türkiye'de elde edildiği aşağıdaki şartlara göre tayin olunur.
1) (2574 sayılı kanunun 1 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere) Ticari kazançlarda: Kazanç sahibinin Türkiye'de işyerinin olması veya daimi temsilci bulundurması ve kazancını bu yerlerde veya bu temsilciler vasıtasıyla sağlanması (Bu şartları haiz olsalar dahi iş merkezi Türkiye'de bulunmayanlardan, ihraç edilmek üzere Türkiye'de satın aldıkları ve imal ettikleri malları Türkiye'de satmaksızın yabancı memleketlere gönderenlerin bu işlerden doğan kazançları Türkiye'de elde edilmiş sayılmaz.)
Türkiye'de satmaktan maksat, alıcı veya satıcının veya her ikisinin Türkiye'de olması veya satış akdinin Türkiye'de yapılmış olmasıdır. İş merkezinden maksat ise, iş bakımından muamelelerin bilfiil toplandığı ve idare edildiği merkezidir. (*)
2) Zirai kazançlarda; zirai faaliyetlerin Türkiye'de icra edilmesi;
3) Ücretlerde;
a) Hizmetin Türkiye'de ifa edilmiş veya edilmekte olması veya Türkiye'de değerlendirilmesi;
b. (2361 Sayılı Kanunun 3'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Türkiye'de kain müesseselerin idare meclisi başkan ve üyelerine, denetçilerine tasfiye memurlarına ait huzur hakkı, aidat, ikramiye ve benzerlerinin Türkiye'de değerlendirilmesi. (**)
4) Serbest meslek kazançlarında; Serbest meslek faaliyetlerinin Türkiye'de icra edilmesi veya Türkiye'de değerlendirilmesi;
5) Gayrimenkul sermaye iratlarında; Gayrimenkulun Türkiye'de bulunması ve bu mahiyetteki mal ve hakların Türkiye'de kullanılması veya Türkiye'de değerlendirilmesi,
6) Menkul sermaye iratlarında: Sermayenin Türkiye'de yatırılmış olması;
7) (4369 sayılı Kanunun 81/C-1'inci maddesiyle değişen ibare) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Diğer kazanç ve iratlarda (1) Bu kazanç veya iratları doğuran işin veya muamelenin Türkiye'de ifa edilmesi veya Türkiye'de değerlendirilmesi;
Bu maddenin 3'üncü, 5'inci ve 7'inci bentlerinde sözü edilen değerlendirmeden maksat, ödemenin Türkiye'de yapılması veya ödeme yabancı memlekette yapılmışsa, Türkiye'de ödeyenin veya nam ve hesabına ödeme yapılanın hesaplarına intikal ettirilmesi veya kârından ayrılmasıdır.
-----------------------------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
-----------------------------------------------------
(*) (2574 sayılı Kanunla Değişmeden önceki şekli)
1 - (2361 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle değişen şekli) Ticari kazançlarda: Kazanç sahibinin Türkiye'de iş yerinin olması veya daimi temsilci bulundurulması ve kazancın bu yerlerde veya bu temsilciler vasıtasıyla sağlanması;
(*) (2361 sayılı Kanunla Değişmeden önceki şekli)
1 - Ticari kazançlarda: Kazanç sahibinin Türkiye'de iş yerinin olması veya daimi temsilci bulundurulması ve kazancın bu yerlerde veya bu temsilciler vasıtasıyla sağlanması; (Bu şartları haiz olsalar dahi iş merkezleri Türkiye'de bulunmayanlardan ihraç edilmek üzere Türkiye'de satın aldıkları veya imal ettikleri malları Türkiye'de satmaksızın yabancı memleketlere gönderenlerin bu işlerden doğan kazançları, Türkiye'de elde edilmiş sayılmaz.)
Türkiye'de satmaktan maksat, alıcı veya her ikisinin Türkiye'de olması veya satış akdinin Türkiye'de inikat eylemesidir. İş merkezinden maksat ise, iş bakımından muamelelerin bilfiil toplandığı ve idare edildiği merkezdir.
(**) (2361 sayılı Kanunla Değişmeden önceki şekli)
b)Türkiye'de kain müesseslerin idare meclisi başkanı ve üyelerine, denetçilerine, tasfiye memurlarına ait hakkı huzur, aidat, ikramiye, temettü hissesi ve benzerlerinin Türkiye'de değerlendirilmesi.
----------------------------------------------------
İşyeri ve daimi temsilci:
MADDE 8 - 7'inci maddenin 1 numaralı bendinde yazılı iş yeri, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tayin olunur.
Aynı maddede yazılı daimi temsilci veya vekalet akdi ve temsil edilene bağlı olup, onun nam ve hesabına muayyen veya gayri muayyen bir müddetle veya müteaddit ticari muameleler ifasına yetkili bulunan kimsedir.
Aşağıda yazılı kimseler başkaca şartlar aranmaksızın temsil edilenin   daimi temsilcisi sayılırlar.
1) Ticari mümessiller, tüccar vekilleri ve memurları ile Ticaret kanununun hükümlerine göre acente durumunda bulunanlar.
2) (202 sayılı kanunun 4'üncü maddesiyle değişen şekil.) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Temsil edilene ait reklam giderleri hariç olmak üzere giderleri devamlı olarak kısmen veya tamamen temsil edilen tarafından    ödenenler;
3) Mağaza veya depolarında temsil edilen hesabına konsinasyon suretiyle satmak üzere devamlı olarak mal bulunduranlar,
Bir kimsenin birkaç kişiyi aynı zamanda temsil etmesi, daimi temsilcilik vasfını değiştiremez.
İKİNCİ KISIM
MUAFLIK VE İSTİSNALAR
BİRİNCİ BÖLÜM
ESNAF MUAFLIĞI
Vergiden muaf esnaf:
MADDE 9 - (2361 Sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere)
(4369 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle değişen cümle) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Ticaret ve sanat erbabından aşağıda yazılı şekil ve suretle çalışanlar Gelir Vergisinden muaftır (*)
1 - Motorlu nakil vasıtaları kullanmamak şartı ile gezici olarak veya bir işyeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler (4369 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle değişen hüküm) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) (Giyim eşyalarıyla zati ve süs eşyaları, değeri yüksek olan ev eşyaları ile pazar takibi suretiyle gıda bakkaliye ve temizlik maddelerini ve sabit iş yerlerinin önünde sergi açmak suretiyle o iş yerlerinde satışı yapılan aynı neviden malları satanlar hariç. (**)
2) Bir iş yeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan müstehlike iş yapan hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, çamaşır yıkayıcısı ve hamallar gibi küçük sanat erbabı;
3) Köylerde gezici olarak her türlü sanat işleri ile uğraşanlar ile aynı yerlerde aynı işleri bir iş yeri açmak suretiyle yapanlardan 47'inci maddede yazılı şartları haiz bulunanlar (51'inci madde şümulüne girenler bu muafiyetten faydalanamazlar);
4) Nehir, göl ve denizlerde ve su geçitlerinde toplam 50 rüsum tonilatoya (50 rüsum tonilato dahil) kadar makinesiz veya motorsuz nakil vasıtaları işletenler; hayvanla veya bir adet hayvan arabası ile nakliyecilik yapanlar (Bu Bentte yazılı ölçüler, birlikte yaşayan eşlerle velayet altındaki çocuklar hakkında veya ortaklık halindeki işletmelerde bu kimselerin veya ortaklığın işlettiği vasıtalar toplu olarak nazara alınmak suretiyle tespit edilir.);
5) Ziraat işlerinde kullandıkları hayvan, hayvan arabası, motor, traktör gibi vasıtalar veya sandallarla nakliyeciliği mutat hale getirmeksizin ara sıra ücret karşılığında eşya ve insan taşıyan çiftçiler;
6) Hariçten işçi almamak, muharrik kuvvet kullanmamak kayıt ve şartı ile oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, örgü, dantel, her nevi nakış işlerini ve her nevi turistik eşya hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça yapma çiçek, ip ve urganları dükkan açmaksızın satanlardan 47'inci maddenin 1 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı şartları haiz bulunanlar;
7) Yukarıdaki 1-6 numaralı bentlerde sözü edilen işlerine benzerlik gösterdikleri Danıştay'ın muvafık mütalaası üzerine, Maliye Bakanlığınca kabul ve ilan olunan ticaret ve sanat işleri ile iştigal edenler.
(4369 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle ikinci fıkra 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.,) (***)
Ticari, zirai veya mesleki kazancı dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabii olanlar ile yukarıda sayılan işleri Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine devamı e bağlılık arz edecek şekilde yapanlar esnaf muaflığından faydalanamazlar. (1)
(4444 sayılı Kanunun 14-A maddesinin 1 inci bendi ile 3 üncü fıkra 14.8.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır. (****)
(4369 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Esnaf muaflığından faydalananlar faaliyetleri ile ilgili olarak satın aldıkları mallara ve giderlerine ilişkin Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerinden aldıkları belgeleri saklamak zorundadırlar. (4444 sayılı Kanunun 14-A maddesinin 1'inci bendi ile birinci cümleden sonra gelen hükümler 14.8.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*****)
(4369 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak; milli piyango bileti satanlar ile 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlar yukarıdaki şartlarla sınırlı olmaksızın gelir vergisinden muaftır. (*****)
(3946 sayılı kanunun 6ıncı maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1194 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu muaflığın 94 üncü madde uyarınca tevkif suretiyle ödenen vergiye şümulü yoktur.
-----------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki cümle)
Ticaret ve sanat erbabından aşağıda yazılı şekil ve suretle çalışan ve yıllık alış, satış veya hasılat tutarları 48'inci maddede yazılı hadlerin yarısını aşmayanlar gelir vergisinden muaftır.
-----------------------------------
(**) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki parantez içi cümle)
(Halı, kilim, battaniye, mensucat, trikotaj, saat, kıymetli laden ve madeni eşyalar gibi değeri yüksek olan maddeleri perakende olarak satanlarla giyilecek eşya, gıda ve her türlü bakkaliye maddelerinin par takibi suretiyle satışını mutaf meslek haline getirenler hariç)
-----------------------------------
(***) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki fıkra)
Yukarıda 1-7 numaralı bentlerde sözü edilen işleri yapanlardan 48'inci maddede yazılı hadlerin (Alış, satış tutarları ve hasılat hadleri) İki katını aşanlar gerçek usulde vergilendirilirler.
-----------------------------------
(****) (4444 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki fıkra)
(4369 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Esnaf muaflığı şartlarını topluca taşıyanlar bu muaflıktan yaralanabilmek için ilgili esnaf odasına kayıt olmak ve durumlarını tevsik etmek suretiyle belediyeden "Esnaf Muaflığı Belgesi" almak zorundadırlar.
-----------------------------------
(*****) (4444 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki cümle)
Belediyelerce esnaf muaflığı belgesi bir takvim yılı için verilir. Esnaf muaflığı belgesinin şekil ve muhtevasını tayin ve tespite ve uygulamaya ilişkin usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
-----------------------------------
(*****) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki cümle)
(3946 Sayılı Kanunun 6'ıncı Maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Bir işyeri açmaksızın gezici olarak milli piyango bileti satanlar, yukarıdaki şartlarla sınırlı olmaksızın gelir vergisinden muaftır. (**)
-----------------------------------
(1) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(*) Vergiden muaf esnaf:
Madde 9-(değişmeden önceki şekli) Ticaret ve sanat erbabından aşağıda yazılı şekil ve suretle çalışanlar Gelir Vergisi'nden muaftır.
1- (202 sayılı kanunun 5. maddesiyle değişen şekli ) Motorlu nakil vasıtası kullanmak şartıyla gezici olarak veya bir işyeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler (Halı, kilim, battaniye, mensucat,trikotaj,saat,kıymetli maden ve madeni eşyalar gibi değeri yüksek olan maddeleri perakende olarak satanlara giyilecek eşya ve bakkaliye maddelerinin pazar takibi suretiyle satışını mutat meslek haline getirenler hariç.);
2- (202 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen şekli) Bir işyeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan doğruya müstehlike iş yapan hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, çamaşır yıkayıcısı ve hamallar gibi küçük sanat erbabı (Bu işlerin Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine devamlılık ve bağlılık teşkil etmeyecek şekilde yapılması muaflığı kaldırmaz.);
3- (202 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen şekli)Köylerde gezici olarak her türlü sanat ve perakende ticaret işleriyle uğraşanlar ile aynı yerlerde aynı işleri bir işyeri açmak suretiyle yapanlardan 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları haiz bulunanlar ( 51 inci madde şümulüne girenler bu muafiyetten faydalanamaz);
4-Nehir,göl ve denizlerde ve su geçitlerinde toplamı 50 rüsum tonilatoya (50 rüsum tonilato dahil) kadar makinesiz ve motorsuz taşıma vasıtaları işletenler; hayvanla veya bir adet hayvan arabası ile nakliyecilik yapanlar.(Bu bentte yazılı ölçüler, birlikte yaşayan eşlerle velayet altındaki çocuklar hakkında veya ortaklık halindeki işletmelerde, bu kimselerin veya ortaklığın işlettiği vasıtalar toplu olarak nazara alınmak suretiyle tespit edilir.
5- Ziraat işlerinde kullandıkları hayvan, hayvan arabası, motor, traktör gibi vasıtalar veya sandallarla nakliyeciliği mutat hale getirmeksizin ara sıra ücret karşılığında eşya ve insan taşıyan çiftçiler;
6- (202 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen şekli) Hariçten işçi alınmak, muharrik kuvvet kullanmak kayıt ve şartı ile oturdukları evde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap,halı, kilim dokuma mamulleri, örgü, dantel, her nevi nakış işlerini ve her nevi turistik eşya, hasır, sepet, süpürge,paspas, fırça,yapma çiçek, ip ve urganları dükkan açmaksızın satanlardan 47 inci maddenin 1 ve 3 numaralı bentlerinde ve 48 inci maddede yazılı şartları haiz bulunanlar;
Bu bentte yazılı el sanatlarını münhasıran Tarım Bakanlığınca tespit edilecek orman köylerinde yapanlarda 48 inci maddedeki ölçüler iki misli ile nazara alınır.
7- Yukarı ki 1-6 No.lı Fıkralarda sözü edilen işlere benzerlik gösterdikleri, Danıştay'ın muaflık mütalaası üzerine, Maliye Bakanlığınca kabul ve ilan olunan ticaret ve sanat işleri ile iştigal edenler.
8- (202 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen şekli) 60 yaşını doldurmuş olmak ve 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları haiz bulunmak kaydıyla, küçük sanat erbabı ile gezici surette faaliyette bulunan perakende ticaret erbabı (51 inci madde şümulüne girenler bu muafiyetten faydalanamazlar)
Ticari, zirai veya mesleki kazancı dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlar esnaf muaflığından faydalanamazlar.
(3239 sayılı kanunun 39 uncu maddesiyle eklenen fıkra) Bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak Milli piyango bileti satanlar, yukarıdaki şartlarla sınırlı olmaksızın gelir vergisinden muaftır. Bu muaflığın, 94 üncü madde uyarınca tevkif suretiyle ödenen vergiye şümulü yoktur.
-----------------------------------
İKİNCİ BÖLÜM
VERGİDEN MUAF ÇİFTÇİLER
Küçük çiftçi muaflığı:
MADDE 10 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-a maddesiyle 1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır). (*)
---------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
MADDE 10 - Küçük çiftçi gelir vergisinden muaftır.
Çiftçilerin bu vergi karşısında küçük çiftçi olup olmadıkları 12 inci ve 13'üncü maddelerde yazılı işletme büyüklüğüne ve yıllık satış tutarları esaslarına göre tayin olunur. Bu şartlardan herhangi birini haiz bulunmayanlar küçük çiftçi muaflığından faydalanamazlar.
(202 sayılı Kanunun 6ıncı maddesiyle değişen şekli) Aile reisi beyanına tabi zirai gelirlerde işletme büyüklüğü ve yıllık satış tutarları; aile reisi, eş ve küçük çocuklar için toplu olarak nazara alınır.
Ortaklıklarda küçük çiftçi muaflığı, ortaklığın işletme büyüklüğü ve yıllık satış tutarı ölçülerine göre tayin edilir. Ortaklığın birden fazla işletmeye taalluk etmesi veya işletmelerin ayrı ayrı mahallerde bulunması durumu değiştirmez.
52 inci maddede yazılı tek işletmelerde işletme birden fazla ortaklıklara ait olsa bile muaflık ölçüleri bu ortaklıklara ait işletme büyüklüğü ve yıllık satış tutarları toplanmak suretiyle nazara alınır.
Her biri 12 ve 13 üncü maddelerde yazılı ölçülerin altında kalan birden fazla zirai işletmede ayrı ayrı şahıslarla ortaklığı bulunanların işletme büyüklüğü ve satış ölçülerinin tespitinde ortaklık payları toplamı nazara alınır.
Gerek şahsi işletmesi gerek dahil bulunduğu ortaklıklar müstakilin muaflıktan faydalandığı halde, kendisine ait işletmenin ve ortaklıklardaki paylarının toplamı muaflık ölçülerini aşan çiftçiler muaflıktan faydalanamazlar. Payları toplamı muaflık ölçülerini aşmayan diğer ortakların muaflıkları devam eder.
(2454 sayılı kanunun 2 inci maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Yarışçılık ortaklık sayılı. (**)
---------------------------------
(**)_ (244 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(*) (2361 Sayılı Kanunun 2 inci maddesiyle değişen şekli) Küçük çiftçi muaflığının tayini yönünden miras ortaklığı ve yarıcılık ortaklık sayılır.
---------------------------------
Küçük çiftçi muaflığının hududu:
MADDE 11 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-a maddesiyle 1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır) (*)
---------------------------------
Küçük çiftçi muaflığının hududu:
MADDE 11 - (202 sayılı kanunun 7 inci maddesiyle değişen şekli) Küçük çiftçi muaflığı zirai kazançlara münhasırdır. Bu muaflıktan faydalananlar, diğer kazanç ve iratları üzerinden bu kanun hükümleri gereğince vergiye tabi tutulurlar.
(2454 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle değişen şekli) Ticari veya mesleki kazançları dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlardan zirai faaliyette bulunanlar ile bir biçer dövere veya benzeri mahiyetteki bir motorlu araca veya birden fazla traktöre sahip olan çiftçiler küçük çiftçi muaflığından faydalanamazlar. (*)
(2361 sayılı kanunun 6ıncı maddesiyle eklenen fıkra) Küçük çiftçi muaflığının bu kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.
---------------------------------
(*) (2454 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Ticari veya mesleki kazançları dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlardan zirai faaliyette bulunanlar hakkında 12 ve 13 üncü maddelerde yazılı muaflık ölçülerinin yarısı nazara alınır.
---------------------------------
İşletme büyüklüğü ölçüsü:
MADDE 12 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-a maddesiyle 1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır) (*)
---------------------------------------
İşletme büyüklüğü ölçüsü:
MADDE 12 - (2454 sayılı kanunun 4 üncü maddesiyle değişen şekli) Küçük çiftçi muaflığını tayin bakımından bir takvim yılı içinde nazara alınacak işletme büyüklüğü ölçüleri şunlardır:
(87/11986 Sayılı kararla değişen miktarlar parantez içersinde siyah olarak yazılmıştır.)
1. GRUP: Hububat ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 310 (610) dönüm.
2. GRUP: Bakliyat, afyon, susam, keten, kendir zira tinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 140 (210) dönüm.
3. GRUP: Ayçiçeği ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 130 (500) dönüm.
4. GRUP: Pamuk ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 50 (200) dönüm.
5. GRUP: Çeltik ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 40 (115) dönüm.
6. GRUP: Pancar ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 50 (150) dönüm.
7. GRUP: Patates, soğan, sarımsak ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 40 (125) dönüm.
8. GRUP: Çay ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 20 (20) dönüm. (Mahsul verebilecek hale gelmeyenler hariç)
9. GRUP: Tütün zira tinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 50 (200) dönüm.
10. GRUP: Sebze zira tinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 40 (150) dönüm.
11. GRUP: Sera zira tinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 1,5 (5) dönüm.
12. GRUP: Kavun ve karpuz ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 50 (135) dönüm.
13. GRUP: Meyve verebilecek hale gelmiş fındık ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 60 (220) dönüm.
14. GRUP: Meyve verebilecek hale gelmiş bağ ve incir ziraat inde ekili arazinin  yüzölçümü toplamı 80 (170) dönüm.
15. GRUP: Meyve verebilecek hale gelmiş antep fıstığında 750 (750) ağaç.
16. GRUP: Meyve verebilecek hale gelmiş zeytinliklerde 1200 (1200) ağaç.
17. GRUP: Meyve verebilecek hale gelmiş narenciyede 475(475) ağaç.
18. GRUP: Meyve verebilecek hale gelmiş elmada 700 (700) ağaç.
19. GRUP: Muz ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 3 (3) dönüm.
20. GRUP: Meyve verebilecek hale gelmiş kayısıda 750 (750) ağaç.
21. GRUP: Meyve verebilecek hale gelmiş armut, kiraz, vişne, şeftalide 700 (700) ağaç
22. GRUP: Diğer meyve ve ürün ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 50 (50) dönüm (Meyve ve ürün verebilecek hale gelmeyenler ile palamut hariç)
23 üncü grup: Büyükbaş hayvan sayısı 50 (80) adet (İş hayvanları ile iki yaşından küçük, büyükbaş hayvanlar hariç)
24 üncü grup: Küçükbaş hayvan sayısı 250 (315) adet (Bir yaşından küçük küçükbaş hayvanlar ile kümes hayvanları hariç);
Bakanlar Kurulu, Zirai Kazançlar merkez Komisyonunun teklifi üzerine, bu ölçüleri gerekli gördüğü bölgeler için bir yıl uygulanmış olmak kaydıyla arazi ve ürün türlerine göre (3393 sayılı kanunun 10 uncu maddesiyle değişen miktar) on katını (*) aşmamak üzere artırmak veya azaltmak suretiyle yeniden tespite yetkilidir. Bu şekilde tespit olunan ölçüler, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren yürürlüğe girer.
Yukarıda yazılı ziraat gruplarının birkaç tanesinin içine giren zirai faaliyetlerin bir arada yapılması halinde, en fazla iki gruba ait işletme büyüklükleri bu gruplar için tespit olunan hadlerin yarısını aşmadığı takdirde muaflık devam eder.
Yukarıdaki zikredilen, meyveli meyvesiz ağaçlarda meyve ve ürün verebilecek hale gelme durumu başlangıcı Tarım ve Orman Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken tespit olunur.
---------------------------------------
Satış tutarı ölçüsü
MADDE 13 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-a maddesiyle 1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
---------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Satış Tutarı Ölçüsü :
MADDE 13 - (3946 sayılı kanunun 26ıncı maddesine göre yeniden değerleme oranının % 72,8 olması ile değişen miktar) (1996 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere) Küçük çiftçi muaflığından faydalanabilmek için zirai mahsullerin bir takvim yılı içindeki satış tutarının (864.000.000) lirayı (*) geçmemesi şarttır.
Arazi üzerinde yapılmayan zirai faaliyetler ile kara ve su avcılığında ve 12'nci maddede işletme büyüklüğü ölçüsü gösterilmeyen zirai faaliyetlerde muaflık yalnız yıllık satış tutarı ölçüsüne göre tayin olunur. (**)
----------------------------------------
(*) (Değişmeden önceki şekli)
(95/7593 sayılı B.K.K. ile 1995 takvim yılı satış bedellerine uygulanmak üzere) 500.000.000.- lira.
(95/6300 sayılı B.K.K. ile 1994 takvim yılı satış bedellerine uygulanmak üzere 200.000.000- lira.
(93/5146 sayılı B.K.K. ile 1993 ve müteakip yıllar satış bedellerine uygulanmak üzere) (100.000.000)              (92/3892 sayılı B.K.K. ile 1992 ve müteakip yıllar satış bedellerine uygulanmak üzere) 60.000.000 lira.
(91/2569 sayılı B.K.K. ile 1991 ve müteakip yıllar satış bedellerine uygulanmak üzere) 40.000.000 lira
(3689 sayılı kanunla 1990 ve müteakip yıllar satış bedellerine uygulanmak üzere) 25.000.000 lira.
(89/14258 sayılı B.K.K. ile 1989 ve müteakip yıllar satış bedellerine uygulanmak üzere) 16.000.000 lira
(86/11239 sayılı B.K.K. ile 1986 ve müteakip yıllar satış bedellerine uygulanmak üzere) 2.000.000 lira.
(83/7518 sayılı B.K.K. ile 1984 ve müteakip yıllar satış bedellerine uygulanmak üzere) 1.500.000 lira.
(Değişmeden önceki şekli) 10.000.000 lira.
(**) (Değişmeden önceki şekli)
(**) Madde 13 - (Değişmeden önceki şekli) (2454 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen fıkra) Küçük çiftçi muaflığından faydalanabilmek için zirai mahsullerin bir takvim yılı içindeki satış bedelleri tutarının 500.000 lirayı geçmemesi şarttır.
Madde 13 - (Değişmeden önceki şekli) (2026 sayılı kanunun 1 inci maddesiyle değişen madde) Küçük çiftçi muaflığından faydalanabilmek için zirai mahsullerin bir takvim yılı içindeki satış bedelleri tutarının 60 bin lirayı geçmemesi şarttır. Bu had balıkçılar için 75 bin liradır.
Arazi üzerinde yapılmayan zirai faaliyetler ile kara ve su avcılığında ve 12'nci maddede işletme büyüklüğü ölçüsü gösterilmeyen zirai faaliyetlerde muaflık yalnız yıllık satış tutarı ölçüsüne göre tayin olunur.
----------------------------------------
Muaflıktan mükellefliğe, mükelleflikten muaflığa geçiş:
MADDE 14 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-a maddesiyle 1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır). (*)
----------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Muaflıktan mükellefliğe, mükelleflikten muaflığa geçiş:
MADDE 14- (2361 sayılı Kanunun 9'uncu maddesiyle değişen fıkra) 12 Veya 13'üncü maddelerde yazılı hadleri aşan çiftçiler bu durumun meydana geldiği takvim yılı başından itibaren küçük çiftçi muaflığını kaybederler. (*)
Bu suretle mükellefiyete girenler muafiyet şartlarının kalktığı tarihten itibaren keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye ve mükellefiyetle ilgili ödevlerini Vergi Usul Kanunundaki esaslara göre yerine getirmeye mecburdurlar.
Mükellef durumunda iken muaflık şartlarını iktisap edenler müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren küçük çiftçi muaflığından faydalanırlar.
-----------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
12 ve 13 üncü maddelerde yazılı hadleri aşan çiftçiler bu durumun husule geldiği tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren küçük çiftçi muaflığını kaybederler
-----------------------------------
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DİĞER MUAFLIKLAR
Diplomat muaflığı:
MADDE 15 - Yabancı Devletlerin Türkiye'de bulunan elçi, maslahatgüzar ve konsolosları (Fahri konsoloslar hariç) ile elçilik ve konsolosluklara mensup olan ve o memleketin uyrukluğunda bulunan memurları Türkiye'de resmi bir göreve memur edilenler bu sıfatlarından dolayı ve karşılıklı olmak şartıyla Gelir Vergisinden muaftırlar.
Bu muaflığın menkul sermaye iradı üzerinden tevkif suretiyle alınan vergiye şümulü yoktur.
Ücret İstisnası:
MADDE 16- Yabancı elçilik ve konsoloslukların 15'inci maddeye girmeyen memur ve hizmetlilerinin yalnız bu işlerinden dolayı aldıkları ücretler karşılıklı olmak şartıyla Gelir Vergisinden istisna edilir.
Göçmen ve mülteci muaflığı:
MADDE 17 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-a maddesiyle 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Göçmen ve mülteci muaflığı:
MADDE 17- (3946 sayılı Kanunun 26'ncı maddesine göre ve yeniden değerleme oranının % 72,8 olması ile değişen miktar) (1997takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere) İskan Kanunu hükümlerine göre göçmen ve mülteci sayılanlarla yerleştirilenlerin, mezkur kanunda kazanç vergisi muaflığı için konulan kayıt şart ve sürelerle bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratların (31.100.000) (*) lirası Gelir Vergisinden müstesnadır.
Bu istisnanın menkul sermaye iradı üzerindeki alınacak verginin tevkif yolu ile kesilen kısmına şümulü yoktur. (**)
-----------------------------------------
(*) (Değişmeden önceki şekli) (95/7593 sayılı B.K.K. ile 1995 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 18.000.000 lira.
(94/6300 s. B.K.K. ile 1995 yılı gelirlerine uyg. üzere) 9.000.000
(93/5146 s. B.K.K. ile 1994 yılı gelirlerine uyg. üzere) 4.500.000
(92/3892 sayılı B.K.K. ile 1993 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 2.800.000 lira.
(91/2345 sayılı B.K.K. ile 1992 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 2.400.000 lira
(3689 sayılı kanun ile (1991 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 600.000 lira
(89/14913 sayılı B.K.K. ile 1990 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 120.000 lira.
(Değişmeden önceki şekli) 60.000 lira.
(**) MADDE 17- (Değişmeden önceki şekli) İskan Kanunu hükümlerine göre göçmen ve mülteci sayılanlarla yerleştirilenlerin, mezkur kanunda kazanç vergisi muaflığı için konulan kayıt şart ve sürelerle bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratların 6.000 lirası Gelir Vergisinden müstesnadır.
Bu istisnanın menkul sermaye iradı üzerindeki alınacak verginin tevkif yolu ile kesilen kısmına şümulü yoktur.
----------------------------------
MÜKERRER MADDE 17 - (2361 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle kaldırılmıştır.) (*)
----------------------------------
(*) 2361 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı:
(*) Mükerrer Madde 17 - (Kaldırılmadan önceki şekli) (202 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle eklenmiştir) Götürü usulde vergiye tabi serbest meslek erbabından 60 yaşını doldurmuş olanlar, bu kazançlarına münhasır olmak üzere, Gelir Vergisinden muaftırlar..
----------------------------------
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
KAZANÇLARDA İSTİSNALAR
Serbest meslek kazançlarında:
MADDE 18 - (3239 sayılı Kanunun 40'ıncı maddesiyle değişen şekli) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) (4444 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle değişen fıkra) (1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video bant, radyo ve televizyon, senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve İnternet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır. (*)
Eserlerin neşir, temsil icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94'üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur. (**)
--------------------------------
(*) (4444 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar, ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video bant, radyo ve televizyon, senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve İnternet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.
--------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli) Serbest meslek kazançlarında:
(*) MADDE 18- (Değişmeden önceki şekli) (2772 sayılı kanunun 1 inci maddesiyle değişen şekli) Müellif, mütercim, heykeltıraş, ressam, bestekar ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman makale, röportaj, karikatür, film,, radyo ve televizyon, senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, radyo ve televizyonda yayınlamak veya kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle bir takvim yılı içinde elde ettikleri hasılatın 300.000 lirası (Yabancı memleketlerde elde edilen hasılatın ayrıca 600.000 lirası) (1985 yılında beyan edilecek 1984 yılı gelirlerine uygulanmak üzere, 83/7511 sayılı B.K.K. ile 300.000 lira, 900.000 liraya ve 600.000 lira, 1.800.000 liraya yükseltilmiştir.) Gelir vergisinden müstesnadır.
Eserlerin neşir, temsil icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
--------------------------------
(*) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 18- (Değişmeden önceki şekli) (2574 sayılı kanunun 2 inci maddesiyle değişen şekli) Müellif, mütercim, heykeltıraş, ressam, bestekar ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman makale, röportaj, karikatür, film,, radyo ve televizyon, senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, radyo ve televizyonda yayımlamak veya kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle bir takvim yılı içinde elde ettikleri hasılatın 200.000 lirası (Yabancı memleketlerde elde edilen hasılatın ayrıca 400.000 lirası) Gelir vergisinden müstesnadır.
--------------------------------
(*) (2574 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 18- (Değişmeden önceki şekli) (2361 sayılı kanunun 12 inci maddesiyle değişen şekli) Müellif, mütercim, heykeltıraş, ressam, bestekar ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman makale, röportaj, karikatür, film,, radyo ve televizyon, senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, radyo ve televizyonda yayımlamak veya kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle bir takvim yılı içinde elde ettikleri hasılatın 200.000 lirası (Yabancı memleketlerde elde edilen hasılatın ayrıca 200.000 lirası) Gelir vergisinden müstesnadır.
(Eserlerin neşir, temsil icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi istisnaya dahildir.)
Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.
--------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 18- (Değişmeden önceki şekli) (202 sayılı kanunun 12 inci maddesiyle değişen şekli) Müellif, mütercim, heykeltıraş, ressam ve bestekarların ve bunların kanuni mirasçılarının kitap, resim heykel ve nota halindeki eserlerini satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle bir takvim yılı içinde elde ettikleri hasılatın 10.000 lirası (Yabancı memleketlerde elde edilen hasılatın ayrıca 40.000 lirası) Gelir vergisinden müstesnadır.
(Eserlerin neşir, temsil icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.)
--------------------------------
PTT acentelerinde kazanç istisnası:
MÜKERRER MADDE 18 - (3418 sayılı Kanunun 23'üncü maddesiyle eklenen madde) (1.1.1988 tarihinden geçerli olmak üzere) PTT acenteliği faaliyetinden elde edilen kazançlar, Gelir Vergisinden müstesnadır. Bu kazanç istisnasının, bu Kanunun 94'üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.
Zirai kazançlarda istisna:
MADDE 19 - (2361 sayılı Kanunun 13'üncü maddesiyle 1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır. (*)
----------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Zirai kazançlarda istisna:
(*) Madde 19 - (484 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle değişen şekli) 31.12.1960 tarih ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 27.12.1963 tarih ve 365 sayılı kanunla değişik 19 uncu maddesinde yazılı istisna hadleri 10 bin lirayı aşmayan safi kazançlara uygulanmak kaydıyla 2.500 liraya indirilmiştir.
----------------------------
Maden suları kazançları istisnası:
MADDE 20 - (2361 sayılı kanunun 14 üncü maddesiyle 1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır)
----------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Maden suları kazançları istisnası:
MADDE 20- 927 sayılı kanunun 1 inci maddesine göre verilen sıcak ve soğuk maden suları imtiyazının işletilmesinden elde edilen kazançlar ihaleyi takip eden yıldan başlayarak beş yıl süre ile Gelir Vergisinden müstesnadır.
----------------------------
Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası:
MÜKERRER MADDE 20 - (3946 sayılı kanunun 38 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.) (1.1.1994 tarihinden itibaren yeni faaliyete başlayan işletmelerde uygulanmak üzere) (Geçici Md. 38) (*)
---------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası:
(*) MÜKERRER MADDE 20 - (3239 sayılı kanunun 41 inci maddesiyle eklenen madde) Okul, kreş ve spor tesisleri ile 50 yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde 35 yatak) kapasitesinden az olmamak üzere, yurt ve sağlık tesislerinin (huzurevleri dahil) işletilmesinden elde edilen kazançlar, ilgili bakanlığın görüşü alınmak suretiyle Maliye ve Gümrük Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar dahilinde 5 yıl süreyle Gelir Vergisinden müstesna tutulurlar. İstisna kuruluşların faaliyete geçtiği tarihten itibaren başlar.
Bu kuruluşların kalkınmada öncelikli yörelerde kurulması halinde bunlardan elde edilecek kazançlar yukarıdaki şartlar dahilinde 10 yıl süreyle Gelir Vergisinden müstesna tutulur.
---------------------------
BEŞİNCİ BÖLÜM
SERMAYE İRATLARINDA İSTİSNALAR
Gayrimenkullar ve haklarda:
MADDE 21 - (4369 sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle değişen fıkra) (1998 yılı kazançları dahil 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın Yeniden Değerleme Oranının % 52.1 olması ile 1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) 630.000.000 lirası Gelir Vergisi'nden müstesnadır. İstisna haddi üzerinde hasılat elde edilip beyan edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde, bu istisnadan yararlanılamaz. (*)
Ticari, Zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar ile gelirleri bunlar tarafından bildirilecek olanlar bu istisnadan faydalanamazlar.
-----------------------------------
(*) (Yeniden değerleme Oranı ile değişmeden önce 1.1.199 - 31.12.1999 tarihleri arasında uygulanan miktar) 420.000.000.- lira.
(*) Yeniden Değerleme Oranı ile değişmeden önce 29.7.1998 - 31.12.1998 tarihleri arası uygulanan miktar) 240.000.000.- lira.
-----------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(3946 sayılı Kanunun 26'ncı maddesine göre ve yeniden değerleme oranının % 72,8 olması ile değişen miktar) (1996 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere) Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın 41.400.000 lirası (*) Gelir Vergisinden müstesnadır.
-----------------------------------
(*) (Değişmeden önceki şekli)
(95/7593 sayılı B.K.K. ile 1995 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 24.000.000- lira.
(94/6300 sayılı B.K.K. ile 1994 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 12.000.000 lira.
(93/5146 sayılı B.K.K. ile 1993 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere)   6.000.000 lira.
(92/3892 sayılı B.K.K. ile 1992 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 3.600.000 lira
.(91/2569 sayılı B.K.K. ile 1991 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 1.600.000 lira.
(3689 sayılı kanunla 1990 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere)1.000.000 lira.
(89/14913 sayılı B.K.K. ile 1989 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 600.000 lira.
(Değişmeden önceki şekli) 120.000 lira.
(*) (Değişmeden önceki şekli)
Madde 21 - (2574 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle değişen şekli) Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın 40.000 lirası Gelir vergisinden müstesnadır.
(*) (Değişmeden önceki şekli)
Madde 21 - (2361 sayılı kanunun 15 inci maddesiyle değişen şekli) Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 120.000 lirayı aşmayan gayri safi hasılatın 40.000 lirası Gelir vergisinden müstesnadır. Elde edilen gayri safi hasılatın 120.000 lirayı aşması halinde tamamı vergiye tabi tutulur.
(*) (Değişmeden önceki şekli)
Madde 21 - (202 sayılı kanunun 13 üncü maddesiyle değişen şekli) Gayrimenkul sermaye iratlarında bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 5.000 lirayı aşmayan gayri safi hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır. Elde edilen gayri safi hasılatın yıllık toplamının 5.000 lirayı aşması halinde tamamı vergiye tabi tutulur.
-----------------------------
Menkul Sermaye İratlarında:
MADDE 22- (3239 sayılı Kanunun 138'inci maddesiyle 1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
-----------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Menkul Sermaye İratlarında:
Madde 22 - (2361 sayılı kanunun 16ıncı maddesiyle değişen şekli) Özel kanunlarla veya Devletin, kanunların verdiği yetkiye dayanarak akit ettiği mukavelelerle her türlü vergiden istisna edilmiş olan menkul kıymetlerin faiz, kâr payı ve ikramiyeleri ile döviz tevdiat hesapları için ödenen faizler Gelir Vergisinden müstesnadır.
(*) (2361 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Menkul kıymetler ve mevduat:
Madde 22 - Aşağıda yazılı menkul sermaye iratları Gelir Vergisinden müstesnadır.
1 - Özel kanunları veya Devletle akit edilmiş mukavelelerle her türlü vergiden istisna edilmiş olan menkul kıymetlerin faiz, temettü ve ikramiyeleri.
2 - (1137 sayılı kanunun 2 inci maddesiyle değişen şekli) Tasarruf mevduatı karşılığında bir takvim yılında alınan faizlerin 500 lirası (Muhtelif müesseselerden veya bir müessesenin muhtelif şube veya ajanslarından alınan mevduat faizlerinde bu had her müessese veya her müessesenin muhtelif şube ve ajansları için ayrı ayrı nazara alınır.)
-----------------------------
ALTINCI BÖLÜM
MÜTEFERRİK İSTİSNALAR
Ücretlerde:
MADDE 23 - (2361 sayılı Kanunun 17'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Aşağıdaki yazılı ücretler gelir vergisinden istisna edilmiştir.
1) Köylerde veya son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusu 5000'i aşmayan yerlerde faaliyet gösteren ve münhasıran el ile dokunan halı ve kilim imal eden işletmelerde çalışan işçilerin ücretleri;
2) (4369 sayılı Kanunun 28'nci maddesiyle değişen bent) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi'nden muaf olanların veya gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin yanında çalışan işçilerin ücretleri; (*)
3) Toprak altı işletmesi halinde bulunan madenlerde cevher istihsali ve bununla ilgili diğer bütün işlerde çalışanların münhasıran yer altında çalıştıkları zamanlara ait ücretleri;
4) (4369 sayılı Kanunun 82/3-b maddesiyle 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere bent yürürlükten kaldırılmıştır.) (**)
5) Köy muhtarları ile köylerin katip, korucu, imam, bekçi ve benzeri hizmetlerine köy bütçesinden ödenen ücretler ile çiftçi mallarını koruma bekçilerinin ücretleri;
6) Hizmetçilerin ücretleri (Hizmetçiler özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde orta hizmetçiliği, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi özel hizmetlerde çalıştırılanlardır (Mürebbiyelere ödenen ücretler istisna kapsamına dahil değildir);
7) Sanat okulları ile bu mahiyetteki enstitülerde ceza ve ıslahevlerinde, darülacezelerin atölyelerinde çalışan öğrencilere, yükümlü ve tutuklulara ve düşkünlere verilen ücretler,
8) (4108 sayılı Kanunun 16'ıncı maddesiyle değişen bent) (1.7.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Hizmet erbabına işverenlerce yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (İşverenlerce, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin (Yeniden Değerleme Oranının % 52.1 olması ile 1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) 2.100.000 lirayı (***) aşmaması ve buna ilişkin ödemenin yemek verme hizmetini sağlayan mükelleflere yapılması şarttır. Ödemenin bu tutarı aşması halinde, aşan kısım ile hizmet erbabına yemek bedeli olarak nakden yapılan ödemeler ve bu amaçla sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilir.) (***)
9) (3239 sayılı Kanunun 42'nci maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla, müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler ile mülkiyeti işverene ait brüt alanı 100 m2'yi aşmayan konutların hizmet erbabına mesken olarak tahsisi suretiyle sağlanan menfaatler (Bu konutların 100 m2'yi aşması halinde aşan kısma isabet eden menfaat için bu istisna hükmü uygulanmaz); (****)
10) Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri;
11) (4369 sayılı Kanunun 28'nci maddesiyle değişen bent) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz bulunan emekli sandıkları ile on yıl süre ile prim veya aidat ödenmiş olmak kaydıyla Türkiye'de kain ve merkezi Türkiye'de bulunan sigorta şirketleri ve yardım sandıkları tarafından ödenen emekli, maluliyet, dul ve yetim aylıkları (Tüzel kişiliği haiz muhtelif emekli sandıkları ile sigorta şirketleri ve yardım sandıkları tarafından ödenen aylıklar toplamı, en yüksek Devlet memuruna ödenen en yüksek ödeme tutarından fazla ise aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur.) (Genel, katma ve özel bütçelerden ödenen bu nevi aylıklar dahil); (*****)
12) 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu hükümlerine tabi çırakların asgari ücreti aşmayan ücretleri; (1)
13) (3239 sayılı Kanunun 42'nci maddesiyle eklenen bentler) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, maluliyet, dul ve yetim aylıkları;
14) (3239 sayılı kanunun 42 inci maddesiyle eklenen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler;
15) (3239 sayılı kanunun 42 inci maddesiyle eklenen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Yüz ve daha aşağı sayıda işçi çalıştıran işyerlerinde bir, yüzden fazla işçi çalıştıran işyerlerinde iki amatör sporcu çalıştıranların, her yıl milli müsabakalara iştirak ettiklerinin belgelenmesi ve bu amatör sporculara ödenen ücretler (Asgari ücretin iki katını aşmamak kaydıyla).
----------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
2) Gelir vergisinden muaf veya götürü gider usulünde vergiye tabi çiftçilerin ziraat işlerinde bilfiil çalışan işçilerin ücretleri (Bekçi ve çoban ücretleri dahil);
----------------------------------
(**) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki bent)
4) Ticari ve sınai kazançları vergiden muaf bulunanların bu işlerinde çalıştırılan hizmet erbabının ücretleri;
----------------------------------
(**) (Değişmeden önceki miktar)
(1.1.1999 - 31.12.1999 tarihleri arası uygulanan miktar) 1.400.000 lira
(29.7.1998 / 31.12.1998 tarihleri arası uygulanan miktar) 800.000 lira.
(1998 takvim yılında uygulanan miktar) 600.000.- lira
(1997 takvim yılında uygulanan miktar) 300.000.- lira
(1996 takvim yılında uygulanan miktar) 200.000.- lira.
(1995 takvim yılında uygulanan miktar) 100.000.- lira.
(***) (4108 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
8- Hizmet erbabına işyerinde veya müştemilatında bedava yemek vermek suretiyle sağlanan menfaatler (Bu amaçla da olsa hizmet erbabının nakit ve ayın olarak yapılan ödemeler vergiye tabi tutulur.)
----------------------------------
(***) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
9 - (2574 sayılı kanunun 44üncü maddesiyle değişen şekli) Genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler ile mülkiyeti işverene ait olup vergi değerleri iki milyon lirayı aşmayan gayri menkullerin hizmet erbabına konut olarak tahsisi suretiyle sağlanan menfaatler.
(****) (2574 sayılı kanunla değişmeden önceki bent)
9 - Genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler.
(*****) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz bulunan emekli sandıkları tarafından ödenen emekli, maluliyet, dul ve yetim aylıkları ( Tüzel kişiliği haiz muhtelif emekli sandıkları tarafından ödenen aylıklar toplamı, hizmet süresi ve aylık seviyesi aynı olan Devlet memurlarına ödenen miktardan fazla ise aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur.) (Genel, katma ve özel bütçelerden ödenen bu nevi aylıklar dahil);
----------------------------------
(1) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 23 - Aşağıda yazılı ücretler Gelir Vergisinden istisna edilmiştir.
1 - Dilsiz, mefluç, iki gözü kör, el ve ayaklarının ikisinden veya birinden mahrum, birini veya ikisini kullanamayacak derecede el ve ayakları sakat bulunan hizmet erbabının ücretleri (sakatlık veya malullüğün resmi hastanesi veya mümasil sıhhi teşekkülü bulunan yerlerde ilgili mütehassısın başta bildikçe tasdik edilecek raporu ile, resmi hastanesi veya mümasil sıhhi teşekkülü olmayan veya ilgili mütehassısı bulunmayan yerlerde resmi tabip raporu ile tevsiki şarttır.)
2 - (202 sayılı kanunun 14 üncü maddesiyle değişen şekli) Çiftçilerin ziraat işlerinde bilfiil çalışan işçilerin ücretleri (Şoför, makinist, bekçi, çoban ve amele başı ücretleri dahil);
3 - Toprak altı işletmesi halinde bulunan madenlerde cevher istihsali ve bununla ilgili diğer bütün işlerde çalışan işçilerin yer altında çalıştıkları zamanlara ait ücretleri;
4 - Ticari ve sınai kazançları vergiden muaf bulunanların bu işlerinde çalıştırılan hizmet erbabının ücretleri;
5 - (202 sayılı kanunun 14 üncü maddesiyle değişen şekli) Mahalle veya köy muhtarları ile köylerin katip, korucu, imam, bekçi ve benzeri müstahdemleri, çiftçi mallarını koruma bekçileri ile mahalle ve bekçilerinin ücretleri;
6 - Hizmetçilerin ücretleri (Hizmetçiler özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde orta hizmetçiliği, uşaklık, sütninelik, dadılık, mürebbiyelik, bahçıvanlık, kapıcılık gibi özel hizmetlerde çalıştırılanlardır.)
7 - Sanat okulları ile bu mahiyetteki enstitülerde ceza ve ıslah evlerinde, darülacezelerin atölyelerinde çalışan öğrencilere, hükümlü ve tutuklulara ve düşkünlere verilen ücretler.
8 - Hizmet erbabına işyerinde bedava yemek vermek suretiyle sağlanan menfaatler (Bu yemeklerin işveren tarafından hazırlatılması şartıyla);
9 - Genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler;
10 - Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri;
11 - Kanunla kurulan veya tüzelkişiliği haiz bulunan emekli sandıkları tarafından ödenen emekli maluliyet, dul ve yetim aylıkları (Tüzelkişiliği haiz emekli sandıklarınca ödenen aylıklar, hizmet süresi ve aylık seviyesi aynı olan Devlet memurlarına ödenen miktardan fazla ise aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur.) (Genel katma ve özel bütçelerden ödenen bu nevi aylıklar dahil)
12 - (202 sayılı kanunun 14 üncü maddesiyle eklenen bent) Ticari veya mesleki kazançları götürü usulde tespit edilenlerin yanında işve sanat öğrenmek maksadıyla çalışan ve 18 yaşını doldurmamış bulunan hizmet erbabının bu yerlerden aldıkları ücretleri;
13 - (202 sayılı kanunun 14 üncü maddesiyle eklenen bent) Ücretleri götürü usulde tespit edilen hizmet erbabından 60 yaşını doldurmamış bulunanların bu ücretleri.
----------------------------------
Gider Karşılıklarında:
MADDE 24 - (2361 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Gider karşılığı olarak yapılan aşağıda yazılı ödemeler, Gelir Vergisinden istisna edilmiştir.
1) (2574 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere)Harcırah Kanununa tabi kurumlar tarafından harcırah veya yolluk olarak yapılan ödemeler; (*)
2) (2772 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle değişen bent) (1.1.1983 tarihinden geçerli olmak üzere) Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından idare meclisi başkanı ve üyeleri ile denetçilerine tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına (Harcırah Kanununa tabi olsun olmasın her türlü sözleşmeli personel dahil) verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündelikler (Bu gündelikler aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur); (**)
3-(3946 sayılı kanunun geçici 38. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) (***)
4- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre ödenen yakacak yardımı (memur işçi ve Bağ-Kur emeklilerine avans olarak ödenenler dahil);
5- Sayım işleriyle seçim işlerinde çalıştırılanlara özel kanunlarına göre verilen zaruri gider karşılıkları. (****)
------------------------------
(*) (274 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
(*) 1- (2361 sayılı kanunun 18. maddesiyle değişik şekli) Harcırah kanunu hükümleri uyarınca yapılan ödemeler.
(**) (2772 sayılı kanunla değişmeden önceki şekli )
2 - Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından idare meclisi başkanı ve üyeleri ile denetçilerine, tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına (Harcırah Kanununa tabi olsun olmasın her türlü sözleşmeli personel dahil) verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündelikler (Bu gündelikler aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur. Fiili yemek ve yatmak giderleri karşılığı yapılan ödemeler ve mukayese de esas alınacak gündeliğin tespitinde nazara alınır);
(***) (3946 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki bent)
3- (3689 sayılı kanunun geçici 36ıncı maddesi ve 92/3892 sayılı kararla değişen bent)(1993 yılından itibaren uygulanmak üzere) Kazai veya idari kararlara dayanılarak tanıklara, bilirkişiler ve resmi arabuluculara bu sıfatları dolayısıyla ödenen ve yıllık tutarı (1.000.000) liraya (***) aşmayan ücretler;
------------------------------
(***) (Değişmeden önceki şekli)
3- (91/2569 sayılı B.K.K. ile 1992 yılından itibaren uygulanmak üzere) 700.000. lira
(***) (Değişmeden önceki şekli)
(3689 sayılı kanunla 1991 yılından itibaren uygulanmak üzere )
3 - 500.000 lira
(***) (Değişmeden önceki şekli)
3 - 360.000. Lira.
3- (2574 sayılı kanunun5. maddesiyle değişen şekli) Kazai veya idari kararlara dayanarak tanıklara ve bilirkişilere verilen ücretler.
(***) (Değişmeden önceki şekli)
3- (Değişmeden önceki şekli ) Kazai veya idari kararlara dayanılarak tanıklara verilen ücretler;
------------------------------
(****) (Değişmeden önceki şekli)
(***) Madde 24- Gider karşılığı olarak yapılan aşağıda yazılı ödemeler;
Gelir vergisinden istisna edilmiştir.
1- Kamu idareleri ve müesseseleri ve 3659 sayılı kanuna tabi müesseseler ve kamu menfaatlerine yararlı dernekler tarafından verilen harcırahlar ve zaruri yol giderleri (Gündelikler dahil);
2-Yukarıdaki Fıkrada sayılanların dışında kalan müesseseler tarafından idare meclisi başkan ve üyeleri ile denetçilere, tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık olmak üzere verilen gündelikler (Bu gündelikler aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur);
3- Kazai veya idari kararlara dayanarak tanıklara ve bilirkişilere verilen ücretler;
4- Özel kanunlarına göre verilen yakıt bedelleri;
5- Özel kanunlarla kurulan komisyonların memur olmayan üyelerine bu görevleri dolayısıyla yapılan ödemeler.
------------------------------
Tazminat ve yardımlarda :
Madde 25 - Aşağıda yazılı tazminat ve yardımlar Gelir Vergisinden müstesnadır
1- Ölüm, sakatlık, hastalık ve işsizlik sebepleriyle verilen tazminat ve yapılan yardımlar;
2- Muhtaç olanlara belli bir süre için veya hayat kaydıyla yapılan yardımlar (Asker ailelerine yapılan yardımlarla hayır derneklerinin ve yardım sandıklarının yardımları mutlak olarak bu istisnaya girerler. );
3 - (4369 sayılı Kanunun 29'uncu maddesiyle değişen bent) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz olan emekli sandıklarınca kendilerine zat aylığı bağlananlara aylıkları dışında, kanunları veya statüleri gereğince verilen emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya
iade olunan mevduatı ve sürelerini doldurmamış bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar ile on yıl süre ile prim veya aidat ödenmiş olmak kaydıyla Türkiye'de kain ve merkezi Türkiye'de bulunan sigorta şirketleri ve yardım sandıkları tarafından iade olunan mevduat veya toptan yapılan ödeme tutarı (Kamu idare ve müesseseleri ile kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumları dışında kalan tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları ile sigorta şirketleri ve yardım sandıkları tarafından ödenen tazminat, yardım ve toptan yapılan ödemeler en yüksek Devlet memuruna ödenen en yüksek ödeme tutarından fazla ise aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur. Bu mukayesede gerek muhtelif emekli sandıkları ile sigorta şirketleri ve yardım sandıklarından gerek aynı emekli sandığı ile sigorta şirketleri ve yardım sandıklarından muhtelif zamanlarda alınan ikramiye, tazminat ve toptan yapılan ödemeler topluca dikkate alınır.); (*)
4- Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları (Bu zamlar Devletçe verilen miktarları aştığı takdirde fazlası vergiye tabi tutulur.);
5-Evlenme ve doğum münasebetiyle hizmet erbabına yapılan yardımlar (Bu istisna hizmet erbabının iki aylığına veya buna tekabül eden gündeliklerinin tutarına kadar olan yardım kısmına uygulanır.);
6- Sosyal sigorta kurumları tarafından sigortalılara yapılan ödemeler;
7- (2320 sayılı kanunun 2 inci maddesiyle değişen bent ) 1475 ve 854 sayılı yardımlar kanunlarına göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamı ile 5953 sayılı kanuna göre ödenen kıdem tazminatlarının hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarları (hizmet ifa etmeksizin ödenen ücretler tazminat sayılmaz); (*)
8- Genel olarak nafakalar (Alanlar için);
9- Yardım sandıkları tarafından statüleri gereğince kendi üyelerine ölüm, sakatlık, hastalık, doğum, evlenme gibi sebeplerle yapılan yardımlar ile üyelerinin geri verilen mevduatı. (4369 sayılı Kanunun 29'uncu maddesiyle bent kapsamından çıkarılan ibare) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) ..... (***)
10- (3239 sayılı kanunun 44 üncü maddesiyle eklenen bent) Yabancı ülkelerde bulunan sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli, dul yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduat, sürelerini doldurmamış bulunanlarla, dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminat ve yardımlar.
---------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
3- (3261 sayılı kanunun 19 uncu maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz olan emekli sandıklarınca kendilerine zat aylığı bağlananlara aylıkları dışında, kanunları veya statüleri gereğince verilen emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduatı ve sürelerini doldurmamış bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar (Kamu idari ve müesseseleri ile kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumları dışında kalan tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları tarafından ödenen tazminat ve yardımlar hizmet süresi ve aylık seviyesi aynı olan devlet memurlarına verilen miktardan fazla ise, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur Bu mukayesede gerek muhtelif emekli sandıklarından, gerek aynı emekli sandığından muhtelif zamanlarda alınan ikramiye ve tazminatlar topluca dikkate alınır.(*)
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
3-Kanunla kurulan veya tüzelkişiliği haiz olan emekli sandıklarınca kendilerine zat aylığı bağlananlara aylıkları dışında, kanunları veya statüleri gereğince verilen emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduatı ve sürelerini doldurmamış bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar (Kamu idare ve müesseseleri ve 3659 sayılı kanuna tabi müesseseler dışında kalan tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları tarafından ödenen tazminat ve yardımlar , hizmet süresi ve aylık seviyesi aynı olan Devlet memurlarına verilen miktardan fazla ise, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur
(**) (2320 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
7- (1927 sayılı kanunun 7 inci maddesiyle değişen şekli) İşten çıkma tazminatı (İşten çıkan veya çıkarılanlara verilen tazminatlardır) Şu kadarki , bu suretle verilen tazminatın miktarı işten çıkan veya çıkarılanın (24) aylığını aştığı takdirde fazlası ücret olarak vergiye tabi tutulur. Hizmet ifa edilmeksizin ödenen ücretler tazminat sayılmaz.
---------------------------------
Vatan hizmetleri yardımlarında :
MADDE 26 - Aşağıdaki yazılı vatan hizmetleri yardımları Gelir Vergisinden müstesnadır.
1- Harp malullüğü zamları ;
2- Harp malullerine ve şehit, dul ve yetimlerine verilen tekel bayileri;
3- Şehitlerin dul ve yetimlerine, şehit, dul ve yetimi sıfatıyla yapılan bilumum ödemeler (Bu hükmün tatbikinde hususi kanunlarına göre kendilerine şehit sıfatı verilenlerle harp, isyan, eşkıya, kaçakçı, takip ve müsademesi, sanıkların ve mahkumların takibi, manevra, talim ve tatbikat esnasında görev başında veya görevden doğan sebeplerle ölenler şehit sayılır ) ;
4- Vatan hizmetleri tertibinden bağlanan aylıklar ile ödenen mükafatlar.
Teçhizat ve tayın bedellerinde :
MADDE 27- Aşağıda yazılı teçhizat ve tayın bedelleri Gelir Vergisinden müstesnadır.
1- Özel kanunlara dayanarak verilen yemek ve hayvan yem bedelleri veya bu mahiyette yapılan ödemeler;
2-Demirbaş olarak verilen giyim eşyası (Resmi ve özel daire ve müesseselerce hizmet erbabına işin icabı olarak verilen ve bunların işten ayrılmaları halinde geri alınan giyim eşyası);
3- Tahsilde bulunanlar için yapılan giyim giderleri.
Tahsil ve tatbikat ödemelerinde:
MADDE 28 - Tahsil ve tatbikat giderleri karşılığı olarak yapılan aşağıda yazılı ödemeler Gelir Vergisinden istisna edilmiştir.
1- Resmi ve özel müesseseler ve şahıslar hesabına yabancı memleketlerde tahsilde veya stajda bulunan öğrenci ve memurlara gider karşılığı olarak verilen paralar (Özel Müesseseler tarafından yapılan ödemeler, benzeri devlet öğrenci ve memurlarına verilen miktardan fazla olduğu takdirde aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur.) (Asil görev veya memuriyet dolayısıyla alınan ücretler bu istisnaya dahil değildir.);
2- Resmi ve özel müesseseler ve şahıslar hesabına Türkiye'de tahsilde bulunan öğrenciye iaşe, ibate ve tahsil gideri olarak ödenen paralar.
3- Öğrencilere tatbikat dolayısıyla öğretim müesseseleri veya tahsil masrafları deruhte edenler tarafından verilen paralar.
Teşvik ikramiye ve mükafatları :
MADDE 29 - Teşvik gayesiyle verilen aşağıda yazılı ikramiye ve mükafatlar Gelir Vergisinden müstesnadır.
1- İlim ve fenni, güzel sanatları, tarımı, hayvan yetiştirilmesini ve memleket bakımından faydalı olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadıyla verilen ikramiyeler ve mükafatlar;
2- (2361 sayılı kanunun 20 inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Subay, Astsubay, Erbaş ve erlere ve ordu hizmetinde bulunan sivil makinistlere, uçuş, dalış gibi hizmetleri dolayısıyla verilen tazminatlar, gündelikler,ikramiyeler, zamlar ile Türk Hava Kurumu veya kanuni ve iş merkezi, Türkiye'de bulunan müesseselerde uçuş maksadıyla görevlendirilenlere; uçuş hizmetleri, deniz altına dalış yapanlara dalış hizmetleri dolayısıyla yapılan aynı mahiyetteki ödemeler (*)
3- (2361 sayılı kanunun 20 inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Spor yarışmalarına katılan amatör sporculara ödenen ödül ve ikramiyeler; (**)
4- (2361 sayılı kanunun 20 inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler. (***)
------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
2- (784 sayılı kanunun 1 inci maddesiyle değişen şekli) Subay, Astsubay ve erlere (Kıta onbaşısı ve çavuşlar dahil) ve ordu hizmetinde bulunan sivil makinistlere ve Türk Hava Yollarında uçuş maksadıyla görevlendirilenlere uçuş, dalış gibi hizmetleri dolayısıyla verilen gündelikler, ikramiyeler ve zamlar;
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
3- Spor müsabakalarına iştirak edenlere verilen ikramiye ve mükafatlar (Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla verilen paralar hariç);
(***) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
4 - Spor kulüplerinin kendi mensuplarına gider karşılığı olmak üzere yaptıkları ödemeler ve maç hakemlerine verilen paralar,
------------------------
Sergi ve Panayır İstisnası:
MADDE 30 - Dar mükellefiyete tabi olanların;
1) Hükümetin müsaadesiyle açılan sergi ve panayırlarda, yaptıkları ticari faaliyetlerden elde ettikleri kazançlar (Türkiye'de başkaca işyeri veya daimi temsilcileri bulunmamak şartıyla.
2) Bu sergi ve panayırlarda yaptıkları serbest meslek faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar;
Gelir Vergisinden müstesnadır.
YEDİNCİ BÖLÜM
İNDİRİMLER
İndirim Hadleri:
MADDE 31 - (3239 sayılı kanunun Geçici 45 inci maddesi ile değişen madde) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde aşağıdaki indirimler uygulanır:
1 - Özel İndirim: (3824 sayılı kanunun 2 inci maddesine göre 99/13645 sayılı kararla değişen miktarlar) (2000 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere.)
Özel İndirim Tutarları:
Özel indirim tutarları (kalkınmada öncelikli yöreler de dahil) günde (625.000) ayda (18.750.000) ve yılda (225.000.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir.
Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van illerinde günde (875.000, ayda (26.250.000), yılda (315.000.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir.
(3824 sayılı kanunun 2 inci maddesiyle değişen bent) (11.7.1992 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) Bakanlar Kurulu, özel indirim tutarlarını, sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücret tutarına kadar artırmaya yetkilidir. Bu yetki, sürekli olarak fiilen kalkınmada birinci ve ikinci derecede öncelikli yörelerde çalışanlar ile bu yörelerdeki il ve ilçelerde çalışanlar ve kalkınmada birinci ve ikinci derecede öncelikli yöreler veya diğer yörelerde çalışan asgari ücretlilere farklı özel indirim tutarları tespit edilmek suretiyle de kullanılabilir. (**)
2. Sakatlık indirimi: Çalışma gücünün asgari %80'ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari %60'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece sakat, asgari %40'ını kaybetmiş hizmet erbabı ise üçüncü derece sakat sayılır ve aşağıda belirtilen sakatlık indiriminden faydalanırlar.
Sakatlık indirimi, özel indirim tutarının;
- Birinci derecede sakatlar için sekiz katı
- İkinci derece sakatlar için dört katı,
- Üçüncü derece sakatlar için iki katıdır.
Sakatlık derecelerine göre tespit edilecek indirimler, özel indirime eklenerek hizmet erbabının ücretinden indirilir.
Sakatlık derecelerinin tespit ve şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller Maliye ve Gümrük, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile tespit edilir.
Aile reisinin, eşinin ve çocuklarının her birinin gerçek usulde tespit edilen ücret gelirine bu maddede yer alan özel indirim ve sakatlık indirimi uygulanır. (***)
----------------------------------
(*) Değişmeden önceki şekli)
(97/10416 sayılı Kararla 1998 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere değişen miktarlar) günde (315.000) ayda (9.450.000) ve yılda (113.400.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir.
(97/10416 sayılı Kararla değişmeden önceki şekli) Özel indirim tutarları Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van illerinde 1.1.1998 tarihinden itibaren uygulanmak üzere günde (420.000) ayda (12.600.000) yılda (151.200.000)
----------------------------------
(*) Değişmeden önceki şekli)
(96/8955 sayılı Kararla 1997 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere değişen miktarlar) Günde (105.000), ayda (3.150.000) yılda (21.600.000) liradır.
(97/9954 sayılı Kararla) Adıyaman, Batman. Bingöl. Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van illerinde 1.10.1997 tarihinden itibaren uygulanmak üzere günde (210.00) ayda (6.300.000) yılda (7.600.000)lira.
----------------------------------
(*) Değişmeden önceki şekli)
(95/7593 sayılı kararla 1996 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere değişen miktarlar) Günde (60.000) ayda (1.800.000) yılda (21.600.000) lira.
(94/6300 sayılı kararla 1995 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere değişen miktarlar) Günde (30.000) ayda (900.000) yılda (10.800.000) lira.
(93/5146 sayılı kararla 1994 yılı takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere değişen miktarlar) Günde (20.000) Ayda (600.000) Yılda (7.200.000) lira.
(92/3892 sayılı kararla 1993 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere değişen miktarlar) Günde (5.000) ayda (150.000) yılda (1.800.000) lira.
(91/2569 sayılı kararla 1992 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere değişen miktarlar) Günde (3.000) ayda (90.000) yılda (1.080.000) lira.
(91/1372 sayılı B.K.K. İLE 1991 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere değişen miktarlar) Günde (1.800) ayda (54.000) yılda (648.000) lira.
(89/14913 sayılı B.K.K. ile değişen miktarlar) Günde (1.200) ayda (36.000) yılda (432.000) lira.
(Değişmeden önceki şekli) Günde (200) ayda (6.000) yılda (72.000) lira.
----------------------------------
(**) (3824 sayılı kanunla değişmeden önceki şekli) (11 Temmuz 1992 tarihinden önceki şekli)
Bakanlar kurulu, özel indirim tutarlarını 15 katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu yetki, kalkınma planı ve yıllık programlarda özel önem taşıdığı belirtilen sektörler ile kalkınmada öncelikli bölgelerde fiilen çalışanların ücretleri için farklı özel indirim tutarları tespit edilmek suretiyle de kullanılabilir.
----------------------------------
(***) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Madde 31 - (Değişmeden önceki şekli) (2361 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen şekli) Tam mükellefiyete tabi gerçek kişiler aşağıda yazılı indirimlerden yararlanırlar.
1 - Genel indirim: Mükelleflerin günde (20) ayda (600) yılda (7.200) lirayı aşmayan gelirleri vergiye tabi tutulmaz. Mükellef evli ise, bu miktara eş için günde (15) ayda (450) yılda (5.400) lira, çocukların her biri için Günde (5), ayda (150), yılda (1.800) lira ilave edilir.
2 - (2772 sayılı kanunun 4 üncü maddesiyle değişen şekli) Özel indirim: Gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde günde (150), ayda (4.500), yılda (54.000) lira ayrıca indirilir.
(*) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
2 - Özel indirim: Gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde günde (150), ayda (4.500), yılda (54.000) lira ayrıca indirilir. (karı kocanın ücretli olarak çalışması halinde genel indirimden istifade etmeyen eşin gerçek ücretinden yapılan özel indirim günde (75), ayda (2.250), yılda (27.000) liradır;
(2970 sayılı kanunun 1 inci maddesiyle eklenen fıkra) Bakanlar kurulu, özel indirim tutarlarını on katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu yetki, kalkınma planı ve yıllık programlarda özel önem taşıdığı belirtilen sektörler ile kalkınmada öncelikli bölgelerde fiilen çalışanların ücretleri için farklı özel indirim tutarları tespit edilmek suretiyle de kullanılabilir.
3- (2454 sayılı kanunun 6ıncı maddesiyle değişen şekli) Sakatlık indirimi:
Çalışma gücünün asgari % 80' ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari % 60 'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece sakat, % 40 'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece sakat sayılır ve aşağıda belirtilen sakatlık indirimlerinden faydalanırlar.
Sakatlık indirimi aile reisi için tespit edilen özel indirim tutarının;
- Birinci derece sakatlar için dört katı
- İkinci derece sakatlar için iki katı,
- Üçüncü derece sakatlar için bir katıdır.
Sakatlık derecelerine göre tespit edilecek indirimler, genel ve özel indirim toplamına eklenerek hizmet erbabının ücretinden indirilir.
Sakatlık derecelerine göre tespit şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller Maliye, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile tespit edilir.
(*) 2454 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
3- (2361 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen şekli) Sakatlık indirimi: Çalışma gücünün asgari % 70 ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari % 40ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise ikinci derece sakat sayılır ve aşağıda belirtilen sakatlık indiriminden faydalanırlar.
Sakatlık indirimi aile reisi için tespit edilen özel indirim tutarının;
- Birinci derece sakatlar için bir buçuk katı,
- İkinci derece sakatlar için yarısıdır.
Sakatlık derecelerine göre tespit edilecek indirimler, genel ve özel indirim toplamına eklenerek hizmet erbabının ücretinden indirilir.
Sakatlık derecelerinin tespit şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller, Maliye, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile tespit edilir.
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
En az geçim indirimi
İndirim halleri:
Madde 31- (Değişmeden önceki şekli) (980 sayılı kanunun 1 inci maddesiyle değişen şekli) Mükelleflerin günde 5, ayda 150, yılda 1080 lira çocukların her biri için günde 2 ayda 60, yılda 720 lira ilave edilir.
Gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde özel indirim olarak günde 5, ayda 150, yılda 1800 lira yukarı ki indirim hadlerine ilave edilir.
(Haftalık ücretlerde 7 gün üzerinden indirim yapılır)
Ana ve babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturan ve Gelir Vergisine tabi geliri bulunmayanlar bu maddenin uygulanmasında öz çocuklar gibi hesaba katılır.
Vergiye tabi gelirler yukarıda yazılı hadleri aştığı takdirde bu hadler için hesaplanan vergiler mükelleflerin vergilerinden indirilir.
------------------------------------
Medeni hal esası
MADDE 32 - (3239 sayılı kanunun 138/ b maddesiyle kaldırılmıştır) (*)
--------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Medeni hal esası :
Madde 32- (Kaldırılmadan önceki şekli) ( 2361 sayılı Kanunun 22 inci maddesiyle değişen şekli) 31 inci maddede yazılı genel indirim hadlerinin tayininde mükellefin, gelirin elde edildiği takvim yılı başındaki medeni hali ve aile durumu esastır.
Şu kadar ki, takvim yılı içinde bu durumda mükellef lehine husule gelen değişiklikler ayrıca nazara alınır.
Genel indirimin uygulanmasında her ne suretle olursa olsun, evlilik bağı kalkmış olanların gelirlerine, ilk çocuk için eşe diğer çocukların her biri için 31 inci maddede yazılı çocuklara ait indirim miktarları uygulanır.
31 inci madde ile bu madde gereğince hesaplanacak genel indirim 3 çocuklu evli mükelleflere ait indirim miktarlarını geçemez.
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Madde 32- 31 inci maddede yazılı indirim hadlerinin tayininde mükellefin, gelirin elde edildiği takvim yılı başındaki medeni hali ve aile durumu esastır.
Şu kadar ki, takvim yılı içinde bu durumda mükellef lehine husule gelen değişiklikler ayrıca nazara alınır..
En az geçim indirimin uygulanmasında her ne suretle olursa olsun, evlilik bağı kalkmış olanların gelirlerine, ilk çocuk için eşe ait diğer çocukların her biri için 31 inci maddede yazılı çocuklara ait indirim miktarları uygulanır.
İkisi de mükellef olan boşanmış eşlerden her biri hakkında yukarıdaki esaslar, nafakasını sağladıkları çocuk sayısına göre uygulanır.
31 inci madde ile bu madde gereğince hesaplanacak indirim miktarı 5 çocuklu evli mükelleflere ait indirim tutarını geçmez.
--------------------------------
Çocuk tabiri :
MADDE 33- ( 3239 sayılı kanunun 138 / b maddesiyle 1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
--------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Çocuk tabiri :
(*) Madde 33- (2361 sayılı kanunun 23 üncü maddesiyle değişen şekli ) Yukarıdaki maddelerde sözü edilen çocuk tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilmek suretiyle bakılanlar dahil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış evlatları(Evlat edinenler ile ana ve babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturan ve Gelir Vergisine tabi bulunmayanlar dahil) ifade eder.
Nafakanın ana ve babaya müştereken tahmil edilmesi halinde, çocuk, bunlardan hangisinin velayeti altında ise onun indirim haddinin tayininde nazara alınır.
(*) 2361 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Madde 33- Yukarı ki maddelerde sözü edilen çocuk tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (Nafaka verilmek suretiyle bakılanlar dahil ) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış evlatları (Evlat edinenler dahil) ifade eder.
--------------------------------
Aile gelirinde indirim:
MADDE 34 - (3239 sayılı kanunun 138/b maddesiyle kaldırılmıştır) (*) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) (*)
--------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Aile gelirinde indirim:
Madde 34 - (2361 sayılı kanunun 24 üncü maddesiyle değişen şekli) Aile reisi beyanlarında indirim beyan edilen gelire uygulanır.
Aile reisi tarafından kendisinin, eşinin veya çocuklarının geliri dolayısıyla beyanname verilmesine mahal olmadığı hallerde indirim; vergiye tabi geliri varsa aile reisinin bu gelirine, aile reisinin geliri yoksa, eşine ait gelire, eşinin de geliri mevcut değilse çocuklarından herhangi birine ait gelire uygulanır.
(2574 sayılı kanunun 6ıncı maddesiyle değişen şekli) Aile reisinin, eşinin ve çocuklarının her birinin gerçek usulde vergiye tabi ücret gelirine ayrıca 31 inci maddede yer alan özel indirim ve varsa sakatlık indirimi uygulanır.
İndirimin bu fıkra hükmüne göre eş veya çocuklara ait gelire uygulanması halinde de indirim miktarı aile reisinin durumuna göre tayin olunur.
---------------------------
(*) 2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Madde 34 - (980 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle değişen şekli) Aile reisi beyanında indirim beyan edilen gelirin vergisine uygulanır. Beyan edilen gelirin ücretten ibaret olması halinde indirim hadlerine özel indirim miktarı uygulanır.
Aile reisi tarafından kendisinin, eşinin veya çocuklarının geliri dolayısıyla beyanname verilmesine mahal olmadığı hallerde indirim; vergiye tabi geliri varsa aile reisinin bu gelirine, aile reisinin geliri yoksa, eşine ait gelire, eşinin de geliri mevcut değilse çocuklarından herhangi birine ait gelire uygulanır.
Aile reisinin eşi ve çocuklarının beyanname verilmesi gerekmeyen geliri ücretten ibaret ise bu gelirin her birine ayrıca özel indirim uygulanır.
İndirimin bu fıkra hükmüne göre eş veya çocuklara ait gelire uygulanması halinde de indirim miktarı aile reisinin durumuna göre tayin olunur.
---------------------------
Vergi Karnesi Esası:
MADDE 35- (2454 Sayılı Kanunun 7 inci maddesiyle değişen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere)
a) İndirimlerden faydalanmak isteyenler Vergi Usul Kanunu esaslarına göre vergi karnesi almak zorundadırlar.
b) Bu Kanunun 2 inci maddesinde sayılan kazanç ve iratları elde edenler (istisna veya muafiyetlerden faydalananlar dahil) Vergi karnesi almak ve Gelir Vergisi yönünden durumlarını ve bu durumda meydana gelen değişiklikleri karnelerine yazdırmak   zorundadırlar.
(2574 Sayılı Kanunun 7. maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1992 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu bentte yazılı vergi karnesinin ihtiva edeceği hususlar, karne almaya ilişkin şekil ve esaslar ile uygulama zamanı Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilir. (*) (**)
-----------------------------------
(*) (2574 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Bu bentte yazılı vergi karnesinin ihtiva edeceği hususlar ile karne almaya ilişkin şekil ve esaslar Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
-----------------------------------
(*) (2574 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Madde 35 - A) İndirimden faydalanmak isteyenler Vergi Usul Kanunu esaslarına göre vergi karnesi almak zorundadırlar.
B) Bu Kanunun 2 inci maddesinde sayılan kazanç ve iratları elde edenler (istisna veya muafiyetlerden faydalananlar dahil)İşyerlerinin bağlı olduğu, işyerleri bulunmayanlar ikametgahlarının bağlı olduğu vergi dairesinden karne almak ve Gelir Vergisi yönünden durumlarını ve bu durumda meydana gelen değişiklikleri karnelerine yazdırmak   zorundadırlar.
Bu bentte yazılı vergi karnesinin ihtiva edeceği hususlar ve karne almaya ilişkin şekil ve esaslar Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. Yönetmelik esaslarına uymayanlar hakkında Vergi Usul kanununa ekli "Usulsüzlük cezalarına ait cetvelin mükellef grupları sütununun 6ıncı sırasında yazılı birinci derece usulsüzlük cezası uygulanır.
-----------------------------------
İndirimin Uygulanmayacağı Gelirler:
MADDE 36- (980 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle değişen madde) (1.1.1968 tarihinden geçerli olmak üzere) Muhtelif yerlerden ücret alan hizmet erbabı için 31'inci maddede yazılı indirimler bunlardan yalnız en yüksek olan ücretin vergisine uygulanır. Hizmet erbabının vergi karnesi, varsa indirimin uygulanacağı ücret bu karneyi muhafaza eden işverenden aldığı ücrettir. Vergi Usul Kanunu ile karne almaktan muaf tutulmuş olanlarda indirimin uygulanacağı ücret aile durumu sual varakasını muhafaza eden işverenden aldığı ücrettir.
31 inci maddedeki indirimler, dar mükellefiyete tabi kimselere şamil değildir.
-----------------------------------
(202 Sayılı Kanunun 16ıncı maddesiyle 28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere eklenen bölüm)
-----------------------------------
SEKİZİNCİ BÖLÜM
YATIRIM İNDİRİMİ
Yatırım indiriminin mahiyeti:
EK MADDE 1- (4369 sayılı Kanunun 30'uncu maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Dar mükellefiyete tabi olanlar dahil, ticari veya zirai kazançları üzerinden vergiye tabi mükelleflerin (Adi ortaklıklar , kolektif ve adi komandit şirketler ile kurumlar vergisi mükellefleri dahil), yatırım indiriminden faydalanması kabul edilmiş bulunan yatırımları kapsamında yaptıkları ve müteakip vergilendirme döneminde yapmayı öngördükleri yatırım harcamaları bu bölümde yazılı şartlar dahilinde ilgili kazançlarından indirilir.
Yatırım Teşvik Belgesi aranmaksızın yapılan yatırımlarda yatırımlarda yatırım indirimi, harcamanın yapıldığı yıl kazancından başlayarak uygulanır."
--------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Yatırım indiriminin mahiyeti:
EK MADDE 1- (3946 sayılı Kanunun 7. maddesiyle değişen şekli)(Uygulama tarihi ile ilgili geçici 39 uncu maddeye bakınız) Dar mükellefiyete tabi olanlar dahil, ticari veya zirai kazançları üzerinden vergiye tabi mükelleflerin (Adi Ortaklıklar, Kolektif ve Adi Komandit şirketler ile kurumlar vergisi mükellefleri dahil) yaptıkları yatırımlar bu bölümde yazılı kayıt ve şartlar dahilinde, ilgili kazançlarından indirilir. (*)
--------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(*) EK MADDE 1 - Ticari veya zirai kazançları üzerinden vergiye tabi mükelleflerin (Adi Kolektif ve Adi Komandit şirketler dahil) yaptıkları yatırımlar bu bölümde yazılı kayıt ve şartlar dahilinde, ilgili kazançlarından indirilir.
--------------------------------
Yatırım indiriminin şartları:
EK MADDE 2- (3946 Sayılı kanunun 7 inci maddesiyle değişen şekli) (Uygulama tarihi ile ilgili geçici 39 uncu maddeye bakınız) Yatırım indiriminin uygulanmasında aşağıdaki yazılı şartlar topluca aranır.
1) İndirimin uygulanacağı ticari ve zirai kazanç bilanço esasına göre tespit edilmiş olmalıdır.
2) Yatırımlar, kalkınma planları ve yıllık programlarda belirtilenlerden Maliye Bakanlığı ile (4369 sayılı Kanunun 81/C-14'üncü maddesiyle değişen ibare) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Hazine Müsteşarlığı (1) tarafından müştereken seçiler sektörler veya konularda yapılmalıdır.
3) (4369 sayılı Kanunun 17'nci maddesiyle değişen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Yapılan yatırım ticari ve sınai yatırımlar için en az (Yeniden Değerleme Oranının % 52.1 olması ile 1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere değişen miktarlar) 76 milyar lira, zirai yatırımlar için en az 15 milyar lira olmalıdır. Kalkınmada öncelikli yörelerde bu tutarların yarısı dikkate alınır. (*)
4) (4108 sayılı kanunun 17 inci maddesiyle değişen bent) (2.6.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Yatırıma başlamadan önce Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına başvurularak gerekli bilgi ve belgelerin tevdi edilmiş ve yukarıda belirtilen şartların mevcudiyeti tasdik edilerek, Yatırım Teşvik Belgesi verilmiş olmalıdır. Şu kadar ki, Yatırım Teşvik Belgesi aranmaksızın yatırım indirimi uygulanacak yatırım türü veya miktarlarını (bu fıkranın 3 numaralı bendinde yer alan miktarları aşmamak ve bu miktarların yarısından aşağı olmamak üzere) yöreler veya sektörler itibariyle ayrı ayrı belirlemeye ve bu hükmün uygulamasına ilişkin usul ve esasları tespite Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı müştereken yetkilidir.
Araştırma plan ve proje masrafları ile arazi temini için yapılan giderler hariç olmak üzere yatırımla ilgili her türlü harcamalar yatırıma başlandığını gösterir. (**)
5) Yatırım, tasdik edilmiş bulunan şartlar ve süreler dahilinde yapılmış olmalıdır.
Tasdik edilen şartlarda meydana gelecek değişikliklerin ve sürelerde doğabilecek gecikmelerin vukuundan itibaren üç ay içinde (4369 sayılı Kanunun 81/C-14'üncü maddesiyle değişen ibare) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Hazine Müsteşarlığına (1) bildirilmesi ve onayının alınması şarttır.
Müracaatın zamanında yapılması veya değişikliklerin kabul edilmemesi halinde, evvelce yapılan tasdik hükümsüz addolunur ve yatırım indiriminden yararlanma hakkı ortadan kalkar.
(4369 sayılı Kanunun 81/C-14'üncü maddesiyle değişen ibare) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Hazine Müsteşarlığı(1) Yukarıdaki şartlar çerçevesinde vereceği Yatırım Teşvik Belgesinin bir örneğini Maliye Bakan gönderir. Belgedeki vize ve iptaller de ayrıca bildirilir.
Yatırım indiriminden yararlanma şartları ve uygulama esasları ile diğer hususlar Maliye Bakanlığı (4369 sayılı Kanunun 81/C-14'üncü maddesiyle değişen ibare) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Hazine Müsteşarlığı'nca (1) müştereken belirlenir. (***)
--------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı"
--------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
(97/10351 sayılı kararla artırılan miktarlar) (1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) yapılan yatırım, ticari ve sınai yatırımlar için en az 30.000.000.000 lira, zirai yatırımlar için en az 5.000.000.000 lira olmalıdır. (*)
(*) (Değişmeden önceki şekli)
3- (96/8955 sayılı kararla artırılan miktarlar) 18.000.000.000.-lira, 3.000.000.000- lira
3- (95/7593 sayılı kararla artırılan miktarlar) 12.000.000.000.-lira, 2.000.000.000- lira
3- (94/6300 sayılı kararla artırılan miktarlar) 6.000.000.000. lira -1.000.000.000.- lira
(3946 sayılı kanunun 7 maddesiyle artırılan miktarlar) 3.000.000.000. lira 5.000.000.000. lira
--------------------------------
(**) (4108 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
4-Yatırıma başlamadan önce Hazine ve Dış Ticaret müsteşarlığına başvurularak gerekli bilgi ve belgelerin tevdi edilmiş ve yukarıda belirtilen şartların mevcudiyeti tasdik edilerek ,Yatırım teşvik belgesi verilmiş olmalıdır.
Araştırma , plan ve proje masrafları ile arazi temini için yapılan giderler hariç olmak üzere, yatırımla ilgili her türlü harcamalar yatırıma başlandığını gösterir.
--------------------------------
(***) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
EK MADDE 2- (2361 sayılı kanunun 26ıncı maddesiyle değişen madde) Yatırım indiriminin uygulanmasına aşağıdaki yazılı şartlar topluca aranır.
1- İndirim uygulanacağı ticari ve zirai kazanç bilanço esasına göre tespit edilmiş olmalıdır
2- Yapılan yatırım Devlet Planlama Teşkilatının hazırladığı kalkınma planlarına uygun bulunmalıdır.
3- Yatırımlar, istihsali genişletmeye prodüktiviteyi artırmaya ihracatı geliştirmeye mahsul ve mamullerin kalitesini ıslaha enerji tasarrufunu sağlamaya kültür seviyesini yükseltmeye ilmi ve teknik araştırmaları geliştirmeye çalışma güvenliğini veya yabancı turist celbini temine matuf olmalıdır.
4- (3689 sayılı kanunun geçici 36ıncı maddesiyle değişen bent) (1991 yılından itibaren uygulanmak üzere) Yapılan yatırım en az 1.000.000.000 TL. (Devlet Planlama Teşkilatının hazırladığı bölge kalkınma planının şümulüne giren yatırımlarla memleket ekonomisi bakımından ayrı bir önem ve özellik arz ettiği Yüksek Planlama Kurulu tarafından kabul edilen faaliyet kollarında 250.000.000. TL ve genel olarak ziraattaki yatırımlarda 100.000.000. TL. olmalıdır (*)
5- (3239 sayılı kanunun 46ıncı maddesiyle değişen bent) Yatırıma başlamadan önce Devlet Planlama Teşkilatına başvurularak gerekli bilgi ve belgenin tevdi edilmiş ve yukarıda belirtilen şartların mevcudiyeti tasdik edilerek Yatırım Teşvik ve Yatırım indirimi Belgesi verilmiş olmalıdır.
Araştırma,plan ve proje masrafları ile arazi temini için yapılan giderler hariç olmak üzere, yatırımla ile ilgili her türlü harcamalar yatırıma başlandığını gösterir.
6- (3239 sayılı kanunun 46ıncı maddesiyle değişen bent) Yatırım tasdik edilmiş bulunan şartlar ve süreler dahilinde yapılmış olmalıdır.
Tasdik edilen şartlarda meydana gelecek değişikliklerin ve sürelerde doğabilecek gecikmelerin vukuundan itibaren bir ay içinde Devlet Planlama Teşkilatına bildirilmesi ve onayının alınması şarttır. Devlet Planlama Teşkilatı iktisadi veya teknik zaruretlerle veya mücbir sebeplerden ileri gelen değişiklik ve gecikmeleri kabul edebilir.
Müracaatın zamanında yapılması veya değişiklik ve gecikmelerin kabul edilmemesi halinde evvelce yapılan tasdik hükümsüz addolunur.
Devlet Planlama Teşkilatı yukarıdaki şartlar çerçevesinde vereceği Yatırım Teşvik ve Yatırım indirimi belgesinin bir örneğini Maliye ve Gümrük Bakanlığına gönderir Yatırım Teşvik ve Yatırım indirimi belgesindeki vize ve iptaller de ayrıca bildirilir (**)
(3239 sayılı kanunun 46ıncı maddesiyle eklenen fıkra) Yatırım indiriminden yararlanma şartları ve uygulama esasları ile diğer hususlar Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca müştereken belirlenir.
--------------------------------
(*) 4-(Sırasıyla artırılmadan önceki miktarlar)
(3239 sayılı kanunun 46ıncı maddesiyle artırılan miktarlar) 40.000.000 lira- 20.000.000.lira -4.000.000.lira.
4- (Sırasıyla artırılmadan önceki miktarlar) 20.000.000.lira- 10.000.000.lira
--------------------------------
(**) (Değişmeden önceki şekli)
Yatırım indiriminin şümulü :
EK MADDE 2- Yatırım indiriminin uygulanmasında aşağıda yazılı şartlar topluca aranır.
1-İndirim uygulanacağı ticari ve zirai kazanç bilanço esasına göre tespit edilmiş olmalıdır.
2-Yapılan yatırım, Devlet Planlama Teşkilatının hazırladığı kalkınma planına uygun bulunmalıdır.
3-Yatırımlar, istihsali genişletmeye, prodüktiviteyi artırmaya, ihracatı genişletmeye, mahsul ve mamullerin kalitesini ıslaha, kültür seviyesini yükseltmeye, ilmi ve teknik araştırmalara, çalışma güvenliğini sağlamaya, yabancı turist celbini temine matuf olmak üzere, bina (Personel lojmanları dışındaki meskenler hariç) makine. tesisat, teçhizat, taşıma vasıtası ve benzeri yeni aktif değerlerin tedariki ve kuruluşu ile ilgili olmalıdır. Arazi tedariki ve yedek parça temini ile ilgili yatırımlar bu fıkra şümulüne girmez. Ziraatta kullanılacak kimyevi gübre ve ilaç tedariki bu fıkraya dahildir;
4- Yapılan yatırım en az 250 bin lira (Devlet Planlama Teşkilatının hazırladığı bölge kalkınma planının şümulüne giren yatırımlarla memleket ekonomisi bakımından ayrı bir dönem v özellik arz ettiği Yüksek Planlama Kurulu tarafından kabul edilen faaliyet kollarında 125 bin ve genel olarak ziraat teki yatırımlarda (50 bin lira ) olmalıdır.
5- Yatırıma ait planlara projelere ve finansman hesaplarına ve projenin tahakkuku için derpiş olunan müddete ait hususlar Devlet Planlama Teşkilatının mütalaası esas alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca tetkik ve yukarıda sözü edilen diğer şartların mevcudiyeti tasdik edilmiş bulunmalıdır.
Tetkik ve tasdik süresi Devlet Planlama Teşkilatında iki ayı ve Maliye Bakanlığında bir ayı geçmez.
İhtiyaç ve sarfı, mahallin en büyük mal memuru ve ziraat teşkilatı tarafından tasdik edilmek şartıyla ziraatta kullanılacak kimyevi gübre ve ilaç ile ilgili yatırımlarda bu bentte sözü edilen mercilere müracaata lüzum yoktur.
Bu maddenin 3 numaralı bendinde sözü edilen aktif değerlerin yeni olması bu değerlerin memleket içinde kullanılmamış bulunmasını ifade eder.
--------------------------------
Yatırım indiriminin konusu ve nisbeti
EK MADDE 3- ( 4108 sayılı kanunun 17 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Yatırım indirimine, kaynağı ne olursa olsun, ek 2 inci maddede yazılı şartları haiz bulunan yatırımlarla ilgili harcamalardan ; bina, makine, tesisat , araç (sadece işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olanlar) ve benzeri amortismana tabi aktif değerlerin yeni olanlarının maliyet bedelleri esas teşkil eder.
Aktif değerlerin yeni olmasından maksat, bunların yurt içinde veya dışında daha önce hiç bir şekilde kullanılmamış bulunmasıdır. Yurt dışında kullanılmış olsa dahi Hazine Müsteşarlığınca uygun görülen makine ve tesislerin ithali halinde, bu aktif kıymetler yatırım indirimi uygulaması bakımından yeni addolunur.
Personel lojmanları inşası (kalkınmada öncelikli yörelerde yapılanlar hariç) ve tefrişi, arazi veya arsa tedariki, yedek parça temini, esas proje dışında münferit tesisat , makine, araç mubayaası için yapılan harcamalara yatırım indirimi uygulanmaz. İnşa edilmiş olarak veya inşa halinde satın alınan binaların satın alma bedeli üzerinden yatırım indirimi yapılmaz.
Petrol kanununa göre yürütülen arama ve sondaj faaliyetleri için yapılan ve aktifleştirilen harcamalardan, ilgili bakanları görüşü alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığınca belirlenenler, yatırım indirimi uygulaması bakımından yatırım harcaması sayılır.
(4369 sayılı Kanunun 30'uncu maddesiyle değişen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Yatırım indirimi oranı, yatırım tutarının % 40'ıdır. Bakanlar Kurulu bu oranı kalkınma planı ve yıllık programlarda özel önem taşıdığı belirtilen sektörlerde yapılan yatırımlar için % 100'e, 250 milyon ABD Doları karşılığı Türk Lirasını aşan sınai yatırımlarda % 200'e kadar artırmaya veya kanuni orandan az olmamak üzere yeniden tespit etmeye yetkilidir. Bu oran, organize sanayi bölgelerinde ve kalkınmada öncelikli yörelerde % 100 olarak uygulanır. *)
Bakanlar Kurulunca tespit edilen yeni oranlar, Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren yapılan harcamalara uygulanır. (*)
-------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
Yatırım indirimin nispeti, yatırım miktarının % 30'udur. Bakanlar Kurulu bu oranı, kalkınmada öncelikli yöreler ile kalkınma planı ve yıllık programlarda özel önem taşıdığı belirtilen sektörlerde yapılan yatırımlar için % 100 oranına kadar artırmaya veya kanunî orandan az olmamak üzere yeniden tespit etmeye yetkilidir.
(**) 4108 sayılı Kanunla Değişmeden önceki şekli)
EK MADDE 3- ( 3946 sayılı kanunun 7 inci maddesiyle değişen şekli) ( Uygulama tarihi ile ilgili geçici 39 uncu maddeye bakınız.) Yatırım indirimine, kaynağı ne olursa olsun, ek 2 inci maddede yazılı şartları haiz bulunan yatırımlarla ilgili harcamalardan; bina (sadece turizm işletmeleri için) makine, tesisat, araç (sadece işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olanlar)ve benzeri amortismana tabi aktif değerlerin yeni olanlarının maliyet bedelleri esas teşkil eder.
Aktif değerlerin yeni olmasından maksat, bunların yurt içinde veya dışında daha önce hiç bir şekilde kullanılmamış bulunmasıdır. Yurtdışında kullanılmış olsa dahi Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'nca uygun görülen makine ve tesislerin ithali halinde, bu aktif kıymetler yatırım indirimi uygulaması bakımından yeni addolunur.
Arazi veya arsa tedariki, yedek parça temini, esas proje dışında münferit makine, tesisat, araç mubayaası için yapılan harcamalara indirim uygulanmaz. Turizm işletmelerinde inşa edilmiş olarak veya inşa halinde satın alınan binaların satın alma bedeli üzerinden yatırım indirimi yapılmaz.
Petrol kanununa göre yürütülen arama ve sondaj faaliyetleri için yapılan ve aktifleştirilen harcamalardan, ilgili bakanlığın görüşü alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığı'nca belirlenenler, yatırım indirimi uygulaması bakımından yatırım harcaması sayılır.
Maliye Bakanlığı yukarıda yer alan harcamalardan hangilerinin yatırım indirimine konu olacağını belirlemeye yetkilidir.
Yatırım indiriminin nispeti,yatırım miktarının % 20 sidir.Bakanlar Kurulu bu oranı kalkınmada öncelikli yöreler ile kalkınmaları ve yıllık programlarda özel önem taşıdığı belirtilen sektörlerde yapılan yatırımlar için % 70 oranına kadar artırmaya veya kanuni orandan az olmamak üzere yeniden tespit etmeye yetkilidir.
Bakanlar Kurulunca tespit edilen yeni oranlar Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren yapılan harcamalara uygulanır. (*)
(*) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
EK MADDE 3 - 2361 sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle değişen şekli) Yatırım indirimine, kaynağı ne olursa olsun ek 2 inci maddede yazılı şartları haiz bulunan yatırımlarla ilgili harcamalardan bina, makine, tesisat araç ve benzeri amortismana tabi aktif değerlerin yeni oranlarının maliyet bedelleri esas teşkil eder.
Aktif değerlerin yeni olmasından maksat bunların yurt içinde veya dışında daha önce hiçbir şekilde kullanılmamış bulunmasıdır.
(3380 sayılı Kanunun 3'üncü maddesiyle değişen fıkra) Yurt dışında kullanılmış olsa dahi Devlet Planlama Teşkilatınca uygun görülen makine ve tesislerin ithali halinde, bu aktif kıymetler yatırım indirimi uygulaması bakımından yeni addolunur. (*)
Personel lojmanları inşası ve tefriki arazi veya arsa tedariki yedek parça temini esas proje dışında münferit tesisat makine araç mubayaası için yapılan harcamalara indirim uygulanmaz. İnşa edilmiş olarak veya inşa halinde satın alınan binaların satın alma bedeli üzerinden yatırım indirimi yapılmaz.
Yatırım indiriminin nispeti yukarıdaki fıkraya göre indirimden istifade edecek yatırım miktarının % 30udur. Bu nispet zirai yatırımlar ile bölge kalkınması ile ilgili yatırımlarda % 40 kalkınmada öncelikli bölgelerde yapılan yatırımlarda ise % 60 dır. (*)
(2970 sayılı Kanunun 2'nci maddesiyle eklenen fıkra) Bakanlar Kurulu kalkınmada öncelikli bölgelerde yapılan yatırımlar için indirim nispetini % 100'e kadar artırmaya veya yukarıdaki nispetten aşağı olmamak üzere yeniden tespit etmeye yetkilidir.
Değişmeden önceki şekli) Yurt dışında kullanılmış olsa dahi Devlet Planlama Teşkilatınca uygun görülen deniz Yüzer havuzlar dahil) ve hava araçlarının ithali halinde, bu aktif kıymetler yatırım indiriminin uygulanması bakımından yeni addolunur.
-----------------------------------
(*) Değişmeden önceki şekli)
Yatırım indiriminin mevzuu ve nispeti:
(Ek Madde 3 - (Değişmeden önceki şekli) Yatırım indirimi münhasıran öz sermayeden sağlanan veya karşılanan yatırım miktarına uygulanır. Bu maddenin uygulanmasında öz sermaye Vergi Usul Kanununun 192 inci maddesinde belirtilen kaynaklardır.
Zirai yatırımlarda kamu idare ve müesseseleri, bankalar, Türk Ticaret Kanunu'na veya özel kanunlara göre kurulan kurumlar, teşekküller ve kooperatifler tarafından çiftçilere verilen krediler, yatırım indirimi ile ilgili hükümlerin uygulanması bakımından öz sermaye gibi mütalaa edilir.
Yatırım indiriminin nispeti yukarıdaki fıkraya göre indirimden istifade edecek yatırım miktarının % 30udur. Bu nispet zirai yatırımlar ile bölge kalkınması ile ilgili yatırımlarda % 40 (Geri kalmış bölgelerde bu nispet % 50) dir.
-----------------------------------
Yatırım indiriminin başlangıcı ve uygulama süresi:
EK MADDE 4- (4369 sayılı Kanunun 30'uncu maddesiyle değişen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Yatırım indiriminin uygulanmasına, yatırım teşvik belgesinin alındığı tarihte beyanname verme süresi geçmemiş hesap döneminden itibaren başlanır ve indirimden yararlanılacak miktara ulaşıncaya kadar devam olunur.
Bu fıkra 4369 sayılı Kanunun 86-1 maddesi ile 1.1.1998 tarihinden itibaren alınan yatırım teşvik belgeleri kapsamında yapılan yatırım harcamaları için geçerli olmak üzere 29.7.1998 tarihinden itibaren geçerlidir) Yapılan yatırım harcamalarının ilgili yıl kazancından indirilemeyen kısmı, izleyen yıllarda Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre bu yıllar için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır (Teşvik belgesiz yatırımlar bu maddedeki yeniden değerleme hükümlerinden yararlanamaz.)
Her yatırım için faydalanılacak indirim tutarı, o yatırım içerisinde yer alan indirimden yararlanabilecek aktif kıymetlerin değerleri toplamına, Yatırım Teşvik Belgesinde yer alan indirim oranının uygulanması suretiyle hesaplanır
Birden fazla Yatırım Teşvik Belgesi almış mükelleflerin safi kazancının yetersizliği nedeniyle yararlanılamayan indirim tutarının bulunması halinde, öncelikle önceki yıllarda tamamen uygulanmamış olan eski yatırımlarla ilgili devreden indirimler, daha sonra yeni yatırımlara ilişkin indirimler, önceki dönemlerde yapılan ve indirilemeyen tutarın bulunmaması halinde ise bir yıl sonra yapılacak yatırımlarla ilgili indirimler uygulanır.
Teşvik belgeli yatırımlarda, yapılması öngörülen ve önceki hesap dönemi kazancına ilişkin olarak yatırım indirimine konu edilen yatırım harcamalarının öngörülen tutarın yüzde onunu geçen bir oranda düşük olması halinde, eksik yapılan yatırım harcaması dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi ile birlikte cezasız tahsil olunur. (*)
-----------------------------------
(*) 4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Yatırım indiriminin başlangıcı ve uygulama süresi:
EK MADDE 4- (2361 Sayılı kanunun 28 inci maddesiyle değişen şekli) Yatırım indiriminin uygulanmasına, yatırım konusunu teşkil eden aktif değerlere ilişkin harcamaların yapıldığı takvim yılından itibaren başlanır ve indirimden faydalanacak miktara ulaşıncaya kadar devam olunur. (4108 sayılı Kanunun 17'nci maddesiyle eklenen hüküm) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) İlgili yıl kazancından indirilemeyen yatırım indirimi tutarı, izleyen ilk üç yılda Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre bu yıllar için belirlenen değerleme oranında artırılarak dikkate alınır. Teşvik Belgesiz yatırımlar bu maddedeki yeniden değerleme hükümlerinden faydalanamaz)
3239 sayılı Kanunun 46'ncı maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Her yatırım için faydalanılacak indirim tutarı o yatırım içerisinde yer alan indirimden yararlanabilecek aktif değerlerin kıymetleri toplamına yatırım Teşvik ve Yatırım İndirimi Belgesinde yazılı olan indirim nispetinin uygulanması suretiyle hesaplanır.
(3239 sayılı kanunun 46ıncı maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Birden fazla Yatırım Teşvik ve Yatırım İndirimi Belgesi almış mükelleflerin safi kazancının kifayetsizliği sebebiyle önceki yıllarda tamamen uygulanmış olan eski yatırımlarla ilgili müdevver indirim tutarlarının mevcut bulunması halinde, evvela bu indirimler uygulanır, ondan sonra yeni yatırımlara müteallik indirimlerin uygulanmasına başlanır.
-------------------------------------
(*) Değişmeden önceki ibare) yatırım indirimi belgesi
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Yatırım indiriminin başlangıcı ve uygulama süresi:
EK MADDE 4 - Yatırım indiriminin uygulanmasına, yatırım konusunu teşkil eden değerlerin aktifine girdiği takvim yılından itibaren başlama ve indirimden faydalanacak miktara baliğ oluncaya kadar devam olunur.
Her yıl yapılacak indirim o yıl içinde bilançonun aktifinde yer almış olan indirimden faydalanacak aktif değerlerin toplamında, öz sermayede sağlanan veya karşılanan kısmına indirim nispetlerinin uygulanması suretiyle bulunur. Evvelki yıllarda aynı suretle ayrılmış olup o yılların kazançlarından düşülmemiş bulunan indirim miktarları mevcutsa bunlar da ayrıca nazara alınır.Bu suretle ayrılmış olan indirimler toplama, hiçbir şekil ve surette genel yatırım toplamında öz sermaye ile sağlanan veya karşılanan kısmın toplamına indirim nispetlerinin uygulanması suretiyle bulunacak miktarı aşamaz.
-------------------------------------
Yatırım indirimine mevzu aktif değerlerin satış ve devri:
EK MADDE 5- Yatırım indirimine mevzu aktif değerlerin satış veya devri halinde aşağıdaki şekilde muamele yapılır.
a) Satan veya devreden yönünden:
Komple tesislere yatırım tamamlandıktan diğerlerine istimal ve istihsale başladıktan sonra yatırıma mevzu aktif değerlerin topluca satış veya devri halinde satıcı yönünden bir muamele uygulanmaz. Komple tesislerde yatırım tamamlanmadan diğerlerinde istimal ve istihsale başlanmadan yatırıma mevzu aktif değerlerin topluca satış veya devri halinde, yatırım indirimi dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmemiş olan vergiler tahakkuk ettirilerek tahsil olunur.
b) Satın veya devir alan yönünden:
Yatırım indiriminden kısmen faydalanmış veya hiç faydalanmamış aktif değerleri kısmen veya tamamen satın veya devir alan kimse (Yatırım indiriminden faydalanma şartları mevcut olmak kaydıyla) işbu indirimden faydalanır. Daha önce indirimden hiç faydalanmamış olması halinde, faydalanılacak miktarı satan veya devir edene tanınan yatırım indiriminin miktarına ve satın ve devir alanın faydalanabileceği indirim nispetlerine göre hesaplanır. Bahis konusu aktif değerler için daha önce yatırım indiriminden istifade edilmiş ise satın veya devir alan, aynı değer üzerinden hesaplanacak bakiye indirim kısmından faydalanılır. Ancak bu bakiye kısım, bahis konusu aktif değerler için daha önce istifade edilmiş indirimlerin satın veya devir alanın istifade edebileceği nispete göre hesaplanacak indirimden tenzil suretiyle bulunacak miktarı aşamaz.
c) Şartların ihlali halinde yapılacak muamele:
Yatırım indirimine mevzu aktif değerlerin (Yatırımın hangi safhasında olursa olsun) Yatırımla güdülen gaye dışında parça parça satılması veya ek 2 inci maddedeki şartlardan herhangi birinin ihlali halinde, yatırım indirimi dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler yönünden vergi zıyaı hadis olunmuş sayılır.
Bu maddeye göre zamanında alınmayan vergiler ile vergi cezalarında zamanaşımı verginin tarhını veya cezanın kesilmesini gerektiren durum husule geldiği tarihi takip eden yılın başından itibaren başlar.
Muhasebe usulü:
EK MADDE 6- Mükellef muhasebelerini yatırım indiriminden istifade ettikleri miktarların seneler itibariyle takibini temin edecek tarzda tanzim ederler.
Her yıl istifade edilen yatırım indirimi miktarı yıllık beyannamelerde ayrıca gösterilir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
GELİR UNSURLARININ TESBİTİ
BİRİNCİ BÖLÜM
TİCARİ KAZANÇ
Ticari kazancın tarifi:
MADDE 37- Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır.
Bu kanunun uygulanmasında aşağıda yazılı kazançlar ticari kazanç sayılır.
1) Maden taş ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri ile tuğla ve kiremit harmanlarının işletilmesinden.
2) Çoberlik işlerinde;
3) Özel okul ve hastanelerle benzeri yerlerin işletilmesinden;
4) Gayri menkullerin alım, satım ve inşa işleriyle devamlı olarak uğraşanların bu işlerinden,
5) (202 sayılı Kanunun 17 inci maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Kendi nam ve hesaplarına menkul kıymet alım-satım ile devamlı olarak uğraşanların bu faaliyetlerinden;
6) (202 sayılı Kanunun 17 inci maddesiyle değişen şekli) Satın alınan veya trampa suretiyle iktisap olunan arazinin iktisap tarihinden itibaren 5 yıl içinde parsellenerek bu müddet içinde veya daha sonraki yıllarda kısmen veya tamamen satılmasından elde edilen kazançlar;
Kolektif ortaklıklarda ortakların, adi veya eshamlı komandit ortaklıklarda komandite ortakların ortaklık kârından aldıkları paylar şahsi ticari kazanç hükmündedir. (66'ıncı madde hükmü mahfuzdur.)
Ticari kazanç, Vergi Usul Kanunu hükümlerine ve bu kanunda yazılı gerçek (Bilanço veya işletme hesabı esası) veya 4369 sayılı Kanunun 81/C-2'nci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) basit (1) usullere göre tespit edilir.
Özel okul ve hastanelerle benzeri yerleri işleten serbest meslek   erbabı serbest meslek kazançlarını da işletmenin   kayıtlarına ithal edebilirler.
-------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"götürü"
-------------------------------
Bilanço esasına göre ticari kazancın tespiti:
MADDE 38 - Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet farktır.
Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce:
1) İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir,
2) İşletmeden çekilen değerler ise farka ilâve olunur,
Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulur.
(3239 sayılı kanunun 138/a maddesiyle 1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.)
(4108 sayılı Kanunun 18'nci maddesiyle değişe fıkra) (1.1.199 tarihinden geçerli olmak üzere) Mükelleflerin iktisap tarihinden itibaren en az iki tam yıl süreyle işletmelerinde kayıtlı bulunan gayrimenkul, iştirak hisseleri ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetleri elden çıkarmaları halinde, bu iktisadi kıymetlerin maliyet bedeli bunların iktisap edildiği ve elden çıkarıldıkları yıllar hariç olmak üzere her takvim yılı için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak kazancın tespitinde dikkate alınabilir. Bu hüküm 39 uncu madde gereğince işletme hesabı esasına göre ticari kazancın tespitinde de uygulanır. Bilanço esasında defter tutan mükellefler tarafından artırılan maliyet bedeline tekabül eden kazançlar, bilançonun pasifinde artırılan maliyet bedeline tekabül eden kazançlar, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir. Bu fon sermayeye ilave dışında herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde o yılın kazancına dahil edilerek ergiye tabi tutulur. Söz konusu iktisadi kıymetlerin alım satımı ile devamlı olarak uğraşanlar, alım satımını yaptıkları iktisadi kıymetler için bu hükümden yararlanamazlar. Şu kadar ki inşaat yapımına tahsis edilen arsa ve arazilere ilişkin olarak inşaatın bitim tarihine kadar geçen süre için bu fıkra hükmüne göre maliyet bedeli artırımı yapılabilir. Ancak inşaatın tamamlanmasından önce satışı yapılan gayrimenkullar için maliyet artırımı satışın yapıldığı tarihe kadar uygulanır. Bu fıkra hükmünün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. (**)
----------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki fıkra)
Ticari bilançoya dahil olup iratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları ticari kazançtan indirilir.
(**) (4108 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(3946 Sayılı kanunun 8. maddesi ile eklenen fıkra) (1.1.1994 den itibaren geçerli olmak üzere) Gayri menkullerin ve menkul kıymetlerin alım-satımı ile devamlı olarak uğraşanlar hariç olmak üzere. bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin iktisap tarihinden itibaren en az iki tam yıl süre ile aktiflerinde yer alan gayrimenkul ve iştirak hisselerinin elden çıkarılmasında maliyet bedeli bunların iktisap edildiği ve elden çıkarıldığı yıllar hariç olmak üzere her takvim yılı için Vergi Usul kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak kazancın tespitinde dikkate alınır.
----------------------------------
İşletme hesabı esasında ticari kazancın tespiti:
MADDE 39- İşletme hesabı esasına göre ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki müspet farktır.
(Elde edilen hasılat, tahsil olunan paralarla tahakkuk eden alacaklar; giderler ise tediye olunan ve borçlanılan meblağları ifade eder.)
Emtia alım ve satımı ile uğraşanlarda ticari kazancın bulunması için hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri hasılata, dönem başındaki emtia mevcudunun değeri ise giderlere ilave olunur.
Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümler ile bu kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulur.
Ticari kazancın tespitinde indirilecek gelirler:
Mükerrer Madde 39- (3946 sayılı Kanunun 38. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaydırılmıştır.) (*)
-------------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
MÜKERRER MADDE 39 - (3824 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1992 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) Ticari faaliyete bağlı olarak elde edilen aşağıda yazılı gelirler ticari kazançtan indirilir.
1 - Geliri vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları
2 - Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri
3 - Kurumlardan elde edilen ve Türkiye'de Kurumlar vergisine veya 94 üncü maddenin (A) fıkrasının 8 ve 15 numaralı bentlerine göre vergi tevkif atına tabi tutulmuş kâr payları,
4 - Yatırım fonları katılma belgelerine ve yatırım ortaklıkları hisse senetlerine ödenen kâr payları.
5 - Toplu Konut İdaresi ile Kamu Ortaklığı İdarelerince çıkarılan Gelir Vergisi kanununun 75 inci maddesinin 5 numaralı bendinde yaralan menkul kıymetlerden sağlanan iratlar.
-------------------------------------
MÜKERRER MADDE 39 - (3239 sayılı kanunun 47 inci maddesiyle eklenen madde) Ticari işletmeye dahil olup, iratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları kurumlardan elde edilen Kurumlar Vergisine tabi tutulmuş veya üzerinden vergi tevkif atı yapılmış kâr payları ile Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili faizleri ticari kazançtan indirilir.)
-------------------------------------
İndirilecek Giderler:
MADDE 40- Safi kazancın tespit edilmesi için aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir.
1) Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler.
(4108 sayılı Kanunun 19'uncu maddesiyle eklenen hüküm) (1.1.199 tarihinden geçerli olmak üzere) İhracat,yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetlerinde bulunan mükellefler, bu bentte yazılı giderlere ilaveten bu faaliyetlerden döviz olarak elde ettikleri hasılatın binde beşini aşmamak şartıyla yurt dışındaki bu işlerle ilgili giderlerine karşılık olmak üzere götürü olarak hesapladıkları giderleri de indirebilirler.)
2) (365 sayılı Kanunun 2'inci maddesiyle değişen şekli) (31.12.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya işyerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı (Bu primlerin ve aidatın istirdat edilmemek üzere Türkiye'de kain sigorta şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartıyla) 27'inci maddede yazılı giyim giderleri
3) İşle ilgili olmak şartıyla, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar.
4) İşle ilgili ve yapılan işin ehemmiyeti ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri (Seyahat maksadının gerektiği süreye mahsur olmak şartıyla):
5) (4008 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle değişen bent) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri (Nakliyecilikte kullanılanlar hariç olmak üzere, binek otomobillerin ve zati ve ailevi ihtiyaçlar içinde kullanılan diğer taşıtların yarısı.) (4369 sayılı Kanunun 82/3-s maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere parantez içi hüküm yürürlükten kaldırılmıştır.) (*) (**)
6) (2772 Sayılı kanunun 'inci maddesiyle değişen bent) 1.1.1983 tarihinden geçerli olmak üzere) İşletme ile ilgili olmak şartıyla, bina, arazi, gider, istihlak, damga, belediye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi aynî vergi resim ve harçlar; (***)
7) (2361 Sayılı kanunun 29 uncu maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar, (****) (4369 sayılı Kanunun 82/3-s maddesiyle 1.1.19999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır) (*****)
8) (3239 Sayılı kanunun 48 inci maddesiyle eklenen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) İşverenlerce Sendikalar Kanunu hükümlerine göre sendikalara ödenen aidatlar (Şu kadar ki ödenen aidatın bir aylık tutarı işyerinde işçilere ödenen çıplak ücretin bir günlük toplamını aşamaz)
---------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki parantez içi hüküm)
(Nakliyecilikte kullanılanlar hariç olmak üzere, binek otomobillerin ve zati ailevi ihtiyaçlar için de kullanılan diğer taşıtların amortismanlarının yarısı.)
(**) (4008 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5 - 3239 sayılı Kanunun 48'inci maddesiyle değişen bent) İşletmeye dahil olup işte kullanılan taşıtların giderleri (bu taşıtların aynı zamanda zati ve ailevi ihtiyaçlar içinde kullanılması halinde giderlerinin yarısı)
(***) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5 - (2361 sayılı Kanunun 29'uncu maddesiyle değişen bent) İşletmeye dahil olup sadece işte kullanılan taşıtların amortismanları ile giderlerinin tamamı.
**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5 - (202 sayılı Kanunun 18'nci maddesiyle değişen şekli) İşte kullanılan taşıtların giderleri; (Bu taşıtların aynı zamanda zati veya ailevi ihtiyaçlar için de kullanılması halinde giderlerinin yarısı);
---------------------------------
(***) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
6 - İşletme ile ilgili olmak şartıyla; Bina, arazi, gider, istihlak vergileri, damga e belediye resimleri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçlar;
---------------------------------
(****) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
7 - Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar (Değeri bin lirayı aşmayan peştamallıklar ile işletmede kullanılan ve değeri bin lirayı aşmayan alet ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabilir
(*****) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki parantez içi hüküm)
(4008 sayılı Kanunun 24'üncü maddesiyle eklenen hüküm) 1.1.199 tarihinden geçerli olmak üzere) (Nakliyecilikte kullanılanlar hariç olmak üzere, binek otomobillerin ve zati ailevi ihtiyaçlar için de kullanılan diğer taşıtların amortismanlarının yarısı.)
---------------------------------
Gider kabul edilmeyen ödemeler:
MADDE 41- Aşağıda yazılı ödemelerin gider olarak indirilmesi kabul olunmaz.
1) Teşebbüs sahibi ile eşinin ve çocuklarının işletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları sair değerler (Aynen alınan değerler emsal bedeli ile değerlendirilerek teşebbüs sahibinin çektiklerine ilave olunur.
2) Teşebbüs sahibinin kendisine, eşine, küçük çocuklarına işletmeden ödenen aylıklar, ücretler, ikramiyeler komisyonlar ve tazminatlar;
3) Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye için yürütülecek faizler,
4) Teşebbüs sahibinin eşinin ve küçük çocuklarının işletmede cari hesap veya diğer şekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler;
5) Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar, (Akitlerde ceza şartı olarak derpiş edilen tazminatlar cezai mahiyette tazminat sayılmaz.)
6) (3571 Sayılı kanunun 8 inci maddesiyle eklenen bent) (1990/1081 Sayılı kararla değişen şekli) Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin %50'si (% 0'ı) (Bakanlar Kurulu, bu oranı %100'e kadar artırmaya, sıfıra kadar indirmeye yetkilidir.)
7) (4008 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle eklenen bent) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Kiralama yoluyla edinilen veya işletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz, uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları:
8) (4008 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle eklenen bent) (1.1.1996 tarihinden geçerli olmak üzere) Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre dönem sonu stoklarını son giren ilk çıkar yöntemine göre değerleyen veya amortismana tabi iktisadi kıymetlerini yeniden değerlemeye tabi tutanların işletmede kullandıkları yabancı kaynaklara ilişkin faiz, komisyon, vade farkı, kar payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yaptıkları giderler ve maliyet unsurları toplamına (yatırımın maliyetine eklenenler hariç) aşağıdaki indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın % 25'i
İndirim oranı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının ilgili kuruluşlardan alınan bilgilere göre Maliye Bakanlığınca o yıl için hesaplanan ortalama ticari kredi faizi oranına bölünmesi suretiyle bulunur.
Sanayi siciline kayıtlı imalatçıların imalat faaliyetlerinde kullandıkları yabancı kaynaklara ait gider ve maliyet unsurlarına bu bent hükmü uygulanmaz.
Bu bendin birinci paragrafında yer alan % 25 oranını % 100'e kadar artırmaya Bakanlar Kurulu; bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ise Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Bu maddenin uygulanmasında kolektif şirketlerin ortakları ile adi ve eshamlı komandit şirketlerin komandite ortakları teşebbüs sahibi sayılır.
Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri:
MADDE 42 - (2361 Sayılı kanunun 30 uncu maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde Kâr veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.
Mükellefler bu madde kapsamına giren hallerde her inşaat ve onarım işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenleyecekleri beyannameleri işlerin ikmal edildiği takvim yılını takip eden yılın mart ayı sonuna kadar vermeye mecburdurlar. (*)
-----------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri:
MADDE 42 - Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinin kâr ve sararı aşağıda yazılı usullerden birine göre tespit edilir.Mükellefler işin bitiminde bu usullerden birini seçmekte serbesttirler. Tercih edilen usul aynı yılda biten işlerin hepsine şamil olur. Bu takdirde, her iş beyannameye bağlı ayrı bir ek yaprakta gösterilir.
1- Kâr ve zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.
2 - Kâr ve zarar, işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve işin devam ettiği yıllar zarfında bu işe ait olmak üzere; yapılan işçilik ve malzeme sarfiyatının tutarları nispetinde o yıllara dağıtılır ve o yılların kazancı olarak vergilendirilir. Evvelce başka işler dolayısıyla beyanname erilmiş ise, bu beyannamelerde gösterilmiş bulunan kâr veya zararlar bu dağıtıma göre düzeltilir. İkmal veya reddedilecek vergilerin hesabında, tevkif yoluyla ödenmiş olan vergiler ayrıca nazara alınır.
Mükellefler her iki halde de inşaat ve onarma işinin hasılat giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenleyecekleri beyannameleri, işlerin ikmal edildiği takvim yılını takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar vermeye mecburdurlar.
Bu madde şümulüne giren işlerde, geçmiş takvim yıllarına ait tarhiyatın düzeltilmesi ve vergi alacağının doğumu bakımından zamanaşımı işin neticelendiği tarihi takip eden yıldan başlar
-----------------------------------
Müşterek genel giderler ve amortismanların dağıtılması:
MADDE 43 - Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde veya bu işlerin   diğer işlerle birlikte yapılması halinde müşterek genel giderler ve amortismanlar aşağıdaki esaslara göre dağıtılır.
1) Yıl içinde birden fazla inşaat ve onarma işinin birlikte yapılması halinde her yıla ait müşterek genel giderler tahsil olunan istihkak bedellerinin birbirine olan nispeti dahilinde,
2) Yıl içinde tek veya birden fazla inşaat ve onarma işinin bu madde şümulüne girmeyen işlerle birlikte yapılması halinde, her yıla ait müşterek genel giderler tahsil olunan istihkak bedelleriyle diğer işlere ait satış veya hasılat tutarlarının birbirine olan nispeti dahilinde;
3) Birden fazla inşaat ve onarma işlerinde veya bu işlerle sair işlerde müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları bunların her işte kullandıkları gün sayısına göre.
İnşaat ve onarma işlerinde işin bitimi:
MADDE 44 - (2361 Sayılı kanunun 31 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın düzenlendiği tarih, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen   bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir.
Bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ve her ne nam ile olursa olsun elde edilen hasılat, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kâr veya zararının tespitinde dikkate alınır. (*)
-----------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
İnşaat ve onarma işlerinde işin bitimi:
MADDE 44 - İnşaat ve onarma işlerinde:
1 - Muvakkat ve kati kabul usulüne tabi olan işlerde muvakkat kabulün yapıldığı yıl
2 - Muvakkat ve kati kabul usulüne tabi olmayan diğer inşaat ve onarma işlerinde işin fiilen tamamlandığı yıl bitim tarihi kabul edilir.
Muvakkat kabulden sonra, kati kabulü sağlamak maksadıyla yapılan giderler dağıtım usulüne tabi olmaz; bunlar kati kabulün yapıldığı yıl hesaplarına intikal ettirilir.
-----------------------------------------
Ulaştırma işlerinde matrah:
MADDE 45 - (2574 sayılı Kanunla değişen şekli) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere) Dar mükellefiyete tabi olanların Türkiye ile yabancı memleketler arasında yaptıkları ulaştırma işlerinde elde ettikleri kazançlar, kurumlar vergisine tabi yabancı ulaştırma kurumlarının kazançlarının tayinine ait esaslara göre tespit olunur. (*)
-----------------------------------------
(*) (2574 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Ulaştırma ve ihracat işlerinde matrah
MADDE 45 - (2361 sayılı Kanunun 32'nci maddesiyle değişen şekli) Dar mükellefiyete tabi gerçek kişilerin aşağıdaki kazançları Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 18, 19 ve mükerrer 19 uncu maddeleri hükümlerine göre tayin ve tespit edilir.
1 - Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yaptıkları ulaştırma işlerinden elde ettikleri kazançlar.
2 -Türkiye'de satın aldıkları, imal, istihsal e istihraç ettikleri malları Türkiye'de satmaksızın yabancı memleketlere gönderenlerin bu işlerinden doğan kazançlar.
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 45 - Dar mükellefiyete tabi olanların Türkiye ile yabancı memleketler arasında ulaştırma işlerinde elde ettikleri kazanç, Kurumlar Vergisine tabi yabancı ulaştırma kurumlarının kazançlarının tayinine ait esaslara göre tespit olunur.
-----------------------------------------
Basit usulde ticari kazancın tespiti:
MADDE 46 - (4369 sayılı Kanunun 31'inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari kazançları basit usulde tespit olunur.
Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Bu fark yapılan faaliyetle ilgili olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre alınması ve verilmesi mecburi olan alış ve giderler ile hasılatlara ilişkin belgelerde yazılı tutarlara göre hesaplanır. Bu suretle tespit ve beyan olunan kazanç vergi tarhına esas alınır. Bu usulde vergilendirilenler, kazancın tespiti ve Vergi usul Kanununun defter tutma hükümleri hariç, bildirme, vesikalar, muhafaza, ibraz, diğer ödevler ve ceza hükümleri ile bu Kanun ve diğer kanunlarda yer alan ikinci sınıf tüccarlar hakkındaki hükümlere tabidirler.
Basit usulde vergilendirilen mükellefler, faaliyetlerine ilişkin mal alış ve giderleri ile hasılatlarını gösteren belgeleri ayrı ayrı dosyalarda saklamak zorundadırlar. Bu belgelerin kayıtları, mükelleflerin bağlı bulundukları meslek odalarının oluşturdukları bürolarda tutulur. Bu bürolarda 13/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış yeterli sayıda meslek mensubunun çalıştırılması zorunludur. Bu büroların kayıt, tasdik ve vergi dairesine karşı yükümlülükleri ile diğer usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Basit usule tabi ticaret erbabından, sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği veya kullandığı tespit edilenler, bu hususun kendilerine tebliğ
edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren ikinci sınıf tüccarlara ilişkin hükümlere tabi olurlar.
Aynı işte ortak olarak çalışanlar hakkında 47 inci maddede yazılı yıllık kira bedeli ve 48 inci maddede yazılı iş hacmi ölçüleri toplu olarak, diğer şartlar ortakların her biri için ayrı ayrı aranır. Ortaklarından birisi gerçek usule göre gelir vergisine tabi bulunan ortaklıklarda, diğer ortakların ticari kazancı da gerçek usulde tespit olunur. Adi ortaklık halinde çalışanlardan aynı zamanda diğer şahsi bir işle de iştigal edenlerin gerçek veya basit usulden hangisine göre vergilendirileceği, 47 inci maddenin 2 numaralı bendi ile 48 inci maddede yer alan ölçülerden şahsi işine ait olanlara, ortaklıklardan hissesine düşen miktarların eklenmesi suretiyle tespit olunur. Şahsi işin mevcut olmaması halinde, muhtelif ortalıklardaki hisselerin toplanması ile yetinilir.
Basit usule tabi olmanın şartlarından herhangi birini takvim yılı içinde kaybedenler, ertesi takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilirler. Basit usulün şartlarına haiz olanlardan, bu usulden yararlanmak istemediklerini yazı ile bildirenler, bu talepleri doğrultusunda takip eden ay başından veya izleyen takvim yılı başından, yeni işe başlayanlar ise işe başlama tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilirler. Herhangi bir şekilde gerçek usulde vergilendirilecek olanlar ve gerçek usulde vergilendirilen mükellefler, bir daha hiç bir şekilde basit usule dönemezler. Bu kişilerin aynı türden iş yapan eş ve çocukları da bu faaliyetleri nedeniyle basit usulden yararlanamazlar.
------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(Bu maddenin uygulaması için 95/6430, 95/5142, 96/8005, 97/9516 ve 98/10885ayılı Kararlar ile 189, 198, 199, 201, 204 ve 212 No.lı G.V.K. Tebliğlerine de bakınız.)
Götürü usulde ticari kazancın tespiti:
MADDE 46 - (3946 sayılı kanunun 9 uncu maddesiyle değişen şekli) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) 47 ve 48'inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari ve sınai işlerinden sağladıkları safi kazançlar, Maliye bakanlığınca tanzim edilecek cetvellerde belirtilen iş nevilerine göre götürü olarak tespit olunur.
Bu suretle tespit olunacak safi kazanç; asgari ücretin yıllık brüt tutarının,
- (4108 sayılı kanunun 39'uncu maddesiyle 5'inci ve 4'üncü dereceye giren mükelleflerin safi kazanç tutarlarına ait hükümler yürürlükten kaldırılmıştır.) (1.1.1996 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) (*)
_ 3 üncü dereceye giren mükellefler için %50'si,
_ 2 inci dereceye giren mükellefler için   % 90'ı,
_ 1 inci dereceye giren mükellefler için %140'ıdır. Bakanlar Kurulu bu oranları iki katına kadar artırmaya veya kanuni oranlarına kadar indirmeye yetkilidir. Bu yetki iş grupları, sektörler il ve ilçeler büyük şehir belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil) belediyelerin nüfusları yöreler itibariyle veya sabit işyerinde faaliyet yapılıp yapılmadığına göre topluca veya ayrı ayrı kullanılabilir.
Bakanlar Kurulu ayrıca bu maddeye göre tespit edilen safi kazanç tutarlarını;
- Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 50, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 40'a kadar indirmeye
- Münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerde (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyeri bulunan ve faaliyet gösteren mükellefler için %70'e kadar indirmeye, yetkilidir.
Birinci fıkrada yazılı safi kazanç tutarları, mükelleflerin götürü matrahları addolunur.
Götürü safi kazanç tutarlarının tespitinde, takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarı esas alınır. Asgari ücrette artış yapılmayan yıllarda, takvim yılı başında geçerli olan safi kazanç tutarları, o yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılarak, ertesi takvim yılında uygulanacak götürü safi kazanç tutarları hesaplanır.
Safi kazanç tutarlarının hesaplanmasında 100.000.- liraya kadar olan tutarlar dikkate alınmaz.
Aynı işte ortak olarak çalışanlar hakkında 47 inci maddede yazılı emlak vergisi tarhına esas olan vergi değerleri toplamı (vergi değeri bilinmeyen hallerde yıllık kira bedeli, her ikisinin de belli olmaması halinde, takdir komisyonlarınca takdir edilecek kira bedeli toplamı) ve 48 inci maddede yazılı iş hacmi ölçüleri toplu olarak, diğer şartlar ortakların her biri için ayrı ayrı aranır.
Ortaklardan birisi gerçek usule göre gelir vergisine tabi bulunan ortaklıklarda, diğer ortakların ticari kazancı da gerçek usulde tespit olunur.
Adi ortaklık halinde çalışanlardan aynı zamanda diğer şahsi bir işle de iştigal edenlerin gerçek veya götürü usullerden hangisine göre vergilendirileceği, 47 nci maddenin 2 numaralı bendi ile 48 inci maddede yer alan ölçülerden şahsi işine ait olanlara ortaklıklardan hissesine düşen miktarların eklenmesi suretiyle tespit olunur. Şahsi işin mevcut olmaması halinde bu ölçülerden muhtelif ortaklıklardaki hisselerin toplanması ile yetinilir.
Adi ortaklıklarda ortakların götürü kazanç hissesi, ortaklığın girdiği sınıf ve dereceye göre bulunan kazanca her ortak için % 50 nispetinde bir zam yapıldıktan sonra bulunan miktar, ortaklık mukavelesinde yazılı hisse nispetlerine böyle bir mukavele mevcut değilse eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle tespit olunur.
Mükelleflerin birinci fıkrada yazılı derecelerden hangisine gireceği vergi dairesi tarafından tayin edilir. Ancak, vergi dairesi ilgili meslek kuruluşunun görüşünü isteyebilir.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tayin ve tespite Maliye Bakanlığı yetkilidir. (**)
---------------------------------
(*) (4108 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmadan önceki hüküm)
- 5 inci dereceye giren mükellefler için % 15'i
- 4 üncü dereceye giren mükellefler için % 30'u,
---------------------------------
(**) (3946 sayılı Kanun ile değişmeden önceki şekli)
MADDE 46 - (202 sayılı kanunun 19 uncu maddesiyle değişen şekli) 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari ve sınai işlerinden sağladıkları safi kazançlar, Maliye Bakanlığınca tanzim edilecek cetvellerde belirtilen iş nevilerine göre ve Vergi Usul Kanunundaki esaslar dairesinde götürü olarak tespit olunur.
(3689 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle değişen fıkra) Bu suretle tespit olunacak safi kazanç;
- 5 inci dereceye giren mükellefler için asgari ücretin yıllık brüt tutarının % 15 inden,
- 4 üncü dereceye giren mükellefler için asgari ücretin yıllık brüt tutarının % 25 inden,
- 3 üncü dereceye giren mükellefler için asgari ücretin yıllık brüt tutarının % 30 undan,
- 2 inci dereceye giren mükellefler için asgari ücretin yıllık brüt tutarının % 15 inden, az olamaz (*).
(3689 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle değişen fıkra) Birinci dereceye giren mükellefler için bu miktar, asgari ücretin yıllık brüt tutarının % 70idir. (**)
(3689 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle değişen fıkra) Yukarıdaki fıkralarda yer alan safi kazanç tutarlarının tespitinde, takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarı esas alınır.
Mükelleflerin Vergi Usul Kanununa göre tespit edilmiş olan derecelerden hangisine gireceği Maliye Bakanlığınca tespit olunacak esaslar dahilinde vergi dairesi tarafından tayin edilir.
(2574 sayılı kanunun 9 uncu maddesiyle değişen fıkra) Aynı işte ortak olarak çalışanlar hakkında 47 inci maddede yazılı Emlak Vergisi tarhına esas olan vergi değerleri toplamı (vergi değeri bilinmeyen hallerde yıllık kira bedeli toplamı) ile 48 inci maddede yazılı iş hacmi ölçüleri toplu olarak, diğer şartlar ortakların her biri için ayrı ayrı aranır. (***)
Ortaklardan birisi gerçek usule göre Gelir Vergisine tabi bulunan ortaklıklarda diğer ortakların ticari kazancı da gerçek usulde tespit olunur.
(2574 sayılı kanunun 9 uncu maddesiyle değişen fıkra) Adi ortaklık halinde çalışanlardan aynı zamanda diğer şahsi bir işle de iştigal edenlerin gerçek veya götürü usullerden hangisine göre vergilendirileceği 47 inci maddenin 2 numaralı bendi ile 48 inci maddede yer alan ölçülerden şahsi işine ait olanlara ortaklıklardan hissesine düşen miktarların eklenmesi suretiyle tespit olunur. Şahsi işin mevcut olmaması halinde bu ölçülerden muhtelif ortaklıklardaki hisselerin toplanması ile iktifa olunur. (****)
Adi ortaklıklarda ortakların götürü kazanç hissesi ortaklığın girdiği sınıf ve dereceye göre bulunan kazanca her ortak için % 30 nispetinde bir zam yapıldıktan sonra bulunan miktar ortaklık mukavelesinde yazılı hisse nispetinde, böyle bir mukavele mevcut değilse eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle tespit olunur.
(3689 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle eklenen fıkra) Bu maddeye göre tespit edilen safi kazanç tutarları;
- Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 50, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 40, öncelikli normal yörelerde faaliyette bulunan mükellefler için % 25 oranında,
İndirilerek uygulanır.
(3689 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle eklenen fıkra) İkinci ve üçüncü fıkralarda yazılı esaslara göre tespit edilen safi kazanç tutarlarının, asgari ücrete bağlı olarak artması halinde; yeni takdirler yapılıncaya kadar, takdir komisyonlarınca tespit edilen her bir dereceye ait götürü ticaret ve serbest meslek kazançlarına, asgari ücretteki artış oranlarında ilave yapılır.
(3689 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle eklenen fıkra) Götürü safi kazanç tutarlarının hesaplanmasında 10.000 liraya kadar olan tutarlar dikkate alınmaz.
----------------------------------- l ----------------------------------------
------------------------------------
(*) (3689 sayılı Kanun ile değişmeden önceki şekli)
(2361 sayılı kanunun 33 üncü maddesiyle değişen şekli) (3239 sayılı kanunun 49 uncu maddesiyle artırılan tutarlar) Bu suretle tespit olunacak safi kazançlar 450 bin (2.250.000) lirayı geçemez. Şu kadar ki tespit olunacak safi kazanç;
(*) (Değişmeden önceki şekli) (89/14913 sayılı B.K.K. ile belirlenen tutarlar parantez içinde siyah ile yazılmıştır. Kalkınmada öncelikli yöreler için 89/14913 sayılı B.K.K. bakınız.)
- Beşinci dereceye giren mükellefler için 100.000 (500.000)
- Dördüncü dereceye giren mükellefler için 150.000 (750.000)
- Üçüncü dereceye giren mükellefler için 200.000 (1.000.000)
- İkinci dereceye giren mükellefler için 300.000 (1.500.000) liradan az olamaz.
(*) (Değişmeden önceki şekli)
(2574 sayılı kanunun 9 uncu maddesiyle değişen fıkra) (3239 sayılı kanunun 49 uncu maddesiyle artırılan tutar) birinci dereceye giren mükellefler için bu miktar 450.000 (2.250.000) liradır. Münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerde işyeri bulunan ve faaliyet icra eden götürü mükellefler için bu miktarlar 1/3 oranında uygulanır.
(Sırasıyla artırılmadan önceki şekli) 225 bin lira, 50.000 lira, 75.000 lira, 100.000 lira, 150.000 lira, 225.000 lira.
(Değişmeden önceki şekli) Bu suretle tespit olunacak safi kazançlar 8.000 lirayı geçemez.
------------------------------------
(***) (Değişmeden önceki şekli) (202 sayılı kanunla değişen şekli) Aynı işte ortak çalışanlar hakkında 47 inci maddede yazılı iş yerleri gayrı safi iratları ile 48 inci maddede yazılı iş hacmi ölçüleri toplu olarak, diğer şartlar ortakların her biri için ayrı ayrı aranır.
------------------------------------
(****) (Değişmeden önceki şekli)
(202 sayılı kanunla değişen şekli) Adi ortaklıklarda ortakların götürü kazanç hissesi ortaklığın girdiği sınıf ve dereceye göre bulunan kazanca her ortak için % 30 nispetinde bir zam yapıldıktan sonra bulunan miktar ortaklık mukavelesinde yazılı hisse nispetlerine böyle bir mukavele mevcut değilse eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle tespit olunur.
-----------------------------------------------------------
(4369 sayılı Kanunun 32'nci maddesiyle değişen başlık) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere)
Basit usule tabi olmanın genel şartları: (*)
MADDE 47 - (2361 sayılı kanunun 34'üncü maddesiyle değişen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) (4369 sayılı Kanunun 32'nci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Basit (1) usule tabi olmanın genel şartları şunlardır :
1 - Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak (işinde yardımcı işçi ve çırak kullanmak, seyahat, hastalık, ihtiyarlık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak bilfiil işinin başında bulunmamak bu şartı bozmaz. Ölüm halinde iş sahibinin dul eşi veya küçük çocukları namına işe devam olunduğu takdirde bunların, bilfiil iş başında bulunup bulunmamalarına bakılmaz.)
2 - (469 sayılı Kanunun 32'nci maddesiyle değişen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) İşyeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamı Büyükşehir belediye sınırları içinde (Yenileme Oranının % 52.1 olması ile 1.1.00 tarihinden geçerli olmak üzere değişen miktarlar) 630 milyon (**) lirayı, diğer yerlerde 450 milyon lirayı aşmamak. (**)
3 - Ticari, zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyla gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak.
2 ve 3 numaralı bent hükümleri öteden beri işe devam edenlerde takvim yılı başındaki yeniden işe başlayanlarda ise işe başlama tarihindeki duruma göre uygulanır. (***)
-----------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki başlık)
"Götürü usule tabi olmanın genel şartları"
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare) "götürü"
-----------------------------------
(**) (Yeniden Değerleme Oranı ile Değişmeden önce 1.1.1999 - 31.12.1999 tarihleri arası uygulanan miktarlar) 420.000.000.- lira, 300.000.000.- lira.
-----------------------------------
(**) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
2 - (3946 sayılı Kanunun 2'ıncı maddesine göre 97/10351 sayılı kararla değişen şekli) (31.12.1997 tarihinden geçerli olmak üzere) işyerlerinin Emlak Vergisi tarhına esas olan vergi değerleri toplamı 120.000.000 lirayı, (*) vergi değeri bilinmeyen hallerde yıllık kira bedeli toplamı 18.000.000 lirayı (") aşmamak (Yıllık kira bedelinin emsaline nazaran düşük bulunması halinde emsal kira bedeli esas alınır.
-----------------------------------
(*) 2- (Sırasıyla artırılmadan önceki miktarlar) (96/7843 sayılı B.K.K. ile 1996 ve müteakip yıl gelirlere uygulanmak üzere) 100.000.000 lire 15.000.000 lira (97/10351 sayılı B.K.K. ile hükmü kalmamıştır)                                         2- (Sırasıyla artırılmadan önceki miktarlar) (95/6595 sayılı B.K.K. ile 1995 ve müteakip yıl gelirlere uygulanmak üzere) 60.000.000 lire 9.000.000 lira (96/7843 sayılı B.K.K. ile hükmü kalmamıştır)
2 - (Sırasıyla artırılmadan önceki miktarlar) (94/6300 sayılı B.K.K. ile 1994 ve müteakip yıl gelirlerine uygulanmak üzere) 40.000.000 lira, 6,000,000 lira (95/7593 sayılı B.K.K. ile hükmü kalmamıştır.                                               2- (Sırasıyla artırılmadan önceki miktarlar) (93/51412 S. B.K.K. ile 1994 ve müt. yıl gelirlerine uygulanmak üzere) 20.000.000 lira 3.000.000 lira
2- (Sırasıyla artırılmadan önceki miktarlar) (92/3892 S. B.K.K. ile 1993 ve müt. yıl gelirlerine uygulanmak üzere) 12.000.000 lira, 1.800.000 lira.
------------------------------------
2 - (91/2569 S. B..K.K. ile 1992 ve müt.yıl gelirlere uygulanmak üzere) 10.500.000 lira, 1.000.000 lira.
2 - (3689 sayılı kanunla 1990 ile müteakip yıl gelirlerine uygulanmak üzere) 7.000.000 lira, 1.000.000 lira.
2 - (86/11307 S. B.K.K. ile 1986 ve müt.yıl gelirlere uygulanmak üzere) 2.800.000 lira, 192.000 lira.
2 - (Sırasıyla artırılmadan önceki miktarlar) 700.000 lira, 48.000 lira.
-----------------------------------
(***) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Madde 47 - (Değiştirilmeden önceki şekli) Götürü usule tabi olmanın genel şartları şunlardır:
1 - Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak (işinde yardımcı işçi ve çırak kullanmak, seyahat, hastalık, ihtiyarlık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak bilfiil işinin başında bulunmamak bu şartı bozmaz. Ölüm halinde iş sahibinin dul eşi veya küçük çocukları namına işe devam olunduğu takdirde bunların, bilfiil işin başında bulunup bulunmamalarına bakılmaz.)
2 - (Değişmeden önceki şekli)(2454 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle değişen şekli) (İşyerlerinin Emlak vergisi tarhına esas olan vergi değerleri toplamı 350.000 lirayı, vergi değeri bilinmeyen hallerde yıllık kira bedeli toplamı 24.000 lirayı aşmamak (y5ll5k kira bedelinin emsaline nazaran düşük bulunması halinde emsal kira bedeli esas alınır.)
2 - İşyerlerinin yıllık gayri safi iratlarının toplamı 180 lirayı aşmamak.
3 - (202 sayılı kanunun 20 inci maddesiyle değişen şekli) Ayrıca ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olmamak.
2 ve 3 numaralı bent hükümleri öteden beri işe devam edenlerde takvim yılı başındaki yeniden işe başlayanlarda ise işe başlama tarihindeki duruma göre uygulanır.
Gayri safi iradı belli olmayan işyerleri için tadilat komisyonu kararlarının kesinleşmesine kadar gayri safi irat şartı mevcut sayılır.
-----------------------------------
Götürü Usule tabi olmanın özel şartları:
MADDE 48 - (4369 sayılı Kanunun 33'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Basit usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:
1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının (Yeniden Değerleme Oranının % 52.1 olması ile 1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere değişen miktarlar) dokuz milyar lirayı (*) veya yıllık satışları tutarının on iki milyar lirayı aşmaması,
2. 1 numaralı bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşanların bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatının (Yeniden Değerleme Oranının % 52.1 olması ile 1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere değişen miktar) dört milyar beş yüz milyon lirayı aşmaması,
3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile iş hasılatı toplamının (Yeniden Değerleme Oranının % 52.1 olması ile 1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere değişen miktar) dokuz milyar lirayı aşmaması,
Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için, bu maddenin 1 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı hadler yerine ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığınca belirlenecek alım satım hadleri uygulanır. (*)
----------------------------------------
(*) Yeniden Değerleme Oranı ile Değişmeden önce 1.1.1999-31.12.1999 tarihleri arası uygulanan miktar
1- 6.000.000.000.- lira, 8.000.000.000.- lira, 2- 3.000.000.000.- lira, 3- 6.000.000.000.- lira
----------------------------------------
(**) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Götürü Usule tabi olmanın özel şartları:
MADDE 48 - (2574 sayılı Kanunun 11 inci maddesi ile değişen şekli) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere) Götürü Usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(Büyükşehir Belediye sınırları içindeki faaliyetler uygulaması için 95/6430 sayılı karar ile 183, 189, 199, 01 ve 204 No.lı tebliğlere bakınız)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(3946 sayılı kanunun 10 uncu maddesiyle ve Asgari ücret artış oranına göre 1997 yılında elde edilen gelirlere 1998 yılında uygulanacak hadler) (*)
1 - Alım satım işleri ile imal, inşaa, tamir ve küçük saat işlerinde bir takvim yılı içinde satın alınan veya ithal edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin mubayaa bedelleri tutarı 3.066.400.000 lirayı aşmamak,
2 - Bir takvim yılı içinde satılan veya ihraç edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin satış bedelleri tutarı 4.085.100.000 (*) lirayı aşmamak,
3 - İptidai madde, yardımcı malzeme ve işçilik müşteriye ait olarak ücretli duruma girmeksizin yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işleri karşılığında bir takvim yılı içinde alınan gayri safi ücret tutarı 1.011.800.0000 lirayı aşmamak,
4 - İptidai madde ve malzeme müşteriye, işçilik kendisine ait olarak yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işlerinde yıllık gayri safi hasılat tutarı 3.066.400.000 lirayı aşmamak,
5 - Bir ve üç numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde bir takvim yılı içinde alınan ücret veya hasılatın altı katı ile mubayaa bedellerinin yıllık toplamı 4.085.100.000 lirayı aşmamak,
6 - Bir ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde bir takvim yılında sağlanan gayri safi hasılatın üçte bir fazlasıyla emtia, iptidai madde ve malzeme mubayaa bedellerinin tutarı toplamı 3.066.400.000 lirayı aşmamak,
7 - Üç ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde alınan gayri safi ücretlerin tutarlarının dört katı ile sağlanan yıllık gayri safi hasılatın toplamı 3.066.400.000 lirayı aşmamak,
8 - Otel, sinema, plaj, dansing ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerde bu hizmetler karşılığında bir takvim   yılı içinde sağlanan yıllık gayri safi hasılat tutarı 1.011.800.0000 lirayı aşmamak,
9 - Sahibi veya işletici sıfatıyla birden fazla motorlu kara nakil vasıtası ve beşten fazla hayvan arabası veya su üzerinde hareket eden 18 rüsum tonilatodan fazla makineli, 90 rüsum tonilatodan fazla makinesiz nakil vasıtası işletmemek (Su üzerinde hareket eden makineli ve makinesiz araçların birlikte işletilmesi halinde, makineli olanların rüsum tonilatoları toplamının beş katı ile makinesizlerin rüsum tonilatoları toplamı 90 rüsum tonilatoyu aşmamak) ve bir takvim yılı içinde alınan taşıma ücretleri tutarı 2.040.500.000 lirayı aşmamak (Nakil vasıtalarının sahip ve işletici durumunda olmaksızın taşıma yapanlar tavassut işi yapmış sayılır. Yukarıda yazılı ölçüler aile reisi beyanına tabi olan kimselerle ortaklık halindeki işletmelerde bu kimselerin veya ortaklığın işlettikleri vasıtalar bakımından topluca dikkate alınır.
10 - (3689 sayılı kanunun 4 üncü maddesiyle eklenen bent) (1.1.1991 tarihinden geçerli olmak üzere) 1-9 numaralı bentler kapsamına girmeyen işleri yapanlardan hizmet işletmelerinde 8 numaralı bentte diğerlerinde ise 1 ve 2 numaralı bentlerde yer alan hadleri aşmamak.
(3946 sayılı Kanununun 10'ncu madde değişen fıkra) (1.1.1994 tarihinden geçerli ) Yıllık alış, satış ve hasılat hadleri, sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için geçerli olan, asgari ücret tutarının takvim yılı içinde artırılması halinde bu ücretteki artış oranında asgari ücretin artırılmadığı yıllarda ise Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle tespit edilir.
Bu surette tespit edilen yıllık alış, satış ve hasılat tutarları, ertesi takvim yılında uygulanır. Şu kadar ki götürü safi kazanç tutarlarının tespitine ilişkin 46ıncı maddede yazılı oranların Bakanlar Kurulu'nca artırılması halinde safi kazanç tutarları artırılan mükellefler için bu maddede yazılı alış, satış ve hasılat tutarlarını da bir katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. (**)
(3689 sayılı kanunun 4 üncü maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1991 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu maddeye göre, alış, satış ve hasılat hadlerinin tespitinde 100.000 liraya kadar olan tutarlar nazara alınmaz.
Tekele tabi maddelerle damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtiada ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle bu maddenin 1, 2, 5 ve 6 numaralı bentlerinde yazılı alım satım hadleri Maliye Bakanlığınca tayin olunur.(***)
----------------------------------------
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (1996 yılında elde edilen gelirlere 1997 yılında uygulanmak üzere)                               (Asgari ücret artış oranına göre)
1.                            1.471.900.000.-      4              1.471.900.000.-      7              1.471.900.000.-
2.                            1.960.900.000.-      5              1.960.900.000.-      8              485.700.000.-
3.                            485.700.000.-         6              1.471.900.000.-      9              979.500.000.-
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (1995 yılında elde edilen gelirlere 1996 yılında uygulanmak üzere)                               (Asgari ücret artış oranına göre)
1.                            732.100.000.-         4              732.100.000.-         7              732.100.000.-
2.                            975.300.000.-         5              975.300.000.-         8              241.600.000.-
3.                            241.600.000.-         6              732.100.000.-         9              487.200.000.-
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (1994 yılında elde edilen gelirlere 1995 yılında uygulanmak üzere)                               (Asgari ücret artış oranına göre)
1.                            361.200.000.-         4              361.200.000.-         7              361.200.000.-
2.                            481.200.000.-         5              481.200.000.-         8              119.200.000.-
3.                            119.200.000.-         6              361.200.000.-         9              240.400.000.-
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (1993 yılında elde edilen gelirlere 1994 yılında uygulanmak üzere)                               (Asgari ücret artış oranına göre)
1.                            180.600.000.-         4              180.600.000.-         7              180.600.000.-
2.                            240.600.000.-         5              240.600.000.-         8              59.600.000.-
3.                            59.600.000.-           6              180.600.000.-         9              120.200.000.-
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (1992 yılında elde edilen gelirlere 1993 yılında uygulanmak üzere)                               (Asgari ücret artış oranına göre)
1.                            52.400.000.-           4              52.400.000.-           7              52.400.000.-
2.                            69.800.000.-           5              69.800.000.-           8              17.300.000.-
3.                            17.300.000.-           6              52.400.000.-           9              34.900.000.-
----------------------------------------------------- l ----------------------------------------------------------
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (1991 yılında elde edilen gelirlere 1992 yılında uygulanmak üzere)                              (Asgari ücret artış oranına göre)
1.                            29.000.000.-           4              29.000.000.-           7              29.000.000.-
2.                             38.600.000.-           5              38.600.000.-           8              9.600.000.-
3.                            9.600.000.-             6              29.000.000.-           9              19.300.000.-
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (1990 yılında elde edilen gelirlere 1991 yılında uygulanmak üzere)                              (Asgari ücret artış oranına göre)
1.                            15.000.000.-           4              15.000.000.-           7              15.000.000.-
2.                            20.000.000.-           5              20.000.000.-           8              5.000.000.-
3.                            5.000.000.-             6              15.000.000.-           9              10.000.000.-
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (89/14913 sayılı B.K.K. ile yükseltilen miktarlar) (1989 yılında elde edilen gelirlere 1990 yılında uygulanmak üzere)
1.                            4.800.000.-             4              3.600.000.-             7              3.600.000.-
2.                            5.760.000.-             5              5.440.000.-             8              960.000.-
3.                            960.000.-                6              4.800.000.-             9              3.200.000.-
(*) Değişmeden önceki miktarlar) (88/13642 sayılı B.K.K. ile yükseltilen miktarlar) (1988 yılında elde edilen gelirlere 1989 yılında uygulanmak üzere)
1.                            4.200.000.-             4              3.150.000.-             7              3.150.000.-
2.                            5.040.000.-             5              4.760.000.-             8              840.000.-
3.                            840.000.-                6              4.200.000.-             9              2.800.000.-
------------------------------
(3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(3689 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle eklenen fıkra) Sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için geçerli olan asgari ücret tutarının takvim yılı içinde artırılması halinde, yıllık alış, satış ve hasılat hadleri, bu ücretteki artış oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu surette tespit edilen yıllık alış, satış ve hasılat hadleri takvim yılı sonu itibariyle aşmayan ve götürü usule tabi olmanın diğer şartlarını taşıyan mükelleflerin, bu usulde vergilendirilmelerine devam olunur.
------------------------------
(***) (2574 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 48 - (2361 sayılı Kanunun 3'inci maddesiyle değişen şekli) Götürü usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:
1 - Alım satım işleri ile imal, inşa, tamir ve küçük sanat işlerinde bir takvim yılı içinde satın alınan veya ithal edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin mubayaa bedelleri tutarı 450.000 lirayı aşmamak.
2 - Bir takvim yılı içinde satılan veya ihraç edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin satış bedelleri tutarı 540.000 lirayı aşmamak.
3 - İptidai madde, yardımcı malzeme ve işçilik müşteriye ait olarak ücretli durumuna girmeksizin yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işleri karşılığında bir takvim yılı içinde alınan gayri safi ücret tutarı 90.000 lirayı aşmamak.
4 - İptidai madde ve malzeme müşteriye, işçilik kendisine ait olarak yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işlerinde yıllık gayri safi hasılat tutarı 340.000 lirayı aşmamak.
5 - Bir ve üç numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, bir takvim yılı içinde alınan ücret veya hasılatın altı katı ile mubayaa bedellerinin yıllık toplamı 510.000 lirayı aşmamak.
6 - Bir ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde bir takvim yılında sağlanan gayri safi hasılatın üçte bir fazlasıyla emtia, iptidai madde ve malzemenin mubayaa bedellerinin toplam tutarı 450.000 lirayı aşmamak.
7 - Üç ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde alınan gayri safi ücretlerin tutarlarının dört katı ile sağlanan yıllık gayri safi hasılatın toplamı 340.000 lirayı aşmamak.
8 - Otel, sinema, plaj, dansing ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerde, bu hizmetler karşılığında bir takvim yılı içinde sağlanan yıllık gayri safi hasılat tutarı 90.000 lirayı aşmamak.
9 - Sahibi veya işleticisi sıfatıyla birden gazla motorlu kara nakil vasıtası veya beşten fazla hayan arabası veya su üzerinde hareket eden 18 rüsum tonilatodan fazla makineli 90 rüsum tonilatodan fazla makinesiz nakil vasıtası işletmemek Su üzerinde hareket eden makineli ve makinesiz araçların birlikte işletilmesi halinde makineli olanların rüsum tonilatoları toplamının beş katı ile makinesizlerin rüsum tonilatoları toplamı 90 rüsum tonilatoyu aşmamak) ve bir takvim yılı içinde alınan taşıma ücretleri tutarı 300.000 lirayı aşmamak (Nakil vasıtalarının sahip ve işletici durumunda olmaksızın taşıma işi yapanlar tavassut işi yapmış sayılır. Yukarıda yazılı ölçüler aile reisi beyanına tabi olan kimselerle ortaklık halindeki işletmelerde bu kimselerin veya ortaklığın işlettikleri vasıtalar bakımından topluca dikkate alınır.)
Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtiada ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle bu maddenin 1, 2, 5 ve 6 numaralı bentlerinde yazılı alım satım hadleri Maliye Bakanlığınca tayin olunur.
---------------------------------------
Özel Şartlar Gösterilmeyen İşler:
MADDE 49- (3689 Sayılı kanunun 12. maddesiyle kaldırılmıştır.) (1.1.1991 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
--------------------------------------
(*) (3689 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Özel şartlar gösterilmeyen işler:
MADDE 49 - Özel şartları gösterilmeyen işlerle uğraşanların götürü usulden faydalanıp faydalanamayacakları 47'nci maddede yazılı genel şartlara göre tayin olunur.
--------------------------------------
Götürü usule tabi olmanın şartlarını takvim yılı içinde kaybedenler:
MADDE 50- (4369 sayılı Kanunun 82/3-c maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) *)
---------------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Götürü usule tabi olmanın şartlarını takvim yılı içinde kaybedenler:
MADDE 50- (3946 sayılı kanunun 11 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Götürü usule tabi olmanın şartlarından herhangi birini takvim yılı içinde kaybedenler ertesi takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilirler. Şu kadarki 48. maddede yazılı yıllık alış, satış ve hasılat hadlerinin bir katını aşanlar bu hadleri aştıkları tarihten itibaren gerçek usulde vergilendirilirler.
Götürülük şartlarını haiz olanlardan, bu usulde faydalanmak istemediklerini yazı ile bildirenler, taleplerini takip eden ay başından veya takvim yılı başından, yeni işe başlayanlar, işe başlama tarihinden itibaren, gerçek usulde vergilendirilirler.
Herhangi bir şekilde gerçek usulde vergilendirilecek olanlar ve gerçek usulde vergilendirilen mükellefler, bir daha hiçbir şekilde götürü usule dönemezler. Bu kişilerin aynı türden iş yapan eş ve çocukları da bu faaliyetleri nedeni ile götürü usulden yararlanamazlar.
------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 50 - Götürü usule tabi olmanın şartlarından herhangi birini takvim yılı içinde kaybedenler, ertesi takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilenler
Götürülük şartlarını haiz olanlardan, bu usulden faydalanmak istemediklerini yazı ile bildirenler taleplerini takip eden takvim yılı başından, yeni işe başlayanlar ise başlama tarihinden itibaren, gerçek usulde teklif olunurlar.
Götürülük şartlarını kaybetmek suretiyle veya kendi talepleri üzerine gerçek usulde teklif edilecek olanlar, aynı ise devam ettikleri müddetçe bu usulden dönemezler.
------------------------------
(4369 sayılı Kanunun 81/C-'inci maddesiyle değişen ibare) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere)
Basit (1) usulün hududu:
MADDE 51- Aşağıda yazılı olanlar (4369 sayılı Kanunun 81/C-2'nci maddesiyle değişen ibare) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) basit (2) usulden faydalanamazlar:
1. Kolektif şirket ortakları ile, komandit şirketlerin komandite ortakları;
2. İkraz at işleriyle uğraşanlar;
3. Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım satımı ile uğraşanlar;
4. 4108 sayılı Kanunun 20'nci maddesiyle değişen bent) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu Kanunun 94'üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan kişiye kurumlara karşı inşaat ve onarma işini taahhüt edenler ile bu mükelleflere karşı derece taahhütte bulunanlar; (*)
5. Sigorta prodüktörleri,
6. Her türlü ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar veya bu işlere tavassut edenler;
7. Gayrimenkul ve gemi alım satım ile uğraşanlar;
8. (3418 Sayılı kanunun 24'üncü maddesiyle değişen bent). 1.1.1988 tarihinden geçerli olmak üzere) tavassut işi yapanlar (dayı başılar hariç) (**)
9. (2361 Sayılı kanunun 36ıncı maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Maden işletmeleri, taş ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları işletenler,
10. (2361 Sayılı kanunun 36ıncı maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile treyler çekici ve benzerlerinin sahip veya işleticileri,
(3505 Sayılı kanunun 11 inci maddesiyle değiştirilerek eklenen bent) (1.1.1989 tarihinden geçerli olmak üzere) (Yapısı itibariyle sürücüsünden başka on dört ve daha aşağı oturma yeri olan insan taşımaya mahsus motorlu kara taşıtları ile yolcu taşıyanlar hariç)
11. (4444 sayılı Kanunun 14-A maddesinin 2'nci bendi ile 14.8.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (***)
12. (3946 sayılı kanunun 12 inci maddesiyle değişen bent) (30.12.1993 tarihinden geçerli olmak üzere) Maliye Bakanlığınca teklif edilen ve Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan iş grupları veya sektörler il ve ilçeler Büyükşehir Belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil) belediyelerin nüfusları, yöreler itibariyle veya sabit bir iş yerinde faaliyette bulunup bulunmadığına göre gerçek usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler. (****)
(Zirai mahsul satın alarak bu mahsulleri kısmen veya tamamen tüketici dışında kalanlara satan ticaret erbabının gerçek usulde vergilendirilmeleri 8/5521 sayılı B.K.K. ile kararlaştırılmıştır.)
(Her türlü televizyon, video, radyo, teyp, müzik seti, disk-çalar, kamera bilgisayar, soğutucu, çamaşır ve bulaşık makinesi, elektrikli süpürge, elektronik müzik aletleri, elektrikli dikiş makinesi ile elektrikle çalışan benzeri eşyaların alım-satımı ve üretimi ile uğraşan mükellefler gerçek usulde vergilendirilmesi 92/2683 sayılı B.K.K. ile kararlaştırılmıştır.)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(Bazı iş gruplarının gerçek usulde vergilendirilmeleriyle ilgili olarak 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına bakınız)
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------                (1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
(2) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare "Götürü" (*) (Değişmeden önceki bent "Götürü"
--------------------------------------
(*) (4108 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
4. (3946 sayılı kanunun 12 inci maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Her türlü taahhüt işi yapanlar ile bu kişilere derece derece taahhütte bulunanlar;
(*) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
4 - Gelir ve Kurumlar Vergisine tabi inşaat, onarma ve ulaştırma müteahhitlerine karşı derece derece taahhüdatta bulunanlar.
(*) (3418 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
8 - (3239 sayılı Kanunun 50'nci maddesiyle değişen bent) Tavassut işi yapanlar (PTT Acenteleri ile dayı başılar hariç)
(*) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
8 - Tavassut işi yapanlar.
--------------------------------------
(***) (4444 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki bent)
11 - (3505 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle değiştirilerek eklenen bent) (1.1.1989 tarihinden geçerli olmak üzere) Ödeme kaydedici cihazları kullanan mükellefler.
(**) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
12 - (2361 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle eklenen bent) Maliye Bakanlığınca teklif edilen ve Bakanlar kurulunca kararlaştırılan iş grupları veya sektörler gerçek usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler.
--------------------------------------
İKİNCİ BÖLÜM
ZİRAİ KAZANÇ
Zirai kazanç, zirai faaliyet, zirai işletme, çiftçi ve mahsulün tarifi:
MADDE 52- (202 sayılı kanunun 21'inci maddesiyle değişen şekli) 28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai kazançtır.
Zirai faaliyet, arazide, deniz, göl ve nehirlerde ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.
Bazı nebat ve hayvan nevilerinde istihsalin doğrudan doğruya arazi üzerinde yapılmaması zirai faaliyetin mahiyetini değiştirmez.
Aşım yaptırmak maksadıyla erkek damızlık beslenmesi, çiftçiye ait   her türlü ziraat makine ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai istihsal işlerinde çalıştırılması da zirai faaliyetlerden sayılır.
Mahsullerin değerlendirilmeleri maksadıyla ve zirai istihsale müteferrik olarak işlenmesi de zirai faaliyete girer. Ancak, bu ameliye aynı teşebbüsün cüzünü teşkil eden bir işletmede vukua geliyorsa, bu ameliyenin zirai faaliyet sayılabilmesi için işletmenin sınai bir müessese ehemmiyet ve genişliğinde olmaması ve faaliyetini, cüzünü teşkil ettiği teşebbüsün mahsullerine hasretmesi şarttır.
Satışların dükkan ve mağaza açılarak yapılması halinde, mahsullerin dükkan ve mağazaya gelinceye kadar geçirdikleri safhalar zirai faaliyet sahasında kalır. Çiftçiler tarafından doğrudan doğruya zirai faaliyetleri ile ilgili alım satım işlerinin tedviri için açılan yazıhaneler, faaliyetler bu mevzua münhasır kalmak şartıyla dükkan ve mağaza sayılmaz.
Yukarıda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelere zirai işletme, bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (Adi şirketler dahil), vergiye tabi olsun veya olmasınlar, çiftçi ve bu faaliyetler neticesinde istihsal olunan maddelere de mahsul denir.
Kolektif şirketlerle Adi veya Eshamlı komandit şirketler zirai faaliyetle iştigal etseler dahi çiftçi sayılmazlar. Zirai faaliyetle iştigal eden kolektif şirketlerin ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortaklarının şirket kârından aldıkları paylar şahsi ticari kazanç hükmündedir.
Bir çiftçiye veya ortaklığa ait olup, aynı köy sınırları içinde veya birbirine bitişik arazi üzerinde bulunan yahut istihsal şartlarına göre birbirine bağlılık ve beraberlik arz eden işletmeler tek işletme sayılır.
Zirai kazançta vergileme:
MADDE 53 - (4369 sayılı Kanunun 34'üncümaddesiyle değişen şekli) (1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançlar, bu Kanunun 94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkif at yapılmak suretiyle vergilendirilir. 54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirilir. Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler bu kazançları için beyanname vermezler.
Bu hükmün tatbikinde, aile reisi ile birlikte yaşayan eş ve velayet altındaki çocuklara ait işletmeler ile ortalık halindeki işletmelerde, işletme büyüklüğü toplu olarak nazara alınır. Ortaklıklarda, ortaklığın birden fazla işletmeye taalluk etmesi veya işletmelerin ayrı ayrı mahallerde bulunması durumu değiştirmez. 52 inci maddede yazılı tek işletmelerde işletme birden fazla ortaklıklara ait olsa bile bu ortaklıklara ait işletme büyüklüğü toplanmak suretiyle nazara alınır. Birden fazla zirai işletmede ayrı ayrı şahıslarla ortaklığı bulunanların işletme büyüklüğü ölçülerinin tespitinde ortaklık payları toplamı esas alınır.
54 üncü maddede yazılı ziraat gruplarının bir kaç tanesi içine giren zirai faaliyetlerin bir arada yapılması halinde, en fazla iki gruba ait işletme büyüklükleri, bu gruplar için tespit olunan hadlerin yarısını aşanlar gerçek usulde vergilendirilir.
Gerek şahsi işletmesi gerekse dahil bulunduğu ortaklıklar müstakilin işletme büyüklüğü ölçüsünün altında kaldığı halde, kendisine ait işletmenin ve ortaklıklardaki payların toplamı bu ölçüyü aşan çiftçiler gerçek usulde vergilendirilir. Payları toplamı ölçüleri aşmayan diğer ortaklar tevkif at yoluyla vergilendirilirler. Yarıcılık ortaklık sayılır.
Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler, yazılı olarak vergi dairesinden istemde bulunmaları halinde izleyen vergilendirme dönemi başından, işe yeni başlayanlar, işe başlama tarihinden itibaren gerçek usule geçebilirler. 54 üncü maddede yazılı ölçüleri aşanlar müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren gerçek usulde; gerçek usule tabi olanlardan bu ölçülerin altında kalanlar müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren hasılatları üzerinden tevkif at yapılmak suretiyle vergilendirilirler.
Vergi Usul Kanununun hükümlerine göre belge alım, verme, saklama ve ibraz yükümlülüklerine uymayan ve Ziraat Odasından, bulunmayanlar yerlerde Tarım İl veya İlçe Müdürlüklerinden çiftçi belgesini almayan çiftçiler, çeşitli kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen avans, kredi, sübvansiyon, prim gibi ayni ve nakdi destek unsurlarından yararlanamazlar. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usuller, ilgili kuruluşların görüşleri de alınarak Maliye Bakanlığınca belirlenir. (*)
----------------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Zirai kazancın tespit şekilleri:
MADDE 53 - (3946 sayılı kanunun 26ıncı maddesine göre ve yeniden değerleme oranının % 72,8 olması ile değişen miktarlar) (1996 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) Yıllık hasılatları tutarı 1.728.000.000 liradan (*) aşağı olan çiftçilerin kazançları götürü gider esasına 1.728.000.000 lira (*) veya daha fazla olan çiftçilerin kazançları ise gerçek kazanç usulüne (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına) göre tespit olunur (**)
Bu hükmün tatbikinde, aile reisi ile birlikte yaşayan eş ve velayet altındaki çocuklara ait işletmeler ile ortaklık halindeki işletmelerde, satış hasılatı tutarı toplu olarak nazara alınır.
Yeni işe başlayanların veya muafiyetten mükellefiyete geçenlerin işe başladıkları veya mükellefiyete geçtikleri yıl içerisindeki kazançları götürü gider usulüne göre tespit olunur.
Kazançları götürü gider usulüne göre tespit edilecek çiftçiler, yazılı olarak vergi dairesine bildirmek şartıyla müteakip vergilendirme dönemi başından, yeni işe başlayanlar, işe başlama tarihinden itibaren gerçek kazanç usulüne geçebilirler. Bu şekilde gerçek kazanç usulünü kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler.
(3239 sayılı Kanunun 51'inci maddesiyle eklenen hüküm) Şu kadar ki satış hasılatlarının tamamı üzerinden tevkif suretiyle gelir vergisi alınmış olan çiftçiler, yıllık satış hasılatları tutarına bakılmaksızın diledikleri takdirde götürü gider usulüne geçebilirler.
---------------------------------------
(*) (Değişmeden önceki şekli)
(95/7593 sayılı BKK ile 1995 takvim yılına ait hasılat tutarı) 1.000.000.000.- lira.
(94/6300 sayılı B.K.K. ile 1994 takvim yılına ait hasılat tutarı) 400.000.000 lira.
(93/5146 sayılı B.K.K. 1993 ve müteakip yıllara ait hasılat tutarı) 2.000.000 lira
(92/3892 sayılı B.K.K. ile 1992 ve müteakip yıllara ait hasılat tutarı) 120.000.000 lira
(91/2569 sayılı B.K.K. ile 1991 ve müteakip yıllara ait hasılat tutarı) 80.000.000 lira.
(3689 sayılı kanunla 1990 ve müteakip yıllara ait hasılat tutarı) 50.000.000 lira
(89/14258 sayılı B.K.K. ile 1989 takvim yılına ait hasılat tutarlarına uygulanmak üzere) 20.000.000 lira.
(Değişmeden önceki miktar) 4.000.000 lira
("") Madde 53 - (Değişmeden önceki şekli) (202 sayılı kanunun 22 inci maddesiyle değişen şekli) Yıllık hasılat tutarı 150.000 liradan aşağı olan çiftçilerin kazançları götürü gider esasına, 150.000 lira veya daha fazla olan çiftçilerin kazançları ise gerçek kazanç usulüne (İşletme veya bilanço esasına) göre tespit olunur.
---------------------------------------------
İşletme büyüklüğü ölçüleri
MADDE 54 - (4369 sayılı Kanunun 35'inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Zirai kazancın gerçek usulde tespiti bakımından bir takvim yılı içinde dikkate alınacak ölçüler şunlardır;
(98/12095 sayılı Kararla 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden tespit edilen şekli)
A) Arazi üzerinden yapılan zirai faaliyetlerde:
1 inci grup: Hububat ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı; taban arazide 900, kıraç arazide 1700 dönüm;
2 inci grup: Bakliyat, afyon, susam, keten, kendir ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 1000 dönüm;
3 üncü grup: Ayçiçeği ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 950 dönüm;
4 üncü grup: Pamuk ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 400 dönüm;
5 inci grup: Çeltik ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 300 dönüm;
6ıncı grup: Pancar ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 300 dönüm;
7 inci grup: Patates, soğan, sarımsak ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm;
8 inci grup: Çay ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 150 dönüm (Mahsul verebilecek hale gelmeyenler hariç);
9 uncu grup: Tütün ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm;
10 uncu grup: Sebze ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm;
11 inci grup: Sera ve çiçekçilik ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 8 dönüm;
12 inci grup: Kavun ve karpuz ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 300 dönüm;
13 üncü grup: meyve verebilecek hale gelmiş fındık ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 250 dönüm;
14 üncü grup: Meyve verebilecek hale gelmiş bağ ve incir ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 250 dönüm;
15 inci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş antep fıstığında 2500 ağaç;
16ıncı grup: Meyve verebilecek hale gelmiş zeytinliklerde 4500 ağaç;
17 inci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş narenciyede 1500 ağaç;
18 inci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş elmada 2000 ağaç;
19 uncu grup: Muz ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 30 dönüm;
20 inci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş kayısıda 2000 ağaç;
21 inci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş armut, kiraz, vişne, şeftalide 2000 ağaç;
22 inci grup: Diğer meyve ve ürün ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 100 dönüm, yer fıstığı 350 dönüm (Meyve ve ürün verebilecek hale gelmeyenler ile palamut hariç);
23 üncü grup; Büyükbaş hayvan sayısı 150 adet (iş hayvanları ile iki yaşından küçük, büyükbaş hayvanlar hariç);
24 üncü grup; Küçükbaş hayvan sayısı 750 adet (Bir yaşından küçük, küçükbaş hayvanlar ile kümes hayvanları hariç);
B) Arazi üzerinde yapılmayan zirai faaliyetler ile kara ve su avcılığında;
1 inci grup: Deniz ve iç su balıkları yetiştiriciliği;
a) Denizlerdeki sınırları belirlenebilen üretim alanlarında yapılan balık yetiştiriciliğinde (ağ, kafes vb.) 750 m2
b) İç su balıkları yetiştiriciliğinde sınırları belirlenebilen havuz (beton, toprak vb.), göl, gölet ve baraj gölleri gibi üretim alanlarında 900 m2,
2 inci grup: Denizlerde yapılan balık avcılığında toplam tekne boyu 20 metre;
3 üncü grup: Arıcılık ziraat inde kovan sayısı 500 adet;
4 üncü grup: İpek böcekçiliği ziraat inde kutu sayısı 500 adet; (*)
Bakanlar Kurulu, Zirai Kazançlar Merkez Komisyonunun teklifi üzerine, bu ölçüleri gerekli gördüğü bölgeler için yıllık olmak kaydıyla arazi ve ürün türlerine göre beş katına kadar artırmaya veya kanuni hadden az olmamak üzere yeniden tespit etmeye yetkilidir. Bu şekilde tespit olunan ölçüler, Resmi Gazetede yayımlandığı tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren yürürlüğe girer.
Yukarıda (A) bendinde zikredilen meyveli ve meyvesiz ağaçlarda meyve ve ürün verebilecek hale gelme durumu başlangıcı ile (B) bendinde işletme büyüklüğü gösterilmeyen zirai faaliyetlerde işletme büyüklüğü ölçüsü Tarım, Orman ve Maliye Bakanlıklarınca müştereken tespit olunur. (**)
-----------------------------------
(*) (98/12095 sayılı Kararla değişmeden önceki işletme büyüklüğü ölçüleri)
A) Arazi üzerinde zirai faaliyetlerde:
1'inci grup: Hububat ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı; taban arazide 600, kıraç arazide 1200 dönüm;
2'nci grup: Bakliyat, afyon, susam, keten, kendir ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 300 dönüm
3'üncü grup: Ayçiçeği ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 600 dönüm;
4'üncü grup : pamuk ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 300 dönüm;
5'inci grup: Çeltik ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm;
6'ncı grup: Pancar ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm;
7'nci grup: Patates, soğan, sarımsak ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm;
8'inci grup: Çay ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 40 dönüm(Mahsul verebilecek hale gelmeyenler hariç);
9'uncu grup: Tütün ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm;
10'uncu grup: Sebze ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 200 dönüm;
11'inci grup: Sera ve çiçekçilik ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 8 dönüm;
12'nci grup: Kavun ve karpuz ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 300 dönüm;
13'üncü grup: Meyve verebilecek hale gelmiş fındık ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 250 dönüm;
14'üncü grup: Meyve verebilecek hale gelmiş bağ ve incir ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 250 dönüm;
15'inci grup: meyve verebilecek hale gelmiş antep fıstığında 1500 ağaç;
16'ncı grup: Meyve verebilecek hale gelmiş zeytinliklerde 2500 ağaç;
17'nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş narenciyede 1250 ağaç;
18'inci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş elmada 1000 ağaç;
19'uncu grup: Muz ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 20 dönüm;
20'nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş kayısıda 1000 ağaç;
21'inci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş armut, kiraz, vişne, şeftalide 1000 ağaç;
22'nci grup: Diğer meyve ve ürün ziraat inde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 100 dönüm (Meyve ve ürün verebilecek hale gelmeyenler ile palamut hariç);
23'üncü grup: Büyükbaş hayvan sayısı 150 adet (İş hayvanları ile iki yaşından küçük, büyükbaş hayvanlar hariç);
24'üncü grup: Küçükbaş hayvan sayısı 500 adet (Bir yaşından küçük, küçükbaş hayvanlar ile kümes hayvanları hariç);
B) Arazi üzerinde yapılmayan zirai faaliyetler ile kara ve su avcılığında:
1 inci grup: Deniz ve iç su balıkları yetiştiriciliği;
a) Denizlerdeki sınırları belirlenebilen üretim alanlarında yapılan balık yetiştiriciliğinde (ağ kafes vb.) 500 m2,
b) İç su balıkları yetiştiriciliğinde sınırları belirlenebilen havuz (beton, toprak vb.), göl, gölet ve baraj gölleri gibi üretim alanlarında 600 m2,
2 inci grup: Denizlerde yapılan balık avcılığında toplam tekne boyu 20 metre,
3 üncü grup: Arıcılık ziraat inde kovan sayısı 500 adet;
4 üncü grup: İpek böcekçiliği ziraat inde kutu sayısı 500 adet;
-----------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Götürü gider usulü:
MADDE 54 - (202 sayılı Kanunun 23. maddesiyle değişen şekli) Götürü gider usulünde safi zirai kazanç, mükellefin beyan edeceği hasılattan götürü olarak hesaplanan gider tutarının indirilmesi suretiyle vergi dairesince tespit olunur.
Götürü gider usulünde hasılat, 56'ıncı maddede yazılı (Bu maddenin 4 ve 5 numaralı bentlerinde yazılı olanlar hariç) unsurlardan terekküp eder.
Bu usulde götürü gider:
1.   (2574 sayılı kanunun 12 inci maddesiyle değişen bent) Vergi Usul Kanununun 45'inci maddesinde yer alan götürü gider emsallerinin mükellefçe beyan edilen hasılata uygulanması veya, (*)
2. Mükellefçe beyan olunan hasılatın elde edilmesi için yapıldığı bildirilen ve 57'inci maddede sayılan (Bu maddenin 10 numaralı bendinde yazılı olanlar hariç) gerçek giderlerin toplanması,
Suretiyle tespit olunur.
Mükellefler bu usullerden herhangi birisinin kendilerine uygulanmasını seçmekte serbest olup bu seçimi yıllık beyannamelerinde belirtirler. Şu kadar ki, yıllık beyannamelerin verilmesinden sonra mükellefler seçtikleri usulden o yıl için dönemezler.
Yıllık beyannamede götürü gider usullerinden hangisinin seçildiği belirtilmediği takdirde mükellef birinci usulü seçmiş sayılır.
Götürü giderlerin yukarı ki 1 numaralı bende göre tespiti halinde tevsik edilmek ve beyannamede gösterilmek şartıyla, zirai faaliyette kullanılan arazi ve binalarla ilgili kiralar, aynı vergi, resim ve harçlarla işletme için alınan ve işletmeye harcanan borç paraların faizleri hasılattan ayrıca ve gerçek miktarları üzerinden indirilir.
(2454 s. kanunun 10 uncu maddesiyle 1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra kaldırılmıştır) (**)
(2361 s. kanunun 38 inci maddesiyle 1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra kaldırılmıştır) (***)
(2361 sayılı Kanunun 38'inci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Gerçek kazanç usulünden götürü gider usulüne geçen çiftçilerin önceki yıllardan devreden ürünlerinin satış hasılatına götürü gider uygulanmaz. Bir evvelki yıldan devreden ürünlerin maliyet bedelleri ve satıldığı yıl yapılan gerçek giderler, tevsik edilmek ve beyannamede gösterilmek şartıyla bu ürünlere isabet eden satış hasılatından indirilir ve bu suretle bulunan safi kazanç matraha eklenir.
--------------------------------------
(*) (2574 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
1. Vergi Usul Kanununa göre zirai kazanç il komisyonlarınca her bölge için tayin edilmiş bulunan götürü gider emsallerinin mükellefçe beyan edilen hasılat tutarına uygulanması veya,
(**) (244 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Yukarıdaki 1 numaralı bentte sözü edilen götürü gider emsalinin tespitinde 57 inci maddede gösterilen giderlerden normal devamlı ve hesabı kabil olanlar (Aynı maddenin 8 numaralı fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerinde yazılı giderler hariç) nazarı itibaren alınır.
(***) (2361 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Zirai kazanç il komisyonlarınca tespit olunan götürü gider emsalleri % 70 (Dahil) nispetinden az olamaz.
----------------------------------------
Kazancın zirai işletme hesabı esasına göre tespiti:
MADDE 55 - (2361 sayılı kanunun 39'uncu maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Zirai işletme Hesabı esasına göre zirai kazanç, hesap dönemi içinde para ile tahsil edilen veya alacak olarak tahakkuk eden hasılat ile ödenen veya borçlanılan giderler arasındaki müspet farktır. (*)
(2454 sayılı Kanunun 11'inci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Zirai kazancın işletme hesabı esasına göre tespitinde hesap dönemi başındaki mahsullerin değeri giderlere, hesap dönemi sonundaki mahsullerin değeri ise hasılata ilave olunur.
------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Kazancın zirai işletme hesabı esasına göre tespiti:
Madde 55 - (Değişmeden önceki şekli) (202 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle değişen şekli) Yıllık hasılat tutarı 150.000 lira (Dahil) ile 500.000 lira (Dahil) arasında bulunan çiftçilerin zirai kazançları, zirai işletme hesabı esasına göre tespit edilir.
Bu esasa göre zirai kazanç hesap dönemi içinde para ile tahsil edilen veya alacak olarak tahakkuk edilen hasılat ile, ödenen veya borçlanılan giderler arasındaki müspet farktır.
Yıllık hasılatlarının tutarı arka arkaya iki hesap döneminde 500.000 mirayı aşanlar müteakip hesap dönemi başından itibaren kazançlarını bilanço esasına göre tespit ederler.
Zirai kazançlarının bilanço esasına göre tespit edenlerden yıllık hasılatlarının tutarı arka arkaya iki hesap döneminde 500.000 liranın altında kalanlar müteakip hesap dönemi başından itibaren kazançlarını zirai işletme hesabı esasına göre tespit edebilirler.
------------------------------------
Zirai işletme hesabı esasına göre hasılat:
MADDE 56 - (202 sayılı kanunun 25'inci maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Zirai işletme hesabı esasına göre hasılat aşağıda yazılı unsurlardan terekküp eder,
1. Evvelki yıllardan devredilenler de dahil olmak üzere istihsal olunan satın alınan veya sair suretlerle elde edilen her türlü zirai mahsullerin satış bedelleri (Primleri, risturnlar ve benzerleri dahil),
2. Ziraat makine ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai istihsal işlerinde çalıştırılması mukabilinde alınan bedeller,
3. Gider yazılan değerlerin satılması halinde bunların satış bedelleri,
4. Mahsullerin idrakinden evvel veya sonra hasara uğramalarından dolayı alınan sigorta tazminatları,
5. Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin (Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkullar hariç) satılması halinde Vergi Usul kanununun 328'inci maddesine göre hesaplanan hasılat.
Zirai mahsullerin, istihsal vasıtaları ile zat, aile veya işletme ihtiyaçlarında kullanılmak üzere istihlak maddeleri ile değiştirilmesi halinde verilen mahsulün emsal bedeli hasılat sayılır.
(2361 Sayılı Kanunun   40'ıncı maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Ziraat makine ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai işlerinde çalıştırılması karşılığında herhangi bir istihlak maddesi veya istihsal vasıtası alınması halinde alınan madde veya vasıtaların emsal bedeli hasılat sayılır. (*)
İşletmede istihsal edilip de tohum, yem ve sair suretle işletmede kullanılan zirai mahsullerin emsal bedeli hasılat sayılır; bu hasılatın sene sonunda bir kalemde yazılması caizdir.
(2361 sayılı kanunun 40ıncı maddesiyle 1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.) (**)
------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Madde 56 - Ziraat makine ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai işlerinde çalıştırılması karşılığında herhangi bir zati istihlak maddesi alınması halinde, alınan istihlak maddesinin emsal bedeli hasılat sayılır.
(**) (2361 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Satılmaksızın müteakip yıla devredilen mahsulün değeri hasılat mey anına ithal edilmez. Bunlar, nevi ve miktar itibariyle beyannamede gösterilmekle iktifa olunur.
------------------------------
Zirai işletme hesabı esasında giderler:
MADDE 57 - (202 sayılı kanunun 26'ncı maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Tediye edilen veya borçlanılan meblağları ihtiva eden giderler aşağıda yazılı unsurlardan terekküp eder:
1. İşletme ile ilgili olarak tohum, gübre, fidan, yem, ilaç ve benzeri maddelerin tedariki için yapılan giderler;
2. Satılmak üzere satın alınan hayvanların zirai mahsullerin ve diğer maddelerin bedelleri;
3. İşletmelerde çalıştırılanlara ücret, prim ve sair namlarla hizmet mukabili yapılan ödemeler;
4. İşçilerin iaşe, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri;
5. Zirai tesisat, makine, aletler ve taşıtların çalıştırılması ve bakımı için yapılan giderler (yakıt, yağ, elektrik, yedek parça vesaire) ve tamir giderleri;
6. (2361 sayılı kanunun 41'inci maddesiyle değişen şekli) Vergi Usul Kanununa göre ayrılan amortismanlar;
7. Kira ve ücret mukabili kullanılan istihsal vasıtaları için yapılan ödemeler;
8. Zirai kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan genel giderler;
a) İşletme için alınan ve işletme için harcanan borç paraların faizleri;
b) İşletme ile ilgili olmak şartı ile ödenen ayni vergi, resim ve harçlar;
c) İşletme ile ilgili ve yapılan işin önemi ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri (Seyahat maksadının gerektirdiği süreye mahsur olmak üzere);
d) İşletme ile ilgili olarak ödenen kira bedelleri;
e) Genel mahiyetteki sair giderler;
9. İşletme ile ilgili olmak şartıyla, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar;
10. Amortismana tabi kıymetlerin (Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkullar hariç) satılması halinde Vergi Usul Kanununun 328'inci maddesine göre hesaplanan zararlar:
11. (3239 Sayılı Kanunun 52'nci Maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) İşletmeye dahil, olup aynı zamanda zati veya ailevi ihtiyaçlar için de kullanılan taşıtların amortismanlarının tamamı ile giderlerinin yarısı. (**)
İşletmede istihsal edilip de tohum, yem ve sair suretlerle kullanılan zirai mahsullerin emsal bedelleri masraf yazılır. (Bu giderlerin sene sonunda bir kalemde yazılması caizdir.)
(2361 sayılı kanunun 41'inci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) (4369 sayılı Kanunun 81/C-3'üncü maddesiyle değişen ibare) (1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Gerçek usule geçen çiftçilerin (1) önceki yıllardan devreden ürünleri Vergi Usul Kanununun 45'inci maddesinde belirtilen ortalama maliyet bedeli esasına göre değerlendirilerek gider yazılır.
(4108 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Yetişmesi uzun zaman alan ve kesilip satılmak üzere yetiştirilen ağaçların bu maddede yazılı giderlerinden, Vergi Usul Kanunu'nun 283 üncü maddesi uyarınca aktifleştirilen kısmı ağaçların satıldığı yıl hariç olmak üzere her takvim yılı için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak kazancın tespitinde dikkate alınır.
----------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Muafiyetten veya götürü gider usulünden gerçek usule geçen çiftçilerin "
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
6- Vergi Usul Kanunu'na göre ayrılan amortismanlar (İşletmede kullanılan ve değeri 1.000 lirayı aşmayan makine, alet ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider kaydolunabilir)
(**) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
11 - (2361 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle değişen şekli) İşletmeye dahil olup sadece işte kullanılan taşıtların amortismanları ile giderlerin tamamı.
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
11 - Aynı zamanda işletmede de kullanılan özel binek otomobillerine ait amortismanların işletme ve tamir giderlerinin yarısı.
----------------------------
Hasılattan indirilmeyecek giderler:
MADDE 58 - (202 sayılı kanunun 27'nci maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) 41'inci maddede yazılı giderler hasılattan indirilemez. (İşletmede istihsal olunan mahsullerden teşebbüs sahibi ile eşi ve velayet altındaki çocukları tarafından istihlak edilenler hariç)
Kazancın Bilanço esasına göre tespiti:
MADDE 59 - (2361 sayılı kanunun 42 inci maddesiyle 1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
Çiftçiler, diledikleri takdirde (4369 sayılı Kanunun 81/C-4'üncü maddesiyle değişen ibare) (1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) işletme hesabı yerine (1) bilanço esasına tabi tutulmalarını isteyebilirler.                     Yazı ile yapılacak talep, müteakip vergilendirme dönemi başından, yeni işe başlayanlarda ise başlama tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Bu suretle bilanço esasını kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler
Zirai kazancın bilanço esasına göre tespitinde 56, 57 ve 58'inci maddeler hükmü de göz önünde tutularak, ticari kazancın bu husustaki hükümleri uygulanır.
----------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"işletme hesabı veya götürü gider usulleri yerine"
----------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki fıkra)
Madde 59 - (202 sayılı kanunun 28 inci maddesiyle değişen şekli) Yıllık hasılatın tutarı 500.000 lirayı geçenler bilanço esasına göre defter tutmaya mecburdurlar.
----------------------------
Götürü gider usulünden gerçek kazanç esasına veya bu usulden diğerine intikal:
MADDE 60 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-a maddesiyle 1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
--------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Götürü gider usulünden gerçek kazanç esasına veya bu usulden diğerine intikal
MADDE 60 - Götürü gider usulüne tabi olanlardan hasılatlarının tutarı 53'üncü maddedeki muayyen haddi aşanlar müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren gerçek kazanç esasına tabi tutulurlar.
Gerçek kazanç, esasına tabi olanlardan hasılatlarının tutarı aynı haddin hududunda kalanlar müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren götürü gider usulüne tabi tutulurlar. (53'üncü maddenin son fıkrası hükmü mahfuzdur.)
--------------------------------------
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ÜCRETLER
Ücretin tarifi:
MADDE 61 - (2361 sayılı kanunun 43'ncü maddesiyle değişen şekli) ( 1.1. 1981 tarihin geçerli olmak üzere)Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim ikramiye gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler ücret sayılır.
1. 23'üncü maddelerin 1 numaralı bendine göre istisna dışında kalan emeklilik, maluliyet, dul ve yetim aylıkları;
2. Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayanlarla sağlanan diğer menfaatler;
3. Türkiye Büyük Millet Meclisi, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzeyen diğer kimselerle bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;
4. Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriyle tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para ayın ve menfaatler;
5. (3239 Sayılı Kanunun 53'ncü maddesiyle değişen bent) Bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler; (*)
6.   Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler; (**)
-----------------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
- Bilirkişilere, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Ücretin tarifi:
MADDE 61 - Ücret, işverene tabi ve muayyen bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Bu Kanunun uygulanmasında aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır.
1 - 23 üncü maddenin 11 numaralı bendine göre istisna dışında kalan emeklilik, maluliyet, dul ve yetim aylıkları;
2 - Evvelce yapılmış hizmetler karşılığında verilen para ve ayanlarla sağlanan menfaatler;
3 - Milletvekillerine, il genel meclisi ve belediye üyelerine, kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine denetçilerine, tasfiye memurlarına ve bulara benzeyen diğer kimselere bu sıfatları dolayısıyla ve aylık ödenerek, tahsilat, aidat, huzur hakkı, ücret, ikramiye, prim, temettü hissesi gibi muhtelif adlarla yapılan ödemeler
4 - (202 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle eklenen bent) Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler
----------------------------------
İşverenin tarifi:
MADDE 62- İşverenler, hizmet erbabını işe alan emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.
(2361 sayılı kanunun 44'üncü maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 61'nci maddenin 1 ilâ 6 numaralı bentlerinde yazılı ödemeleri yapanlar bu kanunda yazılı ödevleri yerine getirmek bakımından işveren hükmündedir. (*)
----------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
61'inci maddenin 1, 2, ve 3 numaralı bentlerinde yazılı ödemeleri yapanlar bu kanunda yazılı ödevleri yerine getirmek bakımından, işveren hükmündedir.
----------------------------------
Gerçek Ücretler:
MADDE 63- Ücretin gerçek safi değeri işveren tarafından verilen para ve ayanlarla sağlanan menfaatler toplamından aşağıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktardır.
l. (2361 sayılı kanunun 45'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 190'ncı maddesi uyarınca yapılan kesintilerle Ordu Yardımlaşma Kurumu ve benzeri kurumlar için yapılan kanuni kesintiler;
2. Emekli aidatı veya Sosyal Sigorta primleri (Emekli Sandığının veya Sigorta Kurumunun Türkiye'de olması şartıyla;)
3. (3239 Sayılı Kanunun 54'ncü maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat; ölüm, kaza hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigortaları için hizmet erbabı tarafından ödenen primler (Sigortanın Türkiye'de kain ve merkezi Türkiye'de bulunan bir sigorta şirketi nezrinde akdedilmiş olması ve sigorta priminin ödendiği ayda elde edilen ücret üzerinden, kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumlarına hizmet erbabı hissesi olarak hesaplanan prim veya aidatın aylık tutarını aşmaması şartıyla). (**)
4. (3239 Sayılı Kanunun 54'ncü maddesiyle eklenen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Sendikalar Kanunu hükümlerine göre, sendikalara ödenen aidatlar (Şu kadar ki, aidatı ödendiğinin tevsik edilmesi şarttır.)
5. (3946 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle eklenen bent) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Mükellefin kendisi, eşi ve çocukları ile ilgili, sağlık, gıda, giyim ve kira harcamalarının yıllık toplam tutarının 1/3'ü.
Şu kadar ki indirim konusu harcamaların Türkiye'de yapılması, Gelir veya Kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzelkişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi ve bu belgelerin işverene verilmesi şarttır. Bu suretle hesaplanan indirim tutarı, harcamanın yapıldığı yıla ait ücretin yıllık vergi matrahının %35'ini (94/5371 sayılı kararla 1994 yılı için % 23) geçemez. Bu indirim de dikkate alınmak suretiyle hesaplanan vergi ile mükellefin o yıl içinde tevkif suretiyle ödediği vergi tutarı arasındaki fark, ücretlinin ertesi yılda ödeyeceği Gelir Vergisinden mahsup edilir veya işverenler aracılığı ile kendisine nakden iade edilir. Bakanlar Kurulu bu bentte yer alan %35 nispetini sıfıra kadar indirmeye kanuni oranına kadar artırmaya veya harcama konuları, harcama ve ücret tutarları itibariyle farklı oranlar tespit etmeye yetkilidir.
Ücretlilerin harcama belgelerinin işverene ibrazı, beyanı ve verginin iadesine ilişkin süreleri tespit etmeye, iadeyi nakden veya mahsuben yaptırmaya, bu uygulamanın usul ve esaslarını tayin ve tespite Maliye bakanlığı yetkilidir.
Ücretin gerçek değerinin tayininde Gelir Vergisi gibi şahsi vergiler ücretten indirilmez.
Yabancı parasıyla ödenen ücretler ödeme gününün borsa rayiciyle Türk parasına çevrilir.
Hizmet erbabına verilen ayınlar, verildiği gün ve yerdeki ortalama perakende fiyatlarına göre, konut tedariki ve sair suretle sağlanan menfaatler, konutun emsal kirasına veya menfaatin emsal bedeline göre değerlenir.
--------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
1 - (980 sayılı Kanunun 2 inci maddesiyle hüküm kaldırılmıştır) Günde 3, ayda 90, yılda 1.080 lira götürü gider.
(**) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
3 - Emekli aidatı ve sosyal sigorta primi kesilmeyen hallerde, ücretin % 5'ini geçmemek şartıyla, hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık ve işsizlik gibi şahıs sigortaları için hizmet erbabı tarafından doğrudan doğruya veya vasıta ile ödenen primler (Sigortanın Türkiye'de kain veya Türkiye'de temsil edilen bir şirket nezrinde akdedilmiş olması şartıyla.)
--------------------------------
Diğer ücretler: (1)
MADDE 64- (3946 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Aşağıda yazılı hizmet erbabının safi ücretleri, (4369 sayılı Kanunun 81/C-5'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan (4444 sayılı Kanunun 13-A maddesiyle değişen ibare) (1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) asgari ücretin yıllık brüt tutarının % 25'idir. (2) (3) (*)
l. Kazançları (4369 sayılı Kanunun 81/C-5'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) basit usulde tespit edilen ticaret erbabı (4) yanında çalışanlar.
2. Özel hizmetlerde çalışan şoförler;
3. Özel inşaat sahiplerinin ücretle çalıştırdığı inşaat işçileri;
4. (202 Sayılı kanunun 30'ncu maddesiyle değişen şekli) Gayrimenkul sermaye iradı sahibi yanında çalışanlar;
5. Gerçek ücretlerinin tespitine imkan olmaması sebebiyle, Danıştay'ın müspet mütalaasıyla, (4369 sayılı Kanunun 81/C-5'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Maliye Bakanlığınca bu kapsama alınanlar. (5)
(4369 sayılı Kanunun 81/C-16'ıncı maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Diğer ücretler için yıllık beyannameler verilmez, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bunlar beyannameye ithal edilmez. (6)
--------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Götürü usul:"
(2) (4444 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"asgari ücretin yıllık brüt tutarıdır"
(3) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Maliye Bakanlığınca tanzim edilecek cetvellerde belirtilen iş nevilerine göre götürü olarak tespit edilir;"
(4) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"götürü usulde tespit edilen ticaret, sanat ve serbest meslek erbabı yanında çalışanlar;"
(5) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Maliye Bakanlığınca götürü ücret usulüne alınanlar."
(6) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
(3946 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Her bir dereceye ait götürü ücretler 46. maddede dereceler karşılığı gösterilen safi kazancın % 50'sidir.
--------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Aşağıda yazılı hizmet erbabının safi ücretleri, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre götürü olarak tespit edilir.
--------------------------------
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
SERBEST MESLEK KAZANÇLARI
Serbest meslek kazancının tarifi:
MADDE 65- (202 sayılı kanunun 31'inci maddesiyle değişen şekli) (28.21963 tarihinden geçerli olmak üzere) Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
Tahkim işleri dolayısıyla hakemlerin aldıkları ücretler ile kolektif, adi, komandit ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan kazançlar da serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek erbabı:
MADDE 66- Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenler serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görevle devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirilmez.
Bu maddenin uygulanmasında;
l. Gümrük komisyoncuları, bilumum borsa ajan ve acenteleri, noterler, noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar;
2. Bizzat serbest meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek erbabını bir araya getirerek teşkilat kurmak veya bunlara sermaye temin etmek suretiyle veya sair suretlerle serbest meslek kazancından hisse alanlar;
3. Serbest meslek faaliyetinde bulunan faaliyetinde bulunan kolektif ve adi şirketlerde ortaklar adi komandit şirketlerde komanditteler;
4. (4369 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle eklenen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Dava vekilleri, müşavirler, diş protezcileri, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticarî ve meslekî işlerini takip edenler ve konser veren müzik sanatçıları;
5. (4369 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle eklenen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere)Vergi Usul Kanununun 155 inci maddesinde belirtilen şartlardan en az ikisini taşıyan ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci, rehber gibi mesleki faaliyette bulunanlar (Şartlardan en az ikisini taşımayanlar ile köylerde veya son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusu 5.000'i aşmayan yerlerde faaliyette bulunanların bu faaliyetlerine ilişkin kazançları gelir vergisinden muaftır.);
Bu işleri dolayısıyla serbest meslek erbabı sayılırlar.
Serbest meslek kazancının tespiti :
MADDE 67- Serbest meslek kazancı bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır.
Müşteri veya müvekkilinden, serbest meslek faaliyeti ile ilgili olmak üzere para ve ayın şeklinde alınan gider karşılıkları kazanca ilave edilir.
(2361 sayılı kanununun 46'ncı maddesiyle eklenen fıkra) Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde Vergi Usul Kanununun 328'nci maddesine göre hesaplanan müspet fark kazanca eklenir.
Vergi, resim, harç, keşif, şahitlik, bilirkişilik ve ekspertiz gibi hususlara harcanmak üzere müşteri veya müvekkilden alınan ve tamamen bu hususlara sarf edilen para ve ayınlar kazanç sayılmaz.
(202 sayılı Kanunun 32'nci maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Serbest meslek erbabı mesleki kazançlarını Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tuttukları "Serbest Meslek Kazanç Defteri" ne istinaden tespit ederler. (4369 sayılı Kanunun 82/3-u maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere parantez içi hüküm yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
65'nci maddenin son fıkrasında yazılı şirketler de mesleki kazançlarını "Serbest Meslek Kazanç Defteri" üzerinden tespit ederler. Bu şirketlerin bilanço esasına göre tuttukları defterler serbest meslek kazancı defteri yerine geçer.
Serbest meslek erbabı için:
l. Ittıla hasıl etmeleri kaydıyla, namlarına, kamu müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması;
2. Serbest meslek kazancı olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki (Temlikin ivazlı olup olmadığına bakılmaz. İvazlı temliklerde ivazın tahsil şartı aranmaz) veya müşterisine olan borcu ile takası;
Tahsil hükmündedir.
Yabancı parasıyla yapılan ödemeler ödeme gününün borsa rayici ile borsada rayici yoksa Maliye Bakanlığınca tespit edilecek kur üzerinden Türk parasına çevrilir.
(202 sayılı Kanunun 32'ncı maddesiyle eklenen fıkra) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Biletle girilen yerlerde faaliyette bulunan dar mükellefiyete tabi serbest meslek erbabı diledikleri takdirde, bilet bedelleri tutarından bu bedellere dahil resimler düşüldükten sonra kalan miktarın yarısı safi kazanç sayılmak suretiyle vergilendirilirler.
-----------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki parantez içi hüküm)
(69'uncu madde hükmü mahfuzdur)
-----------------------------------
Mesleki giderler:
MADDE 68- (202 sayılı Kanunun 33'üncü maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Serbest meslek kazancının tespitinde aşağıda yazılı giderler hasılattan indirilir;
l. Mesleki faaliyetin icrasına tahsis edilen işyeri kirası (ikametgahlarının bir kısmını işyeri olarak kullananlar ikametgahın tamamı için ödedikleri kira ile ısıtma ve aydınlatma gibi sair masrafların yarısını indirebilirler. İşyeri kendi mülkü olanlara kira yerine amortismanı, ikametgahı kendi mülkü olup bunun bir kısmını işyeri olarak kullananlar yarısını gider yazabilirler);
2. (2772 sayılı Kanunla değişen şekli) (1.1.1983 tarihinden geçerli olmak üzere) Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen aydınlatma, ısıtma,telefon, kırtasiye giderleri, müstahdem ücretleri, meslek ilan ve reklam vergileri ile işyerleriyle ilgili aynı vergi, resim ve harçlar;
3. Mesleki faaliyetin ifasında başkalarına gördürülen hizmetler için ödenen paralar;
4. Alınan meslek kitapları ve mesleki dergileri için ödenen bedeller ve mesleki teşekküllere ödenen aidat;
5. Mesleki faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet giderleri (seyahat maksadının gerektirdiği süre ile sınırlı olmak şartıyla;
6. Meslekin ifasına lüzumlu aletlerin, eczaların ve sair maddelerin tedariki için yapılan giderler;
7. (2361 sayılı Kanunun 47'nci maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Mesleki faaliyette kullanılan tesisat ve demirbaş eşya için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar (amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde mezkur Kanunun 328. maddesine göre hesaplanacak zararlar dahil) (**)
8. (2361 sayılı Kanunun 47'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giriş ve emeklilik aidatları; (***)
9. Mesleki faaliyetle ilgili olarak kanun, ilam ve mukavelenameye göre ödenen tazminatlar;
10. (4369 sayılı Kanunun 37'inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1999 tarihiden geçerli olmak üzere) İşle ilgili olarak şehir içi ulaşım, posta, telgraf ve odabaşı ücretleri gibi müteferrik giderler ile envantere dahil olan binek otomobillerinin giderleri ve Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanları, (****)
(2361 sayılı Kanunun 47'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile serbest meslek erbabının suçlarından doğan tazminatlar gider olarak indirilemez. (*****)
------------------------------------------
(*) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
2 - Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen aydınlatma, ısıtma, telefon, kırtasiye giderleri, müstahdem ücretleri, işyeri ile ilgili ayni vergi, resim ve harçlar.
(**) (2361 sayılı Kanunla Değişmeden önceki şekli)
7 - Mesleki faaliyette kullanılan tesisat ve demirbaş eşya için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar (Mesleki faaliyette kullanılan ve değeri 1.000 lirayı aşmayan tesisat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider kaydolunabilir).
(***) (2361 sayılı Kanunla Değişmeden önceki şekli)
8 - Serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giriş, emeklilik aidatı ve yardım pulları bedelleri (İndirilecek emeklilik aidatı, yıllık gayri safi kazancın % 5'ini geçemez.
-----------------------------------------
(****) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
10. (3946 sayılı Kanunun 26'ncı maddesine göre ve yeniden değerleme oranının % 72,8 olması ile değişen miktar) (1996 yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere) Yukarıdaki bentler dışında kalan, işle ilgili şehir dahili nakil vasıtaları ücretleri ile posta telgraf ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderler (Bu bentte yazılı giderlere karşılık olmak üzere mükellefler diledikleri takdirde 3.400.000 (****) liradan fazla olmamak kaydıyla gayri safi hasılatlarının % l0'unu götürü gider yazabilirler).
(****) (Değişmeden önceki şekli)
10 - (95/7593 sayılı BKK ile 1995 yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere) 2.000.000.- lira
(94/6300 sayılı B.K.K. ile 1994 yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere) 1.000.000 lira.
(393/5146 sayılı BKK ile 1993 yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere) 500.000 lira.
(92/3892 sayılı B.K.K. ile 1992 yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere) 300.000 lira.
10 - (Değişmeden önceki miktar) (91/2569 sayılı B.K.K. ile 1991 ve müteakip yıllara ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere) 130.000 lira.
(3689 Sayılı kanunla 1990 ve müteakip yıllara ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere) 90.000 lira.
(89/14913 sayılı B.K.K. ile 1989 ve müteakip yıllara ait kazançların tespitinde dikkate alınmak üzere) 60.000 lira.
(Değişmeden önceki miktar) 20.000 lira.
10 - (Değişmeden önceki şekli) Yukarıdaki bentler dışında kalan işle ilgili şehir dahili nakil vasıtaları ücretleri (özel otomobillerini işlerinde de kullananların yaptıkları giderlerin yarısı) posta, telgraf, mecmua, gazete, işyeri temizliği, asansörcü ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderler (Bu bentte yazılı giderlere karşılık olarak mükellefler diledikleri takdirde 5.000 liradan fazla olmamak üzere gayrı safi hasılatın % 10'unu götürü gider yazabilirler.)
(*****) (2361sayılı Kanunla d önceki şekli)
Sebebi ne olursa olsun para cezaları ve vergi cezaları gider olarak indirilemez.
----------------------------------------------
Götürü usul:
MADDE 69- (4369 sayılı Kanunun 82/3-c maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
------------------------------------------
Götürü usul:
MADDE 69- (202 sayılı Kanunun 34'üncü maddesiyle değişen şekli) Ebeler, sünnetçiler, sağlık memurları, arzuhalciler ve gerçek kazançlarının tespitinde zorluk bulunmasından dolayı Maliye Bakanlığınca benzeri serbest meslek erbabının safi kazançları götürü olarak tespit olunur.
(2361 sayılı Kanunun 48'inci maddesiyle değişen şekli) (Bu madde hükmü borsa,ajan ve acentelerine, gümrük komisyoncularına, dava vekillerine, müşavirlere, diş protezcilerine, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticari ve mesleki işlerini takip eden muakkiplere ve konser veren müzik sanatçılarına şamil değildir). (*)
(3946 sayılı Kanunun 15'nci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Safi kazançların götürü usulde tespit ve vergilendirilmesinde 46. ve 47. maddeler ile 48. maddenin 8 numaralı bendi ve 50. madde ve 51. maddenin 12. numaralı bendi hükümleri uygulanır. (**)
---------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(Bu madde hükmü borsa ajan ve acentelerine gümrük komisyoncularına,dava vekillerine, müşavirlere kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticari ve mesleki işlerini takip eden muakkiplere ve musiki konserleri verenlere şamil değildir.
(**) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(2361 sayılı kanunun 48 inci maddesiyle eklenen fıkra) Safi kazançların götürü usulde tespit ve vergilendirilmesinde 46ıncı maddede belirtilen (47 ve 48 inci maddelere yapılan atıflar hariç) usul ve esaslar uygulanır.
-----------------------------------------
BEŞİNCİ BÖLÜM
GAYRİMENKUL SERMAYE İRADI
MADDE 70- Aşağıdaki yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır.
l. Arazi, bina (döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir), maden suları, maden, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;
2. Voli mahalleri ve dalyanlar;
3. Gayri menkullerin, ayrı olarak kiraya verilen, mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilumum tesisatı, demirbaş eşyası ve döşemeleri;
4 - Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar;
5 - (3239 Sayılı Kanunun 55'inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (ihtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan, kazançlar, serbest meslek kazancıdır.) alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır.); (*)
6 - (202 sayılı kanunun 35'inci maddesiyle değişen bent) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Telif hakları (Bu hakların, mükellefleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır);
7 - (202 sayılı kanunun 35'inci maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Gemi ve gemi payları (Motorlu olup olmadıklarına ve tonilatolarına bakılmaz) ile bilumum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları.
8 - (3239 sayılı kanunun 55'inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Motorlu nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentileri, (**)
(3239 sayılı kanunun 55'inci maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Yukarıda yazılı mallar ve haklar ticari veya zirai bir işletmeye dahi bulunduğu takdirde bunların iratları ticari veya zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır. (***)
(3239 sayılı kanunun 55'inci maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere)Tüccarlara ait olsa dahi, işletmeye dahil bulunmayan gayri menkullerle haklar hakkında bu bölümdeki hükümler uygulanır. (****)
(2361 sayılı kanunun 49'uncu maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere)Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyette bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri bu kanunun uygulanmasında gayrimenkul sermaye iradı addolunur. (*****)
---------------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5 - (2361 sayılı Kanunun 49'uncu maddesiyle değişen şekli) Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları ihtira beratı alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları,sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır)
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5 - İmtiyaz, ihtira, işletme hakları ile ticaret unvanı, alameti farika gibi sair bilumum haklar.
(***) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
8 - (202 sayılı Kanunun 35'inci maddesiyle eklenen bent) Motorlu nakil ve cer vasıtaları ile her türlü motorlu araç. makine ve tesisat.
(***) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Yukarıda yazılı mallar ve haklar ticari eşya zirai bir işletmenin bilançosuna dahil bulunduğu takdirde bunların iratları ticari ve zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır.
(****) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra
Tüccarlara ait olsa dahi bilançoya dahil bulunmayan gayri menkullerde haklar hakkında bu bölümdeki hükümler uygulanır.
(*****) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra
Vakfın veya tesisin gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler bu Kanunun tatbikinde gayrimenkul sermaye iradı addedilir.
--------------------------------------
Safi irat:
MADDE 71 - Gayrimenkul sermaye iradında safi irat, gayri safi hasılattan iradın sağlanması ve idamesi için yapılan giderler indirildikten sonra kalan müspet farktır.
Gayri safi hasılat:
MADDE 72 - Gayrimenkul sermaye iratlarında, gayri safi hasılat, 70'inci maddede yazılı mal ve hakların kiraya verilmesinden takvim yılı içinde o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak nakden veya aynen tahsil edilen kira bedellerinin tutarıdır.
Ayın olarak tahsil edilen kiralar, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre emsal bedeli ile paraya çevrilir.              Kiracı tarafından gayrimenkulu genişletecek veya iktisadi değerini devamlı surette artıracak şekilde gayrimenkula ilave edilen kıymetler, kira müddetinin hitamında bedelsiz (Kıymetlerin emsal bedelinden düşük değerle devri halinde, aradaki fark bedelsiz devir sayılır) olarak kiralayana devir olunduğu takdirde, mezkur kıymetler kiralayan bakımından, bu tarihte aynen tahsil olunmuş addolunur.
Gelecek yıllara ait olup peşin tahsil olunan kiralar, ilgili bulundukları yılların hasılatı sayılır, şu kadar ki, ölüm ve memleketi terk hallerinde mükellefiyetin kalktığı tarihi takip eden zamanlara ait olmak üzere peşin tahsil olunan kiralar, mükellefiyetin kalktığı dönemin hasılatı addolunur.
Gayrimenkul iradı sahipleri için,
1 - İtila hasıl etmeleri kaydıyla, namlarına, kamu müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması;
2 - Kira olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki (Temlikin ivazlı olup olmadığına bakılmaz. İvazlı temliklerde ivazın tahsil şartı aranmaz) veya kiracısına olan borcu ile takas; tahsil hükmündedir.
Yabancı parasıyla yapılan ödemeler, ödeme gününün borsa rayici ile, borsada rayici yoksa, Maliye Bakanlığınca tespit edilecek kur üzerinden Türk parasına çevrilir.
Emsal kira bedeli esası:
MADDE 73 - (3239 sayılı kanunun 56'ncı maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düşük olamaz. Bedelsiz olarak başkalarının intifasına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli, bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmiş kirası, bu suretle takdir veya tespit edilmiş kira mevcut değilse Vergi Usul Kanununa göre belirlenen vergi değerinin %5'idir. Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli, bu mal ve hakların maliyet bedelinin, bu bedel bilinmiyorsa, Vergi Usul Kanununun servetlerin değerlenmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerlerinin % 10'udur. (*)
Aşağıda yazılı hallerde emsal kira bedeli uygulanmaz.
1- Boş kalan gayri menkullerin muhafazaları maksadıyla bedelsiz olarak başkalarının ikametine bırakılması;
2 - (3239 sayılı kanunun 56'ncı maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Binaların mal sahiplerinin, usul, füru veya kardeşlerinin ikametine tahsil edilmesi (Usul füru veya kardeşlerden her birinin ikametine birden fazla konut tahsis edilmiş ise bu konutların yalnız birisi hakkında emsal kira bedeli hesaplanmaz. Kardeşler evli ise eşlerden sadece biri için emsal kira bedeli hesaplanmaz); (**)
3 - Mal sahibi ile birlikte akrabaların da aynı evde veya dairede ikamet etmesi.
4 - (3239 sayılı kanunun 56'ncı maddesiyle eklenen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan kiralamalarda.
------------------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(2361 sayılı Kanunun 50'inci maddesiyle değişen fıkra) Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düşük olamaz. Bedelsiz olarak başkalarının intifasına bırakılan mal e hakların emsal kira bedeli bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli, yetkili özel mercilerce takdir edilmiş kirası, bu suretle takdir edilmiş kira mevcut değilse, Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenen vergi değerinin % 7 sidir. Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli bu mal ve hakların maliyet bedelinin bu bedel bilinmiyorsa Vergi Usul Kanunu'nun servetlerin değerlenmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerlerinin % 10udur.
------------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(202 sayılı Kanunun 36'ıncı maddesiyle değişen fıkra) Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden aşağı olamaz. Bedelsiz olarak başkalarının intifasına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli, yetkili özel mercilerce takdir edilmiş kirası, bu suretle takdir edilmiş kira mevcut değilse, Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenen vergi değerinin % 10udur. Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli bu mal ve hakların maliyet bedelinin bu bedel bilinmiyorsa Vergi Usul Kanunu'nun servetlerin değerlenmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerlerinin % 10udur.
------------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
2 - Gayri menkullerin mal sahiplerinin usul veya füru unun ikametine tahsis edilmesi (Usul ve fürudan her birinin ikametine birden fazla konut tahsis edilmişse bu konutların yalnız birisi emsal kire bedeli hesaplanmaz.)
------------------------------------------
Giderler
MADDE 74 - (2361 sayılı kanunun 51'inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Safi iradın bulunması için, 21'inci maddeye göre istisna edilen gayri safi hasılata isabet edenler hariç olmak üzere gayri safi hasılattan aşağıda yazılı giderler indirilir: (*)
1 - Kiraya veren tarafından ödenen aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri;
2 - Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulun ehemmiyeti ile mütenasip olan idare giderleri;
3. Kiraya verilen mal ve haklara müteallik sigorta giderleri;
4. (4369 sayılı Kanunun 38'inci maddesiyle değişen bent) (1998 yılı gelirlerine de uygulanmak üzere 29.7.1998 tarihinden geçerli) Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulun iktisap yılından itibaren beş yıl süre ile iktisap bedelinin % 5'i (iktisap bedelinin % 5'i tutarındaki bu indirim, sadece ilgili gayrimenkula ait hasılata uygulanır. Ancak, indirilmeyen kısım 88 inci maddenin 3 üncü fıkrasının uygulanmasında gider fazlalığı sayılmaz. (**)
5. (2361 sayılı kanunun 51'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen vergi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya verenler tarafından ödenmiş olmak şartıyla belediyelere ödenen harcamalara iştirak payları; (***)
6. Kiraya verilen mal ve haklar için ayrılan amortismanlar (Amortismana tabi değer, malum ise maliyet bedeli, malum değilse, bina ve arazi için vergi değeri, diğer mallar için Vergi Usul Kanununun 267'nci maddesinin 3'üncü sırasına göre tespit edilen emsal değeridir.)
7. Kiraya verenin yaptığı onarım giderleri (Emlakin iktisadi değerini arttıracak surette tevsii, tadili veya bunlara ilaveler yapılması için ihtiyar olunan giderler onarım gideri sayılmaz);
8. Kiraya verilen mal ve haklara ait bakım ve idame giderleri;
9. Kiraladıkları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diğer gerçek giderler;
10. (2361 sayılı kanunun 51'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kira ile oturdukları konutun kira bedeli (Kira indirimi gayri safi hasılattan bu maddenin 1 ila 9 ve 11 numaralı bentlerinde yazılı giderler düşüldükten sonra, kalan miktar üzerinden yapılır; kiranın indirilemeyen kısmı 8'nci maddesinin 3'üncü fıkrasının uygulanmasında gider fazlalığı sayılmaz); (****)
ll. (202 sayılı kanunun 37'inci maddesiyle eklenen bent) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak mukavelenameye kanuna ve ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar.
Gayrimenkul sermaye mahiyetindeki mal ve hakların kısmen kiraya verilmesi halinde, yukarıda yazılı giderlerden yalnız bu kısma isabet edenler hasılattan indirilebilir.
(2361 sayılı kanunun 51'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Mükellefler (hakları kiraya verenler hariç) diledikleri takdirde yukarıda yazılı giderlere karşılık olmak üzere hasılatlarından % 25'ini götürü olarak indirebilirler. Götürü gider usulünü kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler; (*****)
Bu madde hükmünün uygulanmasında para cezaları ve vergi cezaları hasılattan gider olarak indirilemez.
------------------------------------
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Safi iradın bulunması için gayri safi hasılattan aşağıda yazılı giderler indirilir.
------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
4. Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan borçların faizleri;
------------------------------------
(***) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5 - (202 sayılı Kanunun 37'nci maddesiyle değişen bent) Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen vergi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya verenler tarafından ödenmiş olmak şartıyla belediyelere ödenen harcamalara iştirak payları (Bu kanuna göre Gelir Vergisinden mahsubu kabul edilen bina, buhran, müdafaa ve arazi vergileri gider olarak indirilemez.)
------------------------------------
(****) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
10 - (202 sayılı Kanunun 37'nci maddesiyle değişen bent) Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kira ile oturdukları konutların kira bedeli. Bu kiraya verilen konutun kira bedelini aştığı takdirde fazlası indirilemez.
------------------------------------
(******) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(202 sayılı Kanunun 37'nci maddesiyle eklenen fıkra) Mükellefler (Hakları kiraya verenler hariç) diledikleri takdirde yukarıda yazılı giderlere karşılık olmak üzere hasılatlarından % 20 sini götürü olarak indirebilirler. Götürü gider usulünü kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler.
------------------------------------
ALTINCI BÖLÜM
MENKUL SERMAYE İRADI
Tarifi:
MADDE 75- (2361 sayılı kanunun 52'nci maddesiyle değişen bent) Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye ve para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kâr payı, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.
Kaynağı ne olursa olsun aşağıda yazılı iratlar menkul sermaye iradı sayılır;
l. (2754 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değişen bent) (1. 1. 1982 tarihinden geçerli olmak üzere) Her nevi hisse senetlerinin kâr payları   (Kurucu   hisse senetleri ve diğer intifa hisse senetlerine verilen kar payları ve pay sahiplerine hazırlık dönemi için faiz olarak veya başka adlarla yapılan her türlü ödemeler ile (3824 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle değişen ibare) (1.1.1992 tarihinden geçerli olmak üzere) Sermaye Piyasası Kanununa Göre Kurulan Yatırım Fonları (1) katılma belgelerine ödenen kâr payları dahil. (*)
2. (3239 sayılı kanunun 57'nci maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) İştirak hisselerinden doğan kazançlar (Limitet Şirket ortaklarının, iş ortaklıkları ortaklarının ve komanditerlerin kâr payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar bu zümreye dahildir. Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan karların ortaklara, kooperatifle yaptıkları muameleler nispetinde tevzii, kazanç dağıtımı sayılmaz).
Adi komandit şirketlerde komanditerlerin kâr payları, şirket kârının ilişkin bulunduğu takvim yılında elde edilmiş sayılır. (**)
3. Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kâr payları;
4. (4369 sayılı Kanunun 39'uncu maddesiyle değişen bent) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname veren dar mükellef kurumların, indirim ve istisnalar (Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 1 numaralı bendinde yazılı kazançlar hariç) düşülmeden önceki kurum kazancından, hesaplanan kurumlar vergisi ve fon payı düşüldükten sonra kalan kısım, (***)
5. (4369 sayılı Kanunun 39'uncu maddesiyle değişen bent) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere)Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve özelleştirme idaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler (Döviz cinsinden yahut dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları irat sayılmaz.) (****)
6. (3239 sayılı kanunun 57'inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Her nevi alacak faizleri (Adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler ve kamu tüzel kişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için ödenen faizler dahil.); (*****)
7. Mevduat faizleri (Bankalara, bankerlere, tasarruf sandıklarına, tevdiat kabul eden diğer müesseselere yatırılan vadeli, vadesiz paralara ödenen faizler ile bunlar dışında kalan kişi ve kuruluşlardan devamlı olarak para toplama işi ile uğraşanların her ne şekil ve ad altında olursa olsun toplanan paralara sağladıkları gelirler ve menfaatler de mevduat faizi sayılır);
8. Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller;
9. İştirak hisselerin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kâr paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar;
10. Her çeşit senetlerin ıskonto edilmesi karşılığında alınan ıskonto bedelleri,
11. (3239 sayılı kanunun 57'inci maddesiyle 1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.)
12. (3239 sayılı 57'inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları. (*****)
13. (3946 sayılı kanunun 16. maddesi ile eklenen bent) (1.1.1995 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) Mükerrer 75. madde de yazılı vergi alacağı.
14. (3946 sayılı kanunun 16ncı maddesiyle eklenen bent) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu maddenin 2. fıkrasının 5 numaralı bendinde yer alan menkul kıymetlerin geri alım veya satım taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılması karşılığında sağlanan menfaatler.
Yukarıda yazılı iratlar, bunları sağlayan sermaye sahibinin ticari faaliyetine bağlı bulunduğu takdirde, ticari kazancın tespitinde nazara alınır. (******)
----------------------------------------
(1) (3824 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
(1 Ocak 1992 tarihinden önceki şekli) "Menkul Kıymetler Yatırım Fonları"
----------------------------------------
(*) (274 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
1- Her nevi hisse senetlerinin kâr payları Kurucu hisse senetleri ve diğer intifa hisse senetlerine verilen kâr payları ve pay sahiplerine hazırlık dönemi için faiz olarak veya başka adlarla yapılan her türlü ödemeler dahil)
----------------------------------------
(**) (3239sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
2 - İştirak hisselerinden doğan kazançlar (Limitet şirket ortaklarının ve komanditerlerin kâr payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar bu zümreye dahildir. Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan kârların ortakları kooperatifle yaptıkları muameleler nispetinde tevzii, kazanç dağıtımı sayılmaz.)
----------------------------------------
(***) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
4. (3946 sayılı kanunun 16ncı maddesiyle değişen bent) (1.1.1995 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname veren kurumların indirim ve istisnalar (Kurumlar Vergisi Kanununun 8. maddesinin 1 ve 6 numaralı bentlerine göre Kurumlar Vergisinden müstesna tutulan kazançlar ile yatırım indirim tutarı hariç) düşülmeden önceki kurum kazancından, hesaplanan Kurumlar Vergisi düşüldükten sonra kalan kısım;
(***) (4108 sayılı Kanunla değişmeden önceki hüküm)
4 - (Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 1 ve 6 numaralı bentlerine göre kurumlar vergisinden müstesna tutulan kazançlar ile yatırım indirimi tutarı hariç)
***) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
4 - (3239 sayılı kanunun 57 inci maddesiyle değişen bent) Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların ticari bilançolarına göre doğan kârdan, yabancı ulaştırma kurumları ile özel beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların, Kurumlar Vergisine matrah olan kurum kazancından Kurumlar Vergisi düşüldükten sonra kalan kısım; (****)                (***) 3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
4 - Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname eren dar mükellefiyete tabi kurumların ticari bilançolarına göre doğan kardan sonra kalan kısın. (****)
----------------------------------------
(****) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5. (3824 sayılı kanunun 4'üncü maddesiyle değişen bent) (1.1.1992 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) Her nevi tahvil faizleri ve hazine bonosu faizleri ve hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Kamu Ortaklığı idaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler (Ödeme, menkul kıymetlerin gelirleriyle birlikte menkul kıymetlerin itfa bedelini de ihtiva ettiği takdirde, menkul kıymetlerin itfa edilen kısmı irat sayılmaz. Ancak, döviz cinsinden yahut dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları irat sayılır.)
****) 3824 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5 - 1.1.1992 tarihinden önceki şekli) (3239 sayılı Kanunun 57 inci maddesiyle değişen bent) Her nevi tahvil faizleriyle hazine bonosu faizleri ile gelir ortaklığı senetlerinden sağlanan gelirler 'Ödeme, bu menkul kıymetlerin gelirleriyle birlikte tahvil, hazine bonosu ve gelir ortaklığı senedinin itfa bedelini de ihtiva ettiği takdirde tahvil ile hazine bonosu ve gelir ortaklığı senedinin itfa edilen kısım irat sayılmaz.
(****) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
5- Her nevi tahvil faizleri Yıllık ödeme faizle birlikte tahvilin itfa bedelini de ihtiva ettiği takdirde tahvilin itfa edilen kısım irat sayılmaz.)
----------------------------------------
(*****) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
6 - Her evi alacak faizleri adi imtiyazlı, rehinli senetli alacaklarda cari hesap alacaklarından doğan faizler Hazine tahvili ve bonoları da dahil olmak üzere kamu tüzel kişiliklerince ve senede bağlanmış olan meblağlar için verilen faizler dahil)
----------------------------------------
(******) (3239 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
11 - 77 inci maddede yazılı vergi alacağı.
----------------------------------------
(******) 3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
12 - Faizsiz olarak kredi erenlere ödenen kâr payları
----------------------------------------
(*******) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 7 - Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında, nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği temettü, faiz, kira e benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.
Kaynağı ne olursa olsun aşağıda yazılı iratlar menkul sermaye iradı sayılır.
1 - Değişmeden önceki şekli) Her nevi hisse senetlerinin temettüleri Müesses ve intifa hisseleri dahil)
2 - Her nevi tahvilat faizleri (Yıllık ödeme, faizle birlikte tahvilin itfa akçesini de ihtiva ettiği takdirde itfa akçesine tekabül eden kısım irat sayılmaz.
3- İştirak hisselerinden doğan kazançlar (Limitet şirket ortaklarıyla komanditerlerin kâr hisseleri kooperatif şirketlerin dağıttıkları kazançlar bu zümreye dahildir. Kooperatif şirketlerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden tahassür eden kârların ortaklıkla yaptıkları muameleleri nispetinde tevzii, kazanç dağıtım sayılmaz.)
4 - Her nevi alacak faizleri (Adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarda cari hesap alacaklarından doğan faizdir.Hazine tahvili ve bonoları da dahil olmak üzere, kamu tüzel kişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için verilen faizler dahildir).
5 - Mevduat faizleri (Bankalara, tasarruf sandıklarına tevdiat tekabül eden diğer müesseselere yatırılan vadeli vadesiz paralara ödenen faizler.)
----------------------------
Vergi alacağı
MÜKERRER MADDE 75.- (3946 Sayılı kanunun, 17. maddesi ile eklenen madde) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Tam mükellefiyete tabi kurumlarca:
1. Tam mükellefiyete tabi gerçek kişilere dağıtılan kâr paylarının,
2. Adi ortaklıklara, kolektif ve adi komandit şirketlere dağıtılan kâr paylarının,
3. Eshamlı komandit şirketlere dağıtılan kar paylarından bu şirketlerin komandite ortaklarına isabet eden kısmın,
(4387 sayılı Kanunun 5/b-2 maddesiyle eklenen bent) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Menkul kıymet yatırım fonları katılma belgeleri kâr payları için
(4369 sayılı Kanunun 81/C-6'ıncı maddesiyle değişen ibare) (1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) 1/5'i (1) bunların vergi alacağını teşkil eder.
(4369 sayılı Kanunun 82/3-r maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
----------------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"1/3'ü"
----------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki fıkra)
Yatırım fonlarının katılma belgeleri ile yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde edilen kâr payları için vergi alacağı hesaplanmaz.
---------------------------------------
İrat sayılmayan haller:
MADDE 76 - (2361 sayılı kanunun 53'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Menkul kıymetin kuponlu veya kuponsuz olarak satılması, iştirak hisselerinin devir ve temliki, menkul kıymetler ile iştirak hisselerinin tamamen veya kısmen itfa olunması karşılığında alınan paralarla itfa dolayısıyla verilen ikramiyeler menkul sermaye iradı sayılmaz. (*)
(4369 sayılı Kanunun 40'ıncı maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) aşağıda belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısım, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınır. Bu hükmün tevkif yoluyla kesilen vergiye şümulü yoktur. Bu indirim, menkul kıymetler yatırım fonlar ve ortaklıkları, risk sermayesi yatırım fonları ve ortaklıkları ve gayrimenkul yatırım fonları ve ortaklıklarından sağlanan kâr payları hakkında da uygulanır. Ti
cari işletmelere dahil bu tür gelirler hakkında indirim uygulanmaz. İndirim oranı, Vergi Usul Kanunun hükümlerine göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faizi oranına bölünmesi suretiyle Maliye Bakanlığınca tespit edilir.
----------------------------------------------
(*) 2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
İrat sayılmayan haller:
(*) Madde 76 - (Değişmeden önceki şekli) Aşağıda yazılı muameleler karşılığında alınan paralar ve ıskonto bedelleri de menkul sermaye iradı hükmündedir.
1 - Esham ve tahvilatın vadesi gelmemiş kuponların satılması,
2 - İştirak hisselerinin sahibi namına henüz tahakkuk etmemiş olan kâr hisselerinin devir ve temliki,
3 - Her türlü senetlerin ıskonto edilmesi.
Menkul kıymetin kuponlu veya kuponsuz olarak satılması, iştirak hisselerinin devir ve temliki, menkul kıymetlere iştirak hisselerinin tamamen veya kısmen itfa olunması karşılığında alınan paralarla itfa dolayısıyla verilen ikramiyeler menkul sermaye iradı sayılmaz.
--------------------------------------------------
Vergi alacağı:
MADDE 77- (3239 sayılı Kanunun 138/C maddesiyle 1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
--------------------------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Vergi alacağı:
Madde77 - (Kaldırılmadan önceki şekli) (2574 sayılı kanunun 14 üncü maddesiyle değişen şekli) (Bakınız Yürürlük maddesi) Tam mükellefiyete tabi kurumlarca ödenen Kurumlar Vergisinin yarısı bu kurumlardan kâr payı alan
1 - Tam mükellefiyete tabi gerçek kişilerin
2 - Gelir ve Kurumlar Vergisinden muaf tutulanların
3 - Kolektif ve adi komandit şirketlerin,
4 - Eshamlı ve adi komandit şirketlerin komandite ortaklarının
Vergi alacağını teşkil eder.
Vergi alacağı kurumlarca yukarıda 1, 2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı gerçek ve tüzel kişilere dağıtılan kâr payları ile eshamlı komandit şirketlere dağıtılan kâr paylarından bu şirketlerin komandite ortaklarına isabet eden kısmının 1/3'ü olarak hesap ve kabul edilir.
(*) 2574 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 77 - (Değişmeden önceki şekli) (2361 sayılı kanunun 54 üncü maddesiyle değişen şekli) Tam mükellefiyete tabi kurumlarca ödenen Kurumlar vergisinin yarısı bu kurumlardan kâr payı alan,
1 - Tam mükellefiyete tabi gerçek kişilerin
2 - Özel kanunlarla kurulmuş müesseselerden kendi kanunlarına göre Gelir ve Kurumlar Vergisinden muaf tutulanların,
3 - Kolektif ve adi komandit şirketlerin,
4 - Eshamlı ve adi komandit şirketlerin komandite ortaklarının
Vergi alacağını teşkil eder.
Vergi alacağı kurumlarca yukarıda 1, 2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı gerçek ve tüzel kişilere dağıtılan kâr payları ile eshamlı komandit şirketlere dağıtılan kâr paylarından bu şirketlerin komandite ortaklarına isabet eden kısmının yarısı olarak hesap ve kabul edilir.
(*) 2361 sayıl Kanunlar değişmeden önceki şekli)
Ticari kazanca alınan iratlar:
MADDE 77 - (Değişmeden önceki şekli) 72 inci maddenin 1 - 5 numaralarında yazılı iratlar bunları sağlayan sermaye sahibinin ticari faaliyetine bağlı bulunduğu takdirde, yalnızca ticari kazancın tespitinde nazara alınır.
------------------------------
Safi irat:
MADDE 78- Safi iradın bulunması için menkul sermaye iradından aşağıdaki giderler indirilir:
1- Depo etme ve sigorta ücretleri gibi menkul kıymetlerin muhafazası için yapılan giderler,
2- Temettü hisseleri ile faizlerin tahsil giderleri (Şirket toplantılarına bizzat veya bilvekale iştirak gibi sermayenin idaresi için yapılan giderler irattan indirilmez),
3- Menkul kıymetler ve bunların iratları için ödenen her türlü vergi, resim ve harçlar (Gelir Vergisi irattan indirilmez).
Yabancı para ile ödenen faiz ve temettüler:
MADDE 79- Menkul sermaye iratları, yabancı parası ile tahsil edildiği veya yabancı parası olarak kayıtlara intikal ettirildiği veya bu iratlara yabancı parası olarak tasarruf edildiği takdirde mezkur iratlar, tahsil edildikleri veya kayıtlara intikal ettirildikleri veya tasarruf olundukları günün borsa rayici üzerinden, borsada, rayici yoksa, Maliye Bakanlığınca tayin olunacak kur üzerinden Türk parasına çevrilir.
(4369 sayılı Kanunun 41'incimaddesiyle değişen bölüm başlığı) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere)
YEDİNCİ BÖLÜM
DİĞER KAZANÇ VE İRATLAR (1)
Gelire giren diğer kazanç ve iratlar
Madde 80. - (4369 sayılı Kanunun 41'inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu Kanunun 2 inci maddesinin 1 - 6 numaralı bentlerinde yazılı gelir unsurları ile ilişkilendirilemeyen gelirler, kaynağı ne olursa olsun diğer kazanç ve irat olarak bu bölümde yer alan hükümlere göre vergilendirilir.
Vergiden muaf esnafın bu faaliyetinden elde ettiği gelirin, alış ve gider belgelerinde yer alan tutarının iki katını; kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu faaliyetlerinden elde ettikleri gelirin, aldıkları müstahsil makbuzlarında yer alan satış tutarları toplamını aşan kısmı da diğer kazanç ve irat sayılır.
Bu madde hükmüne göre vergilendirme yapabilmek için bir takvim yılı içinde elde edilen diğer kazanç ve iratlar kapsamındaki gelirin, 103 üncü maddede yazılı tarifenin birinci ve ikinci gelir dilimleri toplamının yarısını aşması şarttır.
Bu madde kapsamındaki kazanç ve iratların elde edildiği yılın tespit edilememesi veya mükellef tarafından ispat edilememesi halinde, harcamanın yapıldığı veya tasarrufun varlığının tespit edildiği yıldan bir önceki yılın geliri sayılır. (*)
-------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bölüm başlığı)
"SAİR KAZANÇ VE İRATLAR"
-------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Gelire giren sair kazanç ve iratlar:
MADDE 80 - (2361 sayılı Kanunun 55'inci maddesiyle değişen şekli) Aşağıda yazılı olup geçen bölümlerin dışında kalan kazanç ve iratlar bu bölümdeki hükümlere göre vergiye tabi gelire dahildir.
1 - Değer artışı kazançları;
2 - Arızi kazançlar. (*)
-------------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Sair kazanç ve iratlar:
Gelire giren sair kazanç ve iratlar:
Madde 80 - Aşağıda yazılı olup geçen bölümlerin dışında kalan kazanç ve iratlar bu bölümdeki hükümlere göre vergiye tabi gelire dahildir.
1 - Gayri menkullerin ve hakların, menkul kıymetlerin satışından iştirak hisselerinin devir ve temlikinden doğan kazançlar
2 - Arızi kazançlar.
----------------------------------
Değer kazanç artışları:
MÜKERRER MADDE 80- (4369 sayılı Kanunun 82/3-d maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
----------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Değer artışı kazançları:
MÜKERRER MADDE 80 - (2361 sayılı Kanunun 56'ncı maddesiyle eklenen madde) Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlardır.
1 - (2588 sayılı Kanunun 18/ 'inci maddesiyle kaldırılmıştır.) (*)
2 - (3946 sayılı Kanunun 26ncı maddesine göre ve yeniden değerleme oranının % 72,8 olması ile değişen miktar) (1997 yılında uygulanmak üzere) Borsada kayıtlı olanlar ve ivazsız olarak iktisap edilenler hariç, menkul kıymetlerin iktisap tarihinden başlayarak bir yıl içinde veya iktisaptan evvel elden çıkarılmasından sağlanan kazançların bir takvim yılındaki tutarının (5.500.000) (*) lirayı aşan kısmı,
3 - (3946 sayılı Kanunun 26ncı maddesine göre 93/5146 sayılı kararla değişen bent) (1994 yılında uygulanmak üzere) 70 inci maddenin birinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı hakların (ihtira beratları hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançların (1.600.000) lirayı aşan kısmı,
4 - (3946 sayılı Kanunun 26ncı maddesine göre 93/5146 sayılı kararla değişen bent) (1994 yılında uygulanmak üzere) telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanuni mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançların (1.600.000) lirayı aşan kısmı,
5 - Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
6 - Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
7 - (3239 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle eklenen bent) İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin birinci fıkrasının 1, 2, 4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkullar dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak (3824 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen süre) (1.1.1993 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) dört yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkullar, tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.)
Bu maddede geçen "elden çıkarma" deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.
Faaliyetine devam eden ticari bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından veya ticari işletmeye dahil amortismana tabi kıymetlerle birinci fıkrada yazılı hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.
-----------------------------------------
(**) (Değişmeden önceki miktar)
2 - (95/7593 sayılı B.K.K. ile 1996 yılında uygulanmak üzere) 3.200.000.- lira
2 - (94/6300 sayılı B.K.K. ile 1995 yılında uygulanmak üzere) 1.600.000.- lira
2 - (93/5146 sayılı B.K.K. ile 1994 yılında uygulanmak üzere) 800.000.- lira
2 - (92/3892 sayılı B.K.K. ile 1993 yılında uygulanmak üzere) 500.000.- lira
2 - (91/2569 sayılı B.K.K. ile 1991-1992 yılında uygulanmak üzere) 300.000.-lira
2 - (3689 sayılı kanunla 1990 yılında uygulanmak üzere) 200.000.- lira
(Değişmeden önceki şekli) 100.000.- lira
(**) Değişmeden önceki şekli)
2 - (2772 sayılı Kanunun 7'nci maddesiyle değişen şekli) Her ne şekilde olursa olsun iktisap edilen menkul kıymetlerin (kurucu hisse senetleriyle diğer her türlü intifa senetleri dahil) iktisap tarihinden itibaren bir yıl içinde veya iktisaptan evvel elden çıkarılmasından sağlanan kazançların bir takvim yılındaki tutarının 100.000 lirayı aşan kısmı.
(**) Değişmeden önceki şekli)
2 - (2574 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle değişen şekli) Her ne şekilde olursa olsun edinilen menkul kıymetlerin (Kurucu hisse senetleriyle diğer her türlü intifa senetleri dahil) edinme tarihinden önce veya sonra elden çıkarılmasından sağlanan ve bir takvim yılındaki tutarı 100.000.- lirayı aşan kazançlar.
(**) Değişmeden önceki şekli)
2 - Her ne şekilde olursa olsun edinilen menkul kıymetlerin Kurucu hisse seneleriyle diğer her türlü intifa senetleri dahil) edinme tarihinden önce veya sonra elden çıkarılmasından sağlanan ve bir takvim yılındaki tutarı 50.000.- lirayı aşan kazançlar.
(***) Değişmeden önceki şekli)
3 - (95/7593 sayılı B.K.K. ile 1996 yılında uygulanmak üzere) 3.200.000.- lira
3 - (94/6300 sayılı B.K.K. ile 1995 yılında uygulanmak üzere) 1.600.000.- lira
3 - (93/5146 sayılı B.K.K. ile 1994 yılında uygulanmak üzere) 800.000.- lira
3 - (92/3892 sayılı B.K.K. ile 1993 yılında uygulanmak üzere) 500.000.- lira
3- (91/2569 sayılı B.K.K. ile 1991-1992 yılında uygulanmak üzere) 300.000.-lira
3 - (3689 sayılı kanunla 1990 yılında uygulanmak üzere) 200.000.- lira
(Değişmeden önceki şekli) 100.000.- lira
(***) Değişmeden önceki şekli)
3- 70 inci maddenin birinci fıkrasının 5 numaralı bendi de yazılı hakların ihtira beratları hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançların 50.000.- lirayı aşan kısmı.
(***) Değişmeden önceki şekli)
4 - (95/7593 sayılı B.K.K. ile 1996 yılında uygulanmak üzere) 3.200.000.- lira
4 - (94/6300 sayılı B.K.K. ile 1995 yılında uygulanmak üzere) 1.600.000.- lira
4 - (93/5146 sayılı B.K.K. ile 1994 yılında uygulanmak üzere) 800.000.- lira
4 - (92/3892 sayılı B.K.K. ile 1993 yılında uygulanmak üzere) 500.000.- lira
4- (91/2569 sayılı B.K.K. ile 1991-1992 yılında uygulanmak üzere) 300.000.-lira
4 - (3689 sayılı kanunla 1990 yılında uygulanmak üzere) 200.000.- lira
(Değişmeden önceki şekli) 100.000.- lira
(****) Değişmeden önceki şekli)
4- Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ebuların kanuni mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançların 50.000.- lirayı aşan kısmı.
(******) (1.1.1993 tarihinden önceki süre) bir yıl.
-----------------------------------------
Vergilendirilmeyecek diğer artış kazançları:
MADDE 81 - (4369 sayılı Kanunun 42'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Aşağıdaki yazılı hallerde diğer kazanç ve iratlar vergilendirilmez:
1. - Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde, kanuni mirasçılar tarafından işletmenin faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin kayıtlı değerleriyle (Bilanço esasına göre defter tutuluyorsa bilançonun aktif ve pasifiyle bütün halinde) aynen devir alınması;
2. Kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilançosunun bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devir olunması, devralan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten, devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.);
3. Kolektif ve adi komandit şirketlerin bu maddenin 2 numaralı bendinde yazılı şartlar dahilinde nevi değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi (Kolektif ve adi komandit şirketlerinin şekil değiştirerek anonim şirket haline dönüşmesi halinde şekil değiştiren kolektif ve adi komandit şirketlerin ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.);
4. Veraset yoluyla veya ivazsız olarak meydana gelen intikaller;
5. İktisap şekli ne olursa olsun, hisse senetleri ve portföyünün en az (4387 sayılı Kanunun 5/b-1 maddesiyle değişen oran) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) % 25'i (*) Türkiye'de kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerinin iktisap tarihinden başlayarak (4387 sayılı Kanunun 5/b-1 maddesiyle değişen süre) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) üç aydan (**)fazla süre ile elde tutulduktan sonra elden çıkarılması. (***)
----------------------------------------
(*) 4387 sayılı Kanunla değişmeden önceki oran) % 51"
----------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Vergilendirilmeyecek diğer artış kazançları:
MADDE 81 - (2361 sayılı Kanunun 57'nci maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Aşağıdaki yazılı hallerde değer artışı kazancı hesaplanmaz ve vergilendirilmez.
1- Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde, kanuni mirasçılar tarafından işletmenin faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin kayıtlı değerleriyle (Bilanço esasına göre defter tutuluyorsa bilançonun aktif ve pasifiyle bütün halinde) aynen devir alınması;
2- Kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilançosunun bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devir olunması, devralan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten, devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır);
3- Kolektif ve adi komandit şirketlerin bu maddenin 2 numaralı bendinde yazılı şartlar dahilinde nevi değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi (Kolektif ve adi komandit şirketlerin şekil değiştirerek anonim şirket haline dönüşmesi halinde şekil değiştiren kolektif ve adi komandit şirketlerin ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır). (*)
----------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli) Gayri menkullerin ve hakların menkul kıymetlerin satışından hisselerin devir ve temlikinden doğan kazançlar:
MADDE 81 - (202 sayılı Kanunun 38'nci maddesiyle değişen şekli) Gayri menkullerin hakların ve menkul kıymetlerin satışından iştirak hisselerinin devir ve temlikinden doğan vergiye tabi kazançlar şunlardır:
1 - Satın alınan inşa edilen veya trampa suretiyle iktisap olunan gayri menkullerin (Gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkullar dahil) gayrimenkul olarak tescil edilen hakların  gemi e gemi paylarının alım, inşa veya trampa tarihlerinden başlayarak dört yıl içinde satılmaları, trampa veya istimlak edilmeleri halinde elde edilen ve bir takvim yılı içinde 10.000 lirayı aşan kazançlar (Kooperatif şirket ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla şirketçe tahsis olunan gayrimenkullar, tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.)
2 - Satın alınan menkul kıymetlerin iktisap tarihinden başlayarak bir yıl içinde veya iktisaptan evvel satılmalarından elde edilen bir takvim yılındaki tutarı 2.000 lirayı aşan kazançlar.
3 - Her ne şekil ve suretle olursa olsun imtiyaz, ihtira, telif, işletme, ticaret unvanı ve alameti farika fikri edebi, sınai ve ticari haklarla maden arama ve işletme haklarının satışından, deir ve temlikinden elde edilen ve bir takvim yılındaki tutarı 5.000 lirayı aşan kazançlar Edebi hakların müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından satılmasından doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
4- Ortaklık haklarının veya hisselerinin diğer ve temlikinden faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından doğan kazançlar,
"1 , 2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı hadler aşıldığı takdirde kazancın bu hadleri aşan kısmı vergiye tabidir.
Safi kazanç satış, devir, temlik veya istimlak bedelinden maliyet değerleri ile bu muameleler dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin indirilmesiyle bulunur. Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkullar üzerinden amortisman ayrılmışsa bu amortismanların toplamı ayrıca maliyetten düşülür.
(484 sayılı Kanunun 5'inci maddesiyle değişen fıkra) Maliyet değerinin mükelleflerce tespit edilememesi halinde Vergi Usul Kanunu'ndaki yazılı takdir komisyonlarınca tespit edilecek maliyet değeri, ticari kazancı bilanço esasına göre tespit edilen işletmelerde maliyet bedeli yerine son bilançoda yazılı değerler esas tutulur.
Faaliyetine devam eden ticari bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından veya ticari işletmeye dahil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin hakların işletme ve iştirak hisselerinin satış, devir ve temlikinden veya istimlak edilmelerinden doğan kazançlar ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.
-----------------------------------------
5. İktisap şekli ne olursa olsun, hisse senetleri ve portföyünün en az % 51'i Türkiye'de kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerinin, iktisap tarihinden başlayarak bir yıldan fazla süre ile elde tutulduktan sonra elden çıkarılması. (*)
Safi değer artışı:
MÜKERRER MADDE 81- (4369 sayılı Kanunun 82/3-d maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
-----------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Safi değer artışı:
MÜKERRER MADDE 81- (3239 Sayılı Kanunun 59'uncu maddesiyle değişen şekli)(1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Değer artışında safi kazanç, elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayanlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarından elden çıkarılan mal ve hakların maliyet bedelleri ile elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunur. Hasılatın ayın ve menfaat olarak sağlanan kısmının tutarı Vergi Usul Kanununun değerleme ile ilgili hükümlerine göre tayin ve tespit olunur.
Maliyet bedelinin mükelleflerce tespit edilememesi halinde maliyet bedeli yerine; Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, takdir komisyonlarınca tespit edilecek bedel kazancı bilanço veya işletme hesabı esasına göre tespit edilen işletmelerde ise son bilançoda veya envanter kayıtlarında gösterilen değer esas alınır.
İşletmeye dahil amortismana tâbi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde, iktisadi kıymetlerin maliyet bedeli yerine, amortismanlar düşüldükten sonra kalan net değeri esas alınır.
Menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında, iktisap bedelinin tevsik edilememesi halinde, Vergi Usul Kanunun 266'ıncı maddesinde yazılı itibari değer iktisap bedeli olarak kabul edilir.
(3418 Sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle eklenen fıkra) (31.3.1988 tarihinden geçerli olmak üzere) Dar mükelleflerin (kurumlar dahil), yabancı sermaye mevzuatına göre ilgili mercilerden izin almak suretiyle, Türkiye'ye bizzat getirdikleri nakdi veya ayni sermaye karşılığında iktisap ettikleri menkul kıymetler ile iştirak hisselerini elden çıkarmalarından doğan değer artışı kazançlarının hesabında, kur farkından doğan kazançlar dikkate alınmaz. Şu kadar ki, bu mükelleflerin Türkiye'de elde ettikleri kazançların, münhasıran bu menkul kıymet veya iştirak hisseleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratlarından ve bu kıymet veya hisselerin elden çıkarılmasından doğan değer artışı kazançlarından ibaret olması şarttır. Bu mükelleflerin, Türkiye'de menkul kıymet alım satımıyla devamlı olarak uğraşmaları halinde, kur farkından doğan kazançlar da ticari kazancın hesabında dikkate alıÜ¥h_cà­___$_e_______________눠               _Hš_________________ì… __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......      100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                            174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1rin maliyet bedeli olarak kazancı bilanço veya işletme hesabı esasına göre tespit edilen işletmelerde son bilançoda veya envanter kayıtlarında gösterilen değer esas alınır. İktisadi kıymetlerin amortismana tabi olması halinde, iktisadi kıymetlerin maliyet bedeli yerine amortismanlar düşüldükten sonra kalan net değeri esas alınır.
Menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında, iktisap bedelinin tevsik edilememesi halinde, iktisap tarihindeki rayiç bedel iktisap bedeli olarak kabul edilir. Aynı yıl içinde birden fazla menkul kıymet alınıp satılması halinde, bunların kazancı birlikte hesaplanır. Alım satımın birinden doğan zarar, diğerinin kârından mahsup edilir.
Dar mükelleflerin (kurumlar dahil), yabancı sermaye mevzuatına göre ilgili mercilerden izin almak suretiyle, Türkiye'ye bizzat getirdikleri nakdi veya ayni sermaye karşılığında iktisap ettikleri menkul kıymetler ile iştirak hisselerini elden çıkarmalarından doğan kazançların hesabında, kur farkından doğan kazançlar dikkate alınmaz. Şu kadar ki, bu mükelleflerin Türkiye'de elde ettikleri kazançların, münhasıran bu menkul kıymet veya iştirak hisseleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratlarından ve bu kıymet ve hisselerin elden çıkarılmasından doğan kazançlardan ibaret olması şarttır. Bu mükelleflerin, Türkiye'de menkul kıymet alım-satımı ile devamlı olarak uğraşmaları halinde, kur farkından doğan kazançlar da ticari kazancın hesabında dikkate alınır.
Kur farkından doğan kazançların hesabında, menkul kıymet veya iştirak hisselerinin iktisabına tahsis edilen yabancı sermayenin bu kıymet ve hisselerin iktisap tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuruna göre hesaplanan Türk Lirası karşılığı ile bu kıymet ve hisselerin elden çıkarılması tarihindeki aynı miktar yabancı sermayenin T.C. Merkez Bankası döviz alış kuruna göre hesaplanan Türk Lirası karşılığı arasındaki fark esas alınır.
Mal ve hakların elden çıkarılmasında iktisap bedeli, elden çıkarılan mal ve hakların, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenen toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranında artırılarak tespit edilir.
Menkul kıymetlerin elden çıkarılması halinde kazanç, yıl içinde elde edilen toplam gelirden, bu Kanunun 76ncı maddesinde belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın düşülmesi suretiyle hesaplanabilir. Bu durumda iktisap bedeli endekslenmez.
Bu maddede geçen "elden çıkarma" deyimi, mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulması ve mal ve haklar üzerindeki tasarruf edebilme hakkının herhangi bir şekilde devredilmesini ifade eder.
Yukarıda belirtilen haller dışında elde edilen diğer kazanç ve iratların safi tutarı, elde edilen hasılat veya satış bedelinden, tevsik edilmek kaydıyla yapılan gider veya maliyet unsurlarının indirilmesi suretiyle bulunur.
2) Bu Kanunun 2 inci maddesinin 1 - 6 bentleri veya bu maddenin 1 numaralı bendinde belirtilen gelirlerle ilişkilendirilemeyen ve harcandığı veya tasarruf edildiği tespit edilen tutarlar safi irat olarak kabul edilir. Tasarrufun varlığının bir mal veya hak iktisabı olarak tespiti halinde, bu mal veya hakkın maliyet bedeli (maliyet bedeli bilinmiyorsa iktisap tarihindeki rayiç bedeli), mal veya hakkın iktisap tarihi bilinmiyorsa bir önceki yılın son günündeki rayiç bedeli vergiye tabi matrah kabul edilir.
3) Dar mükellefiyete tabi olanların 45 inci maddede yazılı işleri arızi olarak yapmalarından elde ettikleri kazançlar hakkında söz konusu madde hükümleri uygulanır. (*)
-------------------------------
(*) 4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Arızi kazançlar
MADDE 82.- (2361 sayılı kanunun 59'uncu maddesiyle değişen şekli)(1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Vergiye tabi arızi kazançlar şunlardır:
1. Arızi olarak ticari muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere tavassuttan elde edilen kazançlar.
2. Ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetiyle serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlamamış olan böyle bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hasılat;
3. Gayri menkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ile peştamallıklar (kiracıya ait tesisat ve malların tahliye ve devri sırasında kiralayana veya yeni kiracıya devrinden doğan kazançlar dahil);
4. Arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hasılat;
5. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleriyle ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar (Zarar yazılan değersiz alacaklarla, karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil);
6. Dar mükellefiyete tabi olanların 45'inci maddede yazılı işleri arızi olarak yapmalarından elde ettikleri kazançlar.
Yukarıda yazılı kazançlardan 1-4 numaralı bentlerde yazılı olanların (henüz başlamamış olan ticari, zirai veya mesleki bir faaliyete hiç girişilmemesi ile ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen kazançlar hariç) (94/6300 sayılı B.K.K. ile 1995 yılında uygulanacak miktar) (100.000) lirayı (*) aşan kısmı, diğerlerinde tamamı vergiye tabidir.
Bu maddede geçen hasılat deyimi alınan para ayanlarla diğer suretlerle elde edilen ve para ile temsil edilebilen menfaatleri ifade eder.
Arızi kazançların safi miktarı aşağıdaki şekilde tespit olunur.
1. Bu maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde yazılı işlerde satış bedelinden, maliyet bedeli ve satış dolayısıyla yapılan giderler indirilir;
2. Bu maddenin birinci fıkrasının 2,3,4 ve 5 numaralı bentlerinde yazılı işlerde, elde edilen hasılattan tevsik edilmek kaydıyla yapılan giderler indirilir.
3. Bu maddenin birinci fıkrasının 6 numaralı bendinde yazılı işlerde, 45'inci madde hükümleri uygulanır. (**)
-----------------------------------------
(*) (94/6300 sayılı Kararla değişmeden önceki miktar)
(93/146 sayılı B.K.K. ile 1994 yılında uygulanmak üzere) 50.000 lira,
(*) (Değişmeden önceki miktar) 10.000 lira
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Madde 82 - (202 sayılı kanunun 39 uncu maddesiyle değişen şekli) Aşağıda yazılı arızi kazançlar:
1 - Arızi olarak ticari muamelelerin icrasından veya ticari muamelelere tavassuttan elde edilen kazançların,
2 - Ticari bir faaliyetin durdurulması için alınan paralar, ayınlar ve sağlanan her türlü menfaatlerin,
3 - Peştamallıkların, gayrimenkulun tahliyesi veya kiracılık hakkının devri için alınan tazminatların 1.000 lirayı aşan kısımları;
4 - Arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hasılatın yıllık toplamının 1.000 lirayı aşan kısmı
Arızi kazançların safi miktarı aşağıdaki şekilde tespit olunur.
1 - Alım satım işlerinde Malın satış bedelinden maliyet bedeli ve satış dolayısıyla yapılan giderler indirilir;
2 - Tavassut ve diğer ticari hizmet işlerinde tavassut veya hizmet karşılığında alınan paralardan veya sağlanan menfaat değerlerinden bu iş dolayısıyla yapılan giderler indirilir.
3 - Ticari bir faaliyetin durdurulması için alınan paralarla ayanların ve sağlanan menfaatlerin değerleri, peştamallıkların ve tahliye ve devir tazminatlarının tutarları, bunların safi miktarı sayılır. (Bu gelirleri elde edenler tarafından bu münasebetle ödenmiş giderler varsa tevsik edilmek şartıyla bu giderler nazara alınır.)
4 - Dar mükellefiyete tabi olanların yabancı memleketlerde arızi olarak yaptıkları ulaştırma işlerinden elde ettikleri kazançlar 45 inci maddedeki esaslara göre tespit edilir.
5 - Serbest meslek faaliyeti dolayısıyla tahsil edilen hasılattan bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirilir.
-----------------------------------------
-----------------------------------------
DÖRDÜNCÜ KISIM
VERGİ TARHI
BİRİNCİ BÖLÜM
BEYAN ESASI
Beyan esası:
MADDE 83.- Hilafına hüküm olmadıkça, Gelir Vergisi mükellefin veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh olunur.
Beyanname çeşitleri:
MADDE 84.- Gelir vergisi beyanları:
1. Yıllık;
2. Muhtasar;
3. Münferit; Beyanname ile yapılır.
1. Yıllık beyanname, muhtelif kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde edilen kazanç ve iratların bir araya getirilip toplanmasına ve bu suretle hesaplanan gelirin vergi dairesine bildirilmesine mahsustur.
Gelirin takvim yılının belli bir döneminde taalluk etmesi beyannamenin yıllık vasfını değiştirmez.
2. Muhtasar beyanname, işverenler veya vergi tevkif atı yapan diğer kimseler tarafından kesilen vergilerden matrahları ile birlikte, toplu olarak vergi dairesine bildirilmesine mahsustur.
3. Münferit beyanname, dar mükellefiyete tabi olanların yıllık beyanname ile bildirmeye mecbur olmadıkları kazanç ve iratlardan, vergisi tevkif suretiyle alınmamış olanların bildirilmesine mahsustur.
İKİNCİ BÖLÜM
GELİRİN TOPLANMASI VE YILLIK BEYANNAME
Gelirin toplanması ve beyan:
MADDE 85- (4369 sayılı Kanunun 44'üncü maddesiyle değişen şekli) (1998 yılı kazançları dahil 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Mükellefler, 2 inci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu Kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.
Tacirlerle çiftçiler ve serbest meslek erbabı ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname verirler. Bu hüküm şirketlerin faaliyet ve tasfiye dönemlerine şamil olmak üzere kolektif şirket ortakları ile komanditteler hakkında da uygulanır.
Yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlar.
1. Mükellefin bunları Türkiye'de hesaplarına intikal ettirdiği yılda,
2. Türkiye'de hesaplara intikal ettirilmemesinin mükellefin iradesi dışındaki sebeplerden ileri geldiği tevsik olunan hallerde, mükellefin bunlara tasarruf edebildiği yılda;
Elde edilmiş sayılır. (*)
--------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Gelirin toplanması:
MADDE 85- (202 sayılı kanunun 40'ncı maddesiyle değişen şekli) 28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Mükellefler, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları (Götürü usulde tespit edilen kazanç ve ücretler dahil) için bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname vermeye ve bu kazanç ve iratları yıllık beyannamelerinde toplamaya mecburdurlar.
(3946 sayılı kanunun 19. maddesi ile değişen şekli) (1994 yılı gelirlerine de uygulanmak üzere) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmez. (*)
Tacirler, çiftçiler ve serbest meslek erbabı ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname verirler.
Bu hüküm şirketlerin faaliyet ve tasfiye devrelerine şamil olmak üzere kolektif şirket ortakları ile komanditerler hakkında da uygulanır.
Yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlar:
l. Mükellefin bunları Türkiye'de hesaplarına intikal ettirdiği yılda;
2. Türkiye'de hesaplara intikal ettirilmemesinin mükellefin iradesi dışındaki sebeplerden ileri geldiği tevsik olunan hallerde, mükellefin bunlara tasarruf edebildiği yılda;
Elde edilmiş sayılır.
--------------------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(3239 sayılı kanunun 60ıncı maddesiyle değişen fıkra) İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar (31 inci maddedeki indirimler istisnadan mahdut değildir7 ile 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 1, 2 (adi komandit şirketlerde komanditlerin kâr payları hariç) 3, 5, 7, 12 inci bentlerinde yazılı iratlar için beyanname verilmez. Diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye ithal edilmez.
(*) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(2361 sayılı kanunun 60ıncı maddesiyle değişen şekli) İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar için beyanname verilmez (31 inci maddedeki indirimler istisnadan mahdut değildir)
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar için beyanname verilmez. (En az geçim indirimi istisnadan mahdut değildir.)
------------------------------------------
Beyanname verilmeyen haller:
MADDE 86 - (4369 sayılı Kanunun 4'Ü¥h_cà­___$_e_______________눠        _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”____
_ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___i˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–
_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                    Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                             I inci bölüm: Verginin mevzuu                1              Mevzuu ............................................................................................... 111          2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                      II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220              4              Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                               5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                           III üncü bölüm: Dar mükellefiyet                 6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220          7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210   8              İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                               I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131      11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211                12            İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                   14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 10.000.000 lira
(95/7593 sayılı B.K.K. ile 1996 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)    900.000.000 lira
(94/6300 sayılı B.K.K. ile 1995 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)    450.000.000 lira
(3946 sayılı Kanunun 20 inci maddesi ile 1994 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 225 milyon lira
-------------------------------------------
(****) (Değişmeden önceki şekli)
(*) MADDE 86 - (2361 sayılı kanunun 61 inci maddesiyle değişen şekli) Aşağıda yazılı hallerde gelir toplanmaz ve yıllık beyanname verilmez.
a) (2772 sayılı kanunun geçici 36ıncı maddesi ve 92/3892 sayılı kararla 1993 ve müteakip yıllara ait gelire uygulanmak üzere) Ücretlerden (Birden fazla işverenden ücret alan ve ücretlerinin yıllık gayri safi tutarları toplam (96.000.000) lirayı aşan (**) hizmet erbabının ücretleri hariç)
Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenen tiyatrolarda radyo ve televizyon yapımlarında çalışan bu tiyatro sanatçılarına münhasıran bu işyerlerindeki çalışmaları karşılığında ödenen ücretler ile sporculara ödenen transfer ücretleri ve tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına münhasıran uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığında ödenen ücretler (96.000.000) liralık (***) haddin hesabında nazara alınmaz.
2 - (3689 sayılı kanunun geçici 36ncı maddesi ve 92/3892 sayılı kararla 1993 ve müteakip yıllara ait gelire uygulanmak üzere) Tamamı tevkif yolu ile vergilendirilmiş bulunan ve gayrı safi tutarları toplamı (96.000.000) lirayı (****) aşmayan gayrimenkul sermaye iratlarından;
3 - Götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlardan veya bu kazançlarla 1 ve 2 numaralı bentlerde sayılanlardan;
b) Dar mükellefiyette tabi gelir sadece,
1 - Ücretlerden,
2 - Serbest meslek kazançlarından,
3 - Menkul sermaye iratlarından,
4 - Değer artışı kazançlarından,
5 - Arızi kazançlardan veya bunların bir kaçından ibaret ise (*****)
----------------------------------
(*) (Değişmeden önceki fıkra)
a) (2574 sayılı Kanunun 17'nci maddesiyle değişen fıkra Tam mükellefiyete vergiye tabi gelir
(**) (Değişmeden önceki şekli)
1- (91/2569 sayılı B.K.K. ile 1992 yılına ait gelirlerde uygulanmak üzere) 60.000 lira.
1- (3689 sayılı kanunla 1991 yılına ait gelirlere uygulanmak üzere) 36.000.000 lira
1- (89/14913 sayılı B.K.K. ile 1990 yılına ait gelirlerde uyg. üzere) 24.000.000 lira.
1- (Değişmeden önceki şekli) 9.000.000 lira.
(**) 1 - (Değişmeden önceki bent)
1 - (2772 sayılı Kanunun 8'inci maddesiyle değişen alt bent) Ücretlerden (Birden fazla işverenden ücret alan ve ücretlerinin yıllık gayri safi tutarları toplamı üç milyon lirayı aşan hizmet erbabının ücretleri hariç)
(****) 2 - (Değişmeden önceki miktar)
2 - (91/2569 sayılı B.K.K. ile 1992 ve müteakip yıllara ait gelirlere uygulanmak üzere) 60.000.000 lira.
2 - (3689 sayılı kanunla 1991 ve müteakip yıllara ait gelirlere uygulanmak üzere) 36.000.000 lira.
2 - (89/14913 sayılı B.K.K. ile 1990 ve müteakip yıllara ait gelirlerde uygulanmak üzere) 24.000.000 lira
2 - (Değişmeden önceki miktar) 9.000.000 lira.
(Değişmeden önceki bent)
2 - (Değişmeden önceki şekli) (2772 sayılı kanunun 8 inci maddesiyle değişen alt bent) Tamamı tevkif yolu ile vergilendirilmiş bulunan ve gayri safi tutarları toplamı üç milyon lirayı aşmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarından;
2 - (2574 sayılı kanun 17 inci maddesiyle değişen şekli) Götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlarla ücretten veya gayri safi tutarları toplamı üç milyon lirayı aşmamak şartıyla bunlara 1 numaralı bentte sayılanlar.
(Değişmeden önceki şekli)
a) (2361 sayılı kanunun 61 inci maddesiyle değişen şekli) Tam mükellefiyette vergiye tabi gelir.
1 - Tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan ve gayri safi tutarları toplamı iki milyon lirayı aşmayan ücretten, menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarından;
2 - Götürü usulde tespit edilen ticari veya mesleki kazançlardan veya gayri safi tutarları toplamı iki milyon lirayı aşmamak şartıyla, bunlarla 1 numaralı bentte sayılanlardan,
------------------------------
(*****)(Değişmeden önceki şekli)
Madde 86 - (202 sayılı kanunun 41 inci maddesiyle değişen şekli) Aşağıda yazılı hallerde gelir toplanmaz ve yıllık beyanname verilmez) Tam mükellefiyette vergiye tabi gelir sadece;
1 - Ücretlerden;
2 - Götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlardan veya bu kazançlarla ücretlerden.
(Münhasıran götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazancı dolayısıyla yıllık beyanname verenler 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücretlerini bu beyannamede toplamazlar.)
b) Dar mükellefiyette vergiye tabi gelir sadece,
1 - Ücretlerden;
2 - Serbest meslek iratlarından
3 - Menkul sermaye iratlarından
4 - Gayri menkullerin ve hakların satışından, ortaklık hisselerinin devir ve temlikinden elde edilen kazançlardan,
5 - Arızi kazançlardan;
Veya bunların bir kaçından ibaret ise,
------------------------------
İhtiyari toplama ve beyan:
MADDE 87 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-e maddesiyle 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
--------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
İhtiyari Toplama ve Beyan:
MADDE 87- (3946 Sayılı Kanunun 21'nci maddesiyle değişen fıkra) (97/10351 sayılı kararla değişen hadler) (1998 yılı gelirlerine uygulanacak) Tam mükellefiyette, vergiye tabi yıllık gayri safi kazanç ve iratlarının toplamı 2.250.000.000 lirayı (*) aşmayan mükelleflerin, bu kazanç ve iratlarından vergisi tevkif yoluyla kesilmiş bulunan ücretler, arızi serbest meslek kazançları, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları, vergi alacağı dahil olmak üzere kurumlardan elde edilen kar payları, götürü usulde vergilendirilmiş bulunan ticari, mesleki kazançlar ve ücretlerini beyannameye ithal etmeleri ihtiyaridir. (**)
(3946 Sayılı Kanunun 21'nci maddesiyle değişen fıkra) (97/10351 sayılı kararla değişen hadler) (1998 yılı gelirlerine uygulanacak) Ücretler (birden fazla işverenden ücret alan ve ücretlerinin yıllık gayri safi tutarları toplamı 2.250.0000.000 lirayı aşan (***) hizmet erbabının ücretleri hariç) götürü usulde tespit olunan ticari ve mesleki kazançlar, kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısımları 2.250.0000.000 liralık haddin hesabında nazara alınmaz. (****)
Ticari, zirai (götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazançları için beyanname verenler hariç) veya mesleki kazançlarını yılık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar yukarıda yazılı ihtiyari toplama hakkından faydalanamazlar.
Geliri telif ve patent haklarının kiralanmasından ibaret olup da, bu gelirin tamamı, üzerinden tevkif suretiyle gelir vergisi ödemiş olan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için yıllık beyanname vermeleri ihtiyaridir (***)
(3946 sayılı kanunun 38 inci maddesiyle fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.) (1994 yılı gelirlerine de uygulanmak üzere) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) (****)
----------------------------------
(*) (96/8955 sayılı B.K.K. ile 1997 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 1.500.000.000lira
(95/7593 sayılı B.K.K. ile 1996 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)    900.000.000 lira
(94/6300 sayılı B.K.K. ile 1995 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)    450.000.0000 lira
(3946 sayılı Kanunun 21'inci maddesi ile 1994 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 225 milyon lira
----------------------------------
(**) (Değişmeden önceki fıkra)
(3689 sayılı kanunun geçici 36ncı maddesi ve 92/3892 sayılı kararla 1993 ve müteakip yıllara ait gelire uygulanmak üzere) Tam mükellefiyette, vergiye tabi yıllık gayri safi kazanç ve iratların toplamı (96.000.000) lirayı (*) aşmayan mükelleflerin bu kazanç ve iratlardan vergisi tevkif yoluyla kesilmiş bulunan ücret ve gayrimenkul sermaye iratları ile götürü usulde vergilendirilmiş bulunan ticari, mesleki kazançlarını ve ücretlerini beyannameye ithal etmeleri ihtiyaridir.
----------------------------------
(***) (96/8955 sayılı B.K.K. ile 1997 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 1.500.000.000lira
(95/7593 sayılı B.K.K. ile 1996 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)    900.000.000 lira
(94/6300 sayılı B.K.K. ile 1995 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)    450.000.0000 lira
(3946 sayılı Kanunun 21'inci maddesi ile 1994 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) 225 milyon lira
(****) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(3689 sayılı kanunun geçici 36ncı maddesi 92/3892 sayılı kararla 1993 ve müteakip yıllara ait gelire uygulanmak üzere) Ücretler (birden fazla işverenden ücret alan ve ücretlerinin yıllık gayri safi tutarları toplamı (96.000.000) lirayı (**) aşan hizmet erbabının ücretleri hariç) götürü usulde tespit olunan ticari ve mesleki kazançlar, kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısımları ile 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 1, 2 inci (adi komandit şirketlerde komanditerlerin kâr payları hariç) 3, 5, 7, 12 inci bentlerinde yazılı iratlar (96.000.000) liralık (**) haddin hesabında nazara alınmaz.
------------------------------
(*) Değişmeden önceki şekli)
(*) Madde 87 - (Değişmeden önceki şekli) (2772 sayılı kanunun 9 uncu maddesiyle değişen madde) Tam mükellefiyette, vergiye tabi yıllık gayri safi kazanç ve iratların toplamı üç milyon lirayı aşmayan mükelleflerin bu kazanç ve iratlardan vergisi tevkif yoluyla kesilmiş bulunan ücret ve gayrimenkul sermaye iratları ile götürü usulde vergilendirilmiş bulunan ticari, mesleki kazançlarını ve ücretlerini beyannameye ithal etmeleri ihtiyaridir.
(**) (Değişmeden önceki şekli)
(91/2569 sayılı B.K.K. ile 1992 yılına ait gelirlerde dikkate alınmak üzere) 60.000.000 lira.
(3689 sayılı kanunla 1991 yılına ait gelirlerde dikkate alınmak üzere) 36.000.000 lira.
(89/14913 sayılı B.K.K. ile 1990 yılına ait gelirlerde dikkate alınmak üzere) 24.000.000 lira.
(Değişmeden önceki şekli) 9.000.000 lira.
(Değişmeden önceki şekli) Ücretler (birden fazla işverenden ücret alan ve ücretlerinin yıllık gayri safi tutarları toplamı üç milyon lirayı aşan hizmet erbabının ücretleri hariç) götürü usulde tespit olunan ticari ve mesleki kazançlar, ile kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısımları üç milyon liralık haddin hesabında nazara alınmaz.
(***) (Değişmeden önceki şekli)
(***) Madde 87 - (Değişmeden önceki şekli) (2574 sayılı kanunun 18 inci maddesiyle değişen şekli) Tam mükellefiyette, vergiye tabi yıllık gayri safi kazanç ve iratların toplamı üç milyon lirayı aşmayan mükelleflerin bu kazanç ve iratlardan vergisi tevkif yoluyla kesilmiş bulunan ücret ve gayrimenkul sermaye iratları ile götürü usulde vergilendirilmiş bulunan ticari, mesleki kazançları ile ücretlerini beyannameye ithal etmeleri ihtiyaridir. Gelir unsurlarının istisna hadleri içinde kalan kısımları üç milyon liralık haddin hesabında nazara alınmaz.
Ticari, zirai (götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazançları için beyanname verenler hariç) veya mesleki kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar yukarıda yazılı ihtiyari toplama hakkından faydalanamazlar.
Geliri telif ve patent haklarının kiralanmasından ibaret olup da, bu gelirin tamamı üzerinden tevkif suretiyle Gelir vergisi ödemiş olan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için yıllık beyanname vermeleri ihtiyaridir.
(2574 sayılı kanunun 18 inci maddesiyle eklenen fıkra) Yukarıda yer alan şartlarla sınırlı olmaksızın vergisi tevkif suretiyle alınmış mevduat ve tahvilat faizleri ile faizsiz olarak verilen kredilere karşılık alınan kâr paylarının beyanı ihtiyaridir.
Madde 87 - (Değişmeden önceki şekli) (2361 sayılı kanunun 62 inci maddesiyle değişen şekli) Tam mükellefiyette vergiye tabi yıllık gayri safi kazanç ve iratların toplamı iki milyon lirayı aşmayan mükelleflerin bu kazanç ve iratlarından vergisi tevkif yoluyla kesilmiş bulunan ücret, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile götürü usulde vergilendirilmiş bulunan ticari ve mesleki kazançlarını beyannameye ithal etmeleri ihtiyaridir. Gelir unsurlarının istisna hadleri içinde kalan kısımları iki milyon liralık haddin hesabında nazara alınmaz.
(Madde 87 - (Değişmeden önceki şekli) (202 sayılı kanunun 42 inci maddesiyle değişen şekli) Tam mükellefiyette vergiye tabi yıllık gayri safi kazanç ve iratların toplamı 10.000 lirayı aşmayan mükelleflerin bu kazanç ve iratlarından tevkif yolu ile vergisi kesilmiş bulunanları beyannameye ithal etmeleri ihtiyaridir.
Ücretler götürü usulde tespit olunan ticari ve mesleki kazançlar ile kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısımları 10.000 liralık haddin hesabında nazara alınmaz.
Ticari, zirai veya mesleki kazançlarını yıllık beyanname vermeyecek mecburiyetinde olanlar (Götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazançları için beyanname verenler hariç) yukarıda yazılı ihtiyari toplama hakkından faydalanamazlar.
86ncı madde mucibince ücretleri dolayısıyla yıllık beyanname vermeyecek olanlardan bu ücretlerinin tamamı üzerinden tevkif suretiyle vergi ödemiş bulunanlar, mezkur ücretleri için yıllık beyanname verebilirler.
(****) (Kaldırılmadan önceki fıkra) (3239 sayılı kanunun 62 inci maddesiyle eklenen fıkra) Kültür ve turizm Bakanlığınca belirlenen tiyatrolarda, radyo ve televizyon yapımlarında çalışan bu tiyatro sanatçılarına münhasıran bu işyerlerindeki çalışmaları karşılığı ödenen vergisi tevkif suretiyle alınmış ücretleri ile sporculara ödenen vergisi tevkif suretiyle alınmış transfer ücretleri ve tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına münhasıran uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığında ödenen vergisi tevkif suretiyle alınmış ücretlerin beyanı yukarıda yazılı şartlarla sınırlı olmaksızın ihtiyaridir.
------------------------------
Zararların Kârlara Takas ve Mahsubu:
MADDE 88- (2361 sayılı Kanunun 63'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelirin (4369 sayılı Kanunun 82/3-f maddesiyle 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere parantez içi hüküm yürürlükten kaldırılmıştır.) .....) (*) toplamasında gelir kaynaklarının bir kısmından hasıl olan zararlar (4369 sayılı Kanunun 81/C-7'nci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) (80'inci maddede yazılı diğer kazanç ve iratlardan (1) doğanlar hariç) diğer kaynakların kazanç ve iratlarına mahsup edilir.
(2574 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişen fıkra) (1.1.1981 tarihin geçerli olmak üzere) Bu mahsup neticesinde kapatılmayan zarar kısmı, müteakip yılların gelirinden indirilir. Arka arkaya beş yıl içinde mahsup edilmeyen zarar bakiyesi müteakip yıllara naklolunamaz. (**)
Menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarında, gider fazlalığından doğanlar hariç, sermayede vukua gelen eksilmeler zarar addolunmaz.
(3380 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1981 tarihin geçerli olmak üzere) Tam mükellefiyette yurt dışı faaliyetlerden doğan zararlar faaliyette bulunulan ülkenin vergi kanunlarına göre beyan edilen vergi matrahlarının (zarar dahil) her yıl o ülke mevzuatına göre denetim yetkisi verilen kuruluşlarca rapora bağlanması ve bu raporun aslı ile tercüme edilmiş bir örneğinin Türkiye'deki ilgili vergi dairesine ibrazı halinde mahsup edilebilecektir. Denetim kuruluşlarınca hazırlanacak raporun ekinde yer alan vergi beyanlarının, bilanço ve kâr-zarar cetvellerinin o ülkedeki yetkili mali makamlarca onaylanması zorunludur. Faaliyette bulunan ülkede denetim kuruluşu olmaması halinde, her yıla ait vergi beyannamesinin, o ülke yetkili makamlarından alınan birer örneğinin mahallindeki Türk elçilik ve konsoloslukları, yoksa orada Türk menfaatlerini koruyan ülkenin aynı mahiyetteki temsilcilerine onaylatılarak, aslının ve tercüme edilmiş bir örneğinin ilgili vergi dairesine ibrazı yeterlidir.
(3380 sayılı kanunun 4 üncü maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1987 tarihinden geçerli olmak üzere) Türkiye'de mahsup edilen yurt dışı zararın, ilgili ülkede de mahsup edilmesi halinde, Türkiye'deki beyannameye dahil edilecek yurt dışı kazanç, mahsuptan önceki tutar olacaktır.
(3380 sayılı kanunun 4 üncü maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1987 tarihinden geçerli olmak üzere) Türkiye'de Gelir Vergisinden istisna edilen kazançlarla ilgili yurt dışı zararlar, yurt içindeki kazanç ve iratlardan mahsup edilmez.
(3380 sayılı kanunun 4 üncü maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1987 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu maddenin uygulanmasıyla ilgili usul ve esasları belirlemeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
------------------------------
(*) 4369 saÜ¥h_cà­___$_e_______________눠   _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘
_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1u uygulamanın esas ve usulleri Maliye Bakanlığınca tayin ve tespit olunur. (**)
3. (4369 sayılı Kanunun 46'ncı maddesiyle eklenen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Mesleki faaliyet icra eden veya basit usulde vergilendirilenlerden tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin yapılan imalat tamirat ve küçük sanat işleriyle uğraşan özürlülerin gelir vergisi matrahına esas kazançlarına, bu Kanunun 31 inci maddenin 2 numaralı bendinde yer alan esaslara göre hesaplanan yıllık indirim uygulanır. Bu indirim, bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı ve ücret geliri elde edenler için de uygulanır. İndirim, hizmet erbabının tevkif at matrahına uygulanır.
------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki madde başlığı)
Sigorta Primi, Teberru ve İane İndirimleri:
------------------------------
(*) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
1 - (2361 sayılı Kanunun 64'üncü maddesiyle değişen şekli) Mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, sakatlık, hastalık, analık, doğum, tahsil gibi şahıs sigortalarının primleri (Her sigorta için yılda 3.000 lirayı aşmamak, gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olmak,beyannameye alınmış ücretler varsa bunların safi miktarlarının hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş bulunmak şartlarıyla eşlerin ve çocukların kendi gelirleri için ayrı beyanname vermeleri halinde bunlara ait sigorta primleri aile reisi gelirinden indirilemez.
Dar mükellefiyete tabi olanlar sigorta primi indirimi yapamazlar.
------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
1 - Mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, sakatlık, hastalık, analık, doğum, tahsil gibi şahıs sigortalarının primleri (Her sigorta için yılda200 lirayı aşmamak, gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olmak,beyannameye alınmış ücretler varsa bunların safi miktarlarının hesaplanması sırasında ayrıca indirilmemiş bulunmak şartlarıyla eşlerin e çocukların kendi gelirleri için ayrı beyanname vermeleri halinde bunlara ait sigorta primleri aile reisi gelirinden indirilemez.
------------------------------
(**) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
2. (3239 sayılı Kanunun 63'üncü maddesiyle değişen bent) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Genel bütçeye dahil dairelere, katma bütçeli idarelere, il özel idareleri ile belediyelere, köylere ve kamu menfaatlerine yararlı derneklere ve Türk Kanunu Medenisi, gereğince kurulan vakıflara makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar. (Bir takvim yılı içinde yapılan bağış ve yardımların toplamı o yıla ait beyan edilecek gelirin % 5'ini aşarsa fazlası indirilmez.)
Genel bütçeye dahil dairelere, katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler veya köylere bağışlanan okul, cami, kreş ve spor tesisleri ile 50 yatak (kalkınmada öncelikle yörelerde 35 yatak) kapasitesinden az olmamak üzere yurt, huzurevi ve sağlık tesislerinin inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin, faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdi ve ayni bağış ve yardımlar. Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunan kurum ve kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar.
(Şu kadar ki, bu fıkrada geçen bağış ve yardımların miktarı ile bu bağış ve yardımların yapılacağı yerler ve tahsis edileceği kuruluşlar Bakanlar Kurulunca çıkartılacak bir yönetmelikle belirlenir.)
Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın mevcutsa mukayyet değeri bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümleri dairesinde Takdir Komisyonunca tespit edilecek değer esas alınır.
Mükelleflerin, yılı içinde yaptıkları kendi araştırma ve geliştirme harcamaları tutarını geçmemek üzere ilgili dönemde ödemeleri gereken yıllık Gelir Vergisinin % 20'sinin kanuni süresinde tahsilinden vazgeçilerek, bu   orana isabet eden vergi üç yıl süre ile faizsiz olarak ertelenebilir. Ertelenen bu vergi üç yıl içinde Gelir Vergisinin ödenme taksitleri ile birlikte eşit taksit halinde ödenir.
Bu uygulamanın usul ve esasları Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tayin ve tespit olunur.(**)
(**) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
12 - (903 sayılı kanunun 5 inci maddesiyle değişen şekli) Genel bütçeye dahil dairelere, katma bütçeli idarelere, il özel idareleri ile belediyelere, köylere ve kamu menfaatlerini yararlı derneklere ve Türk Kanunu Medenisi gereğince kurulan vakıflara makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar. (Bir takvim yılı içinde yapılan bağış ve yardımların toplamı o yıla ait beyan edilecek gelirin % 5 ini aşarsa fazlası indirilmez. Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu teşkil eden mal veya halkın mevcutsa mukayyet değeri, bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümleri dairesinde takdir komisyonlarınca tespit edilecek değer esas alınır.)
------------------------------
Matrahtan ve gelir unsurlarından indirilmeyecek giderler:
MADDE 90- (202 sayılı Kanunun 45'inci maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi ile diğer şahsi vergiler ve her ne şekilde olursa olsun vergi cezaları ve para cezaları, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler Gelir Vergisinin matrahından ve gelir unsurlarından indirilmez.
(3505 sayılı Kanunun 12'nci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.1989 tarihinden geçerli olmak üzere) Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ödenen gecikme faizleri, vergi matrahından ve gelir unsurlarından indirilmez.
Yıllık beyannamenin şekil ve muhtevası:
MADDE 91- (2995 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle değişen şekli) (27.4.1984 tarihinden geçerli olmak üzere) Yıllık beyannamelerin şekil, muhteva ve ekleri Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tayin ve tespit olunur. Mükellefler beyanlarını bu beyanname ile yapmaya veya bu beyannamelerde yazılı bilgilere mütenazır olarak bildirmeye mecburdurlar. (*)
------------------------------
(*) (299 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 91 - Yıllık beyanname mükellefin kimliğine şahsi e medeni durumuna gelir ve giderlerine ve 42-44 üncü ve 114 üncü maddelere göre yapılacak bildirimlere ait malumatı ve bu kanunun uygulanması bakımından lüzumlu sair malumatı ihtiva eder.
Yukarıda yazılı esaslar dahilinde yıllık beyannamelerin şekil, muhteva ve ekleri Maliye Bakanlığınca tertip ve tazmin olunur. Mükellefler beyanlarını bu beyanname ile yapmaya veya bu beyannamelerde yazılı bilgilere mütenazır olarak bildirmeye mecburdurlar.
(484 sayılı Kanunun 6ncı maddesiyle değişen şekli) Tam mükellefiyete tabi olanların Geliri götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazançlarla sair kazanç ve iratlardan ibadet olanlar 87 inci madde gereğince ihtiyari toplama hakkından faydalanan menkul ve gayrimenkul sermaye iradi sahipleri ve ücret erbabı hariç) yıllık beyannamelerinde gösterecekleri gider bildirimleri şunlardır
1- İşyeri dışında kalan yerler için ödenen kiralar;
2- Sayfiye giderleri (Yol giderleri dahil)
3- Özel otomobil vesaire kara, su ve hava taşıtları ve bunların takribi giderleri Bular için ödenen vergi, resim ve harçlar dahil)
4 - Hizmetçi, mürebbiye, şoför ve bahçıvan gibi özel hizmetlerde çalışanların sayısı ve bunların takribi giderleri;
5 - Öğrenim giderleri Kati miktarı bilinmiyorsa takribi miktarı)
6 - Geçim, ısıtma aydınlatma, telefon giderleri ile dernek ve kulüplere ödenen aidatların gerçek miktarları, gerçek miktarları bilinmiyorsa takribi miktarları (İşletmede istihsal olunan zirai mahsullerden teşebbüs sahibi ile eşi ve velayet altındaki çocukları tarafından istihlak edilenler hariç)
Yukarıdaki bentlerde yazılı giderler eş ve çocuklarla diğer kimseler için yapılan giderler de dahil olmak üzere bir takvim yılı içinde yapılan giderlerdir.
Ticari kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden mükellefler beyannamelerine bilanço kâr ve zarar cetveli bağlamaya ve emtia üzerine iş yapan ticaret erbabı bu hesapların muvazenelerini gösterir malumatı beyannamelerine dercetmeye veya ayrı bir cetvel halinde beyannamelerine zapt etmeye mecburdurlar.
Beyannamelerine dahil kazanç ve iratları üzerinden tevkif suretiyle vergi ödemiş olanlar, vergi kesenlerin ad ve soyadlarını ve varsa ticaret unvanlarını ve kendilerince malum ise adreslerini, kesilen vergilerin miktarlarını gösterir bir cetveli beyannamelerine bağlarlar.
Adı ve kolektif şirket ortaklıkları ile komandit şirketlerde komanditerler beyannamelerine şirketin bilançosunu, kâr ve zarar cetvelini veya işletme hesabı hulasasını bağlarlar ve şirket mukavelesine göre sermayelerini şirket kârındaki hisselerini beyannamelerinde ayrıca gösterirler.
------------------------------
Yıllık beyannamenin verilmesi:
MADDE 92- (4369 sayılı Kanunun 47'nci maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1999 tarihinden itibaren verilen beyannameler için 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Bir takvim yılına ait beyanname:
1 - Gelirin sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olması halinde izleyen yılın ocak ayı içinde,
2 - Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olması halinde izleyen yılın şubat ayı içinde,
3 - Diğer hallerde izleyen yılın mart ayı içinde,
Tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine, dar mükellefiyette Türkiye'de vergi muhatabı mevcutsa onun Türkiye'de oturduğu yerin, Türkiye'de vergi muhatabı yoksa işyerinin (işyeri birden fazla ise bu işyerlerinden herhangi birisinin) bulunduğu yer vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile gönderilir. (*)
Takvim yılı içinde memleketi terk edenlerin beyannameleri memleketi terke takaddüm eden 15 gün, ölüm halinde ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir.
-----------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Yıllık beyannamenin verilmesi:
MADDE 92- (202 sayılı kanunun 46'ncı maddesiyle değişen şekli) Bir takvim yılına ait beyanname ertesi yılın mart ayı içinde;
1- Tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine;
2- Dar mükellefiyette, Türkiye'de vergi muhatabı mevcutsa, onun Türkiye'de oturduğu yerin Türkiye'de vergi muhatabı yoksa işyerinin (İşyerinin birden fazla ise, işyerinden herhangi birisinin) bulunduğu mahal vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile gönderilir.
------------------------------
Aile reisi beyanı:
MADDE 93- (4369 sayılı Kanunun 82/3-e maddesiyle 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Aile reisi beyanı:
MADDE 93- (202 sayılı Kanunun 47'nci maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere) Tam mükellefiyette, eşlerin ve velayet altındaki çocukların yıllık beyanname ile bildirilmesi icap eden gelirleri (Medeni kanunun cevaz verdiği hallere münhasır olmak üzere, ayrı yaşayan eşlerin gelirleri hariç) aşağıdaki esaslara göre aile reisi tarafından tek beyanname ile bildirilir.
1. Eşlerin ve çocukların her birinin geliri beyannamede ayrı gösterilir;
2. Geliri olan eşler beyannameyi ayrıca imzalarlar,
3. Beyannamede gösterilen bütün gelirler birleştirilmek suretiyle toplam yapılır ve bu toplam üzerinden vergi aile reisi namına tarh olunur.
Eşlerin her biri yalnız kendi gelirine isabet eden vergi kısmından veya bunlara tekabül eden cezalardan sorumludur. Verginin eşlere isabet eden kısımları, bunların aile geliri içindeki hisseleri nispetinde hesaplanır.
Anonim ve limitet şirketlerden alınan kâr hisseleri ile komanditerlerin komandit şirketlerden aldıkları kâr hisseleri hariç olmak üzere, eşlerin ve çocukların aşağıda yazılı iratları hakkındaki yukarı ki hükümleri uygulanmaz.
1 - Karı koca arasında mal ayrılığı usulünün cari bulunması halinde, karının evlenmeden evvel mevcut veya evlilik esnasında miras veya vasiyet yoluyla iktisap ettiği mallardan dolayı sağladığı menkul ve gayrimenkul sermaye iratları (Evlenmeden evvel kocadan veya kocasının yardımı ile başkalarından iktisap edilen mal ve hakların iratları hariç);
2 - Çocukların üçüncü bir şahıstan miras veya vasiyet yoluyla iktisap ettikleri mallardan dolayı sağladıkları menkul ve gayrimenkul sermaye iratları;
3 - Karı ve çocukların 1.1.1947 tarihinden evvel iktisap ettikleri mallardan dolayı sağladıkları menkul ve gayrimenkul sermaye iratları.
Bu madde hükmünün uygulanmasında aile reisi, eşler için koca, çocuklar için baba, baba ölmüş veya velayeti nez'edilmişse anadır.
(3239 sayılı Kanunun 64'üncü maddesiyle değişen fıkra) Çocuk tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilmek suretiyle bakılanlar dahil) 18 yaşını doldurmamış evlatları ifade eder. (")             (*) (Değişmeden önceki şekli)
MADDE 93 - Çocukluk hali, bu kanunun 33'üncü maddesi hükmüne göre tayin olunur.
------------------------------
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
VERGİ TEVKİFATI VE MUHTASAR BEYANNAME
Vergi Tevkif atı:
MADDE 94 - (3946 sayılı Kanunun 22'nci maddesi ve 93/5148 sayılı Kararla değişen şekli) Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan
ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesabın yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkif at yapmaya mecburdurlar.
1 - Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup, ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre
2 - Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (4369 sayılı Kanunun 81/C-8'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) (Noterlere 1) serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç)
a) (99/13230 sayılı kararla değişen bent) 18'inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden % 15, (*)
b) 99/1646 sayılı Kararla değişen bent) Diğerlerinden % 20, (**)
------------------------------
(1) (4369 sayılı Kararla değişmeden önceki ibare) "69 uncu maddede yazılı olanlara ve noterlere"
------------------------------
(*) (99/13230 sayılı kararla değişmeden önceki bent)
2-a) 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden % 10
------------------------------
(**) (99/13230 sayılı kararla değişmeden önceki bent)
2-b) (99/12623 sayılı kararla değişen bent) Diğerlerinden % 15,
(**) (99/12623 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
5 - a) (96/8955 sayılı Kararla değişmeden önceki bent) 2-b) Diğerlerinden % 20
------------------------------
3 - 42'inci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden % 5,
4 - Dar mükellefiyete tabi olanlara, telif ve patent haklarının satışı dolayısıyla yapılan ödemelerden % 25,
5- (99/13646 sayılı Kararla değişen bent) 70'nci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 20 (*)
b) Vakıflar ve derneklere ait gayri menkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden % 20,
c) (96/8955 sayılı Kararla değiştirilen bent) 1.1.1997 tarihinden geçerli olmak üzere) Kooperatiflere ait gayri menkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinde % 20, (*) (***)
------------------------------
(*) (99/13646 sayılı kararla değişmeden önceki bent)
5-a) (99/12623 sayılı kararla değişen bent) 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 15,
(**) (99/12623 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
5 - a) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) (1.1.1997 tarihinden geçerli olmak üzere) 70'inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 20
(*) (96/8955 sayılı kararla değişmeden önceki bent)
5- (95/6429 sayılı Kararla değişen bent) (1.2.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) a) 70'inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 25,
(**) (95/6429 sayılı Kararla değişmeden önceki bentler)
5 - (93/5148 sayılı Kararla değişen bentler) a) 70'nci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 20
b) Vakıflar ve derneklere ait gayri menkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden % 15,
c) Kooperatiflere ait gayri menkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinde %20
------------------------------
6 - a) Dağıtılsın veya dağıtılmasın Kurumlar Vergisi Kanununun 8'inci maddesinin 4 numaralı bendinin;
i) (a), (c) ve (d) alt bentlerinde yazılı kazançlarda 0 (Sıfır).
ii) (b) alt bendinde yazılı kazançlarda % 10,
b) (1230 sayılı Kararla değişen bent) b) i) Kurumlar vergisinden istisna kazançlara isabet eden kısım düşüldükten sonra, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 1, 2 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı kâr paylarından (Kârın sermayeye ilavesi kâr dağıtımı sayılmaz.) (kurumlar ile gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olmayanlara ve muaf olanlara ödenenler dahil),
1) Halka açık anonim şirketlerde, % 5,
2) Diğerlerinde, % 15,
ii) Dağıtılsın dağıtılmasın kurumlar vergisine tabi kurumların, Kurumlar Vergisi Kanunun 8 inci maddesinin 1 numaralı bendi dışında kalan kurumlar vergisinden müstesna kazanç ve iratlarından, % 15,
iii) Dağıtılsın dağıtılmasın Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından indirim ve istisnalar düşüldükten sonra kalan kısmından, % 15, (*)
Bu alt bendin (i) ve (ii) alt bentleri uyarınca yapılan tevkif at, beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisine mahsup edilemez. (**)
c) (4369 sayılı Kanunun 48'nci maddesiyle eklenen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Vakıflar ve derneklerin (kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile sendikalar, meslek odaları ve bunların üst kuruluşları, borsalar ve siyasi partiler hariç), iktisadi işletmelerinden elde edilenler dışında kalan ve tevkif ata tabi tutulmamış olan her türlü gelirlerinden (dernek ve vakıflara kuruluşları sırasında tahsis edilen sermaye, üyelerine emeklilik aylık ve ikramiyesi vermek üzere çalışan vakıfların aidat gelirleri hariç, sıfır oranda tevkif ata tabi tutulmuş gelirleri ile bağış ve yardımlar dahil);
i) (98/12225 sayılı Kararla değişen bent) Bakanlar Kurulu'nca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu menfaatlerine yararlı sayılan dernekler için % 0 (**)
ii) (98/12225 sayılı Kararla değişen bent) Diğer vakıf ve dernekler için % 0 (**)
------------------------------
(*) (99/13230 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
48 inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) b) i) Kurumlar vergisi istisna kazançlara isabet eden kısım düşüldükten sonra 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 1, 2 ve 3 numaralarında yazılı kâr paylarından (Kârın sermayeye ilavesi kâr dağıtımı sayılmaz) Kurumlar ile gelir ve kutsî mükellefi olmayanlara ve muaf olanlara ödenenler dahil)
1) Halka açık anonim şirketlerde,
2)Diğerlerinde
ii) Dağıtılsın dağıtılmasın kurumlar vergisine tabi kurumların, Kurumlar Vergisi Kanunu 8 inci maddesinin 1 numaralı bent durumlar vergisinden müstesna kazanç ve iratlarından (yatırım indirimi dahil)
iii) Dağıtılsın dağıtılmasın Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 4 numaralı ve yazılı menkul sermaye iratlarından indirim ve istisnalar düşüldükten sonra kalan kısmından.
------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki alt bent)
b) Dağıtılsın veya dağıtılmasın 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından, (Yatırım fonları ve ortaklıkları hariç)
i) Halka açık anonim şirketlerde % 10,
ii) Diğerlerinden % 20,
Vergi tevkif atı, bu bendin "b/i" ve "b/ii" alt bentlerinde yer alan kurumların, Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Kamu Ortaklığı İdaresince çıkartılan menkul kıymetlerin gelirlerine isabet eden kısım için sıfır olarak uygulanır. Bu kısım, bu faiz ve gelirlerin toplam kurum hasılatı içindeki payına göre hesaplanır.)
(94/5307 sayılı Kararla eklenen hüküm) (Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri, Toplu Konut İdaresi ve Kamu ortaklığı İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin gelirleri, bu menkul kıymetlerin alım-satım kazançları ve bu kıymetlerin geri alım veya satım taahhüdü ile iktisap edilmesi veya elden çıkarılmasından sağlanan gelirler ile portföyünün en az % 25'i hisse senetlerinden oluşan menkul kıymetler yatırım fon ve ortaklıklarının, (Portföyünde döviz, altın ve diğer kıymetli madenler bulunanlar hariç) risk sermayesi yatırım fon ve ortaklıklarının ve gayrimenkul yatırım fon ve ortaklıklarının katılma belgeleri ve hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarının toplamının, indirim ve istisnalar (iştirak kazançları hariç) düşülmeden önceki kurum kazancı içindeki paylarına göre, bu bendin "b/i" ve "b/ii" alt bentleri uyarınca yapılacak vergi tevkif at oranları 1994 yılı kazançlarına uygulanmak üzere aşağıda gösterilmiştir.
Söz konusu Gelirlerin                             Halka Açık Anonim                                Diğer Kurumlarda
Kurum Kazancı                                      Şirketlerde Uygulanacak                         Uygulanacak İçindeki Payı
Tevkif at Oranı                                    Tevkif at Oranı
a) % 5'i aşıyorsa                                     % 8.25                                                   % 18.25
b) % 10'u aşıyorsa                  % 6.30                                                    % 16.30
c) % 15'i aşıyorsa                   % 4.12                                                   % 14.12
d) % 20'yi aşıyorsa                                 % "0" sıfır                                             % 11.67
e) % 25'i aşıyorsa                                   % "0" sıfır                                              % 8.89
f) % 30'u aşıyorsa                   % "0" sıfır                                              % 5.71
g) % 35'i aşıyorsa                   % "0" sıfır                                              % 2.05
h) % 37.5'i aşıyorsa                                % "0" sıfır                                              % "0" sıfır.)
(95/7593 sayılı Kararla eklenen hüküm) (1.1.1996 tarihinden geçerli olmak üzere) ("b/ii" alt bendinde yer alan tevkif at oranı, yatırım indirimi tutarı için % 15 olarak uygulanır.)
------------------------------
(**) (4369 sayılı Kanunla eklenen 98/12225 sayılı Kararla değişmeden önceki alt bentler)
c- i) Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu menfaatlerine yararlı sayılan dernekler için (Bu bent gereğince yapılan tevkife binde birden fazla olamaz)
ii) Diğer vakıf ve dernekler için (Bu bent gereğince yapılan tevkif at yüzde birden fazla olamaz)
------------------------------
7 - 75'inci maddenin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından: (4369 sayılı Kanunun 48'inci maddesiyle değişen hüküm) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) (Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile dernek ve vakıf bentlerinin parantez içi hükümleri ise "(Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara ödenenler dahil), (*)
a) (98/11794 sayılı Kararla değişen bent) Devlet tahvili faizlerinden % 0 (**)
b) (98/11794 sayılı Kararla değişen bent) Hazine bonosu faizlerinden %0 (**)
c) (98/11794 sayılı Kararla değişen bent) Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlere sağlanan gelirlerden, % 0, (**) (***)
d) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) Nama yazılı tahvil faizlerinden % 12, (****)
e) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) Hamiline yazılı tahvil faizlerinden % 12, (*****)
f) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) Diğerlerinden % 12, (******)
------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki parantez içi hüküm)
7 - tam mükellef kurumlara ödenenler dahil)
(**) 98/11794 sayılı Kararla değişmeden önceki bentler
a) (97/10421 sayılı Kararla değişen bent) Devlet tahvili faizlerinden % 6 (**)
b) (97/10421 sayılı Kararla değişen bent) Hazine bonosu faizlerinden % 6 (**)
c) 4369 sayılı Kanunun 48'incimaddesiyle değişen bent) 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlere sağlanan gelirlerden, (***)
(**) (97/10421 sayılı Kararla değişmeden önceki bentler)
7- a) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) Devlet tahvili faizlerinden % 12, (**)
b) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) Hazine bonosu faizlerinden % 12, (**)
(***) (4369 sayılı Kanunla değişmeden öncekiÜ¥h_cà­___$_e_______________눠          _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ
_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1 - a) Döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca döviz katılma hesaplarına ödenen kar paylarından % 10
b) Nama yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden % 5,
c) Hamiline yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden % 5,
d) Diğerlerinden % 5
------------------------------
9 - (99/13230 sayılı kararla değişen bent) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 12 numaralı bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından; (Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile ıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakarsak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara ödenenler dahil) (*)
a) (99/13646 sayılı kararla değişen bent) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr paylarından % 15, (*)
b) (99/13646 sayılı kararla değişen bent)Kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr paylarından % 15, (*)
c) (99/13646 sayılı kararla değişen bent) Özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr paylarından % 15, (*)
------------------------------
(*) (99/13646 sayılı kararla değişmeden önceki bentler)
a) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr paylarından % 13
b) Kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr paylarından % 13
c) Özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr paylarından % 13, (*)
(*) (99/13230 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
9 - 75'inci maddenin ikinci fıkrasının 12 numaralı bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından; (4369 sayılı Kanunun 48'inci maddesiyle değişen hüküm) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara ödenenler dahil. (*)
a) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr paylarından % 12, (**)
b) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) Kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr paylarından % 12, (**)
c) (96/8955 sayılı Kararla değişen bent) Özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr paylarından % 12, (**)
------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki parantez içi hüküm)
9 - (tam mükellef kurumlara ödenenler dahil)
(**) (96/8955 sayılı Kararla değişmeden önceki bentler)
a) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr paylarından % 10,
b) Kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr paylarından % 10,
c) Özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr paylarından % 10,
------------------------------
10. (99/13230 sayılı Kararla değişen bent) a) Baş bayiler hariç olmak üzere Millî Piyango İdaresince çıkarılan biletleri satanlar ile diğer kişilerce çıkartılan bu nitelikte biletleri satanlara yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden % 15 (*)
b) 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlara bu faaliyetleriyle ilgili olarak yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden % 15 (**)
------------------------------
(*) (99/13230 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
10. (99/12623 sayılı Kararla değişen bent) (1.4.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) a) Baş bayiler hariç olmak üzere Milli Piyango İdaresince çıkarılan biletleri satanlar ile diğer kişilerce çıkartılan bu nitelikteki biletleri satanlara yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden % 15 (*)
b) 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlara bu faaliyetleriyle ilgili olarak yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden % 20, (**)
(*) (99/12623 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
10- 98/11601 sayılı Kararla değişen bent) 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) a) Baş bayiler hariç olmak üzere Milli Piyango İdaresince çıkarılan biletleri satanlar ile diğer kişilerce çıkartılan bu nitelikteki biletleri satanlara yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden % 20
(*) (98/11601 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
10. (4369 sayılı Kanunun 48 inci maddesiyle değişen bent) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) a) Baş bayiler hariç olmak üzere Milli Piyango İdaresince çıkarılan biletleri satanlar ile diğer kişilerce çıkartılan bu nitelikteki biletleri satanlara yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden
b) 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlara bu faaliyetleriyle ilgili olarak yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden (*) (**)
------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
10. (4108 sayılı Kanunun 23'üncü maddesi ve 9/7137 sayılı Kararla değişen bent) (1.8.199 tarihinden geçerli olmak üzere) Baş bayiler hariç olmak üzere Milli Piyango İdaresince çıkartılan biletleri satanlar ile diğer kişilerce çıkartılan bu nitelikteki biletleri satanlara yapılan komisyon, prim ve benzeri ödemelerden % 20,
(**) (4108 sayılı Kanun ve 9/7/7137 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
10 - Bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak milli piyango bileti satanlara yapılan komisyon,prim ve benzeri ödemelerden % 25,
------------------------------
11 - 4108 sayılı Kanunun 23'üncü maddesi ve 95/7137 sayılı Kararla değişen bent) (1.8.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller ve hizmetler için yapılan ödemelerden;
a) Hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için
i) Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınanlar için % 1,
ii) (i) alt bendi dışında kalanlar için % 2,
b) Diğer zirai mahsuller için,
i) Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için % 2,
ii) i) alt bendi dışında kalanlar için % 4,
c) Zirai faaliyet kapsamında ifa edilen hizmetlerden,
c) Zirai faaliyet kapsamında ifa edilen hizmetlerden,
i) Orman idaresine veya orman idaresine karşı taahhütte bulunan kurumlara yapılan ormanların ağaçlandırılması, bakımı, kesimi, ürünlerin toplanması, taşınması ve benzeri hizmetler için % 2,
ii) Diğer hizmetler için % 4, (*)
------------------------------
(*) (4108 sayılı Kanun ve 95/7137 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
11 - Çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller için yapılan ödemelerden
a) Hayvanlar ve bunların mahsulleri ili kara ve su avcılığı mahsulleri için
i) Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınanlar için % 1,
ii) (i) bendi dışında kalanlar için % 2,
b) Diğer zirai mahsuller için,
i) Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için % 2,
ii) (i) alt bendi dışında kalanlar için % 4,
------------------------------
12 - PTT acenteliği yapanlara, bu faaliyetleri nedeniyle ödenen komisyon bedeli üzerinden % 25,
13. (4108 sayılı Kanunun 23'üncü maddesi ve 9/7137 sayılı Kararla değişen bent) (1.8.1995 tarihinden geçerli olmak üzere)
(4369 sayılı Kanunun 81/C-8'inci maddesiyle değişen ibare) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Esnaf muaflığından (1) yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden,
a) Havlu, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve her nevi turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek ve benzeri emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden % 2,
b) Değerli kağıt ve damga pulu satışlarında komisyon bedelleri üzerinden % 20,
c) Diğer mal alımları için % 5,
d) Diğer hizmet alımları ("a", "b" ve "c" alt bentleri hariç olmak üzere mal ve hizmet bedelinin ayrılamaması hali de bu kapsamdadır) için % 10 (*)
------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Götürü usule tabi olan ticaret ve serbest meslek erbabı ile esnaf muaflığından"
(*) (4108 sayılı Kanun ve 9/7137 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
13 - Götürü usule tabi olan ticaret ve serbest meslek erbabına esnaf muaflığından yararlananlara ve diğer kişilere mal ve hizmet alımları için gider pusulası karşılığında yapılan ödemelerden
a) Mal alımları için %
b) Hizmet alımları (Mal ve hizmet bedelinin ayrılmaması hali de bu kapsamdadır) % 10,
------------------------------
14 - (99/13646 sayılı Kararla değişen bent) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 14 numaralı bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından (Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara ödenenler dahil) % 14, (**)
vergi tevkif atı yapılır.
---------------------------------------
(*) (99/13646 sayılı kararla değişmeden önceki bent)
14 - (99/13646 sayılı Kararla değişen bent) 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 14 numaralı bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından (Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara ödenenler dahil) % 12,
vergi tevkif atı yapılır.
(*) (99/13230 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
14 - (97/10421 sayılı Kararla değişen bent) 75'inci maddenin ikinci fıkrasının 14 numaralı bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından 4369 sayılı Kanunun 48'inci maddesiyle değişen hüküm) 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara ödenenler dahil. (*) % 6 (**)
------------------------------
Tüccar, serbest meslek erbabı ve çiftçilerin yukarıdaki hükümlere göre yapacakları tevkif at ticari, mesleki ve zirai işleriyle ilgili ödemelerinde münhasırdır.
Yukarıdaki bentlerde yazılı vergi tevkif atının yapılmasında 96'ncı madde hükmü göz önünde tutulur.
Bu maddenin 6 numaralı bendinin (a) ve (b) alt bentlerine göre üzerinden vergi tevkif atı yapılan kurum kazancından kâr payı alanlara , tevkif suretiyle alınan vergi ret ve iade olunmaz.
Bakanlar Kurulu, bu maddede yer alan tevkif at nispetini, her bir ödeme ve gelir için ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmak suretiyle yeniden tespit etmeye yetkilidir. Bu yetki:
- Tam ve dar mükellefler ile gerçek ve tüzel kişiler itibariyle;
- 6, 7, 8 ve 9 numaralı bentlerde yer alan kazanç ve iratlardan mevduat veya menkul kıymetin vadesi ve menkul kıymetlerin türlerine göre,
- 6 numaralı bendin (b) alt bendinde yer alan menkul sermaye iratları kapsamına giren Devlet Tahvili, Hazine Bonosu faizleri ve Toplu Konut İdaresi ile Kamu Ortaklığı İdaresince çıkartılan menkul kıymetlerin gelirlerine isabet eden kısım için, (bu kısım, bu faiz ve gelirlerin toplam kurum hasılatı içindeki payına göre hesaplanır)
------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki parantez içi hüküm)
14 - Bankalar dışında kalan tam mükellef kurumlara ödenenler dahil)
------------------------------
(**) (97/10421 sayılı Kararla değişmeden önceki bent)
(94/525 sayılı Kararla değişen bent) 75'inci maddenin ikinci fıkrasının 14 numaralı bendinde yer alan menkul sermaye iratlarından (Bankalar dışında kalan tam mükellef kurumlara ödenenler dahil) "0" (Sıfır), (********)
------------------------------
- (4108 sayılı Kanunun 23'üncü maddesiyle değişen bent) (1.8.199 tarihinden geçerli olmak üzere) 11 numaralı bent gereğince zirai mahsul bedelleri üzerinden yapılacak vergi tevkif atında, zirai mahsulün ticaret borsalarında Ü¥h_cà­___$_e_______________눠              _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1ar Vergisinden muaf veya müstesna tutulan kazançlar üzerinden sermayeye iştirak nispetinde hesaplanan kâr payları hariç olmak üzere, dağıtsın veya dağıtılmasın Kurumlar Vergisine tabi kurumların Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 2, 3, 11 ve 16 numaralı bentleri dışında kalan Kurumlar Vergisinden muaf veya müstesna tutulan kazançlar üzerinden yapılacak tevkif at sırasında bu kazanç tutarına isabet eden giderler tevkif at matrahından indirilir.)
a) Yurt dışında yapılan inşaat, onarma, montaj işleri ve teknik hizmetlerdin sağlanan kazançlardan;
i) Kazancın elde edildiği ülkede % 40'ın üzerinde kurumlar vergisi veya benzeri vergiye tabi tutulmuş olanlardan "0" sıfır,
ii) Diğerlerinden % 10,
b) Sanayi ürünü ihracat istisnası kapsamına giren kazançlardan % 10,
c) Yaş meyve, sebze, kesme, çiçek, süs bitkileri ile bunların tohum ve giderleri ve su ürünleri ihracatına ilişkin istisna kapsamına giren kazançlardan % 10,
d) Dış navlun hasılat istisnası kapsamına giren kazançlardan % 10,
e) Yatırım istisnası kapsamına giren kazançlardan % 10,
f) Turizm istisnası kapsamına giren kazançlardan % 10,
g) Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 12 numaralı bendinin,
i) (b) alt bendinde yer alan yatırım fonları ile yatırım ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançlardan % 10,
ii) Diğer alt bentlerde yer alan yatırım fonları ile yatırım ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançlarından % 10,
h) Rüçhan hakkı kupon satış kazançları ile emisyon primleri üzerinden "0" sıfır.
i) Devir alınan kurumun birikmiş 8 inci maddesinin 17 numaralı bendinde yer alan;
j) Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 17 numaralı bendinde yer alan;
i) Devlet tahvili alım satım kazançları üzerinden % 10,
ii) Hazine bonosu alım satımı kazançları üzerinden % 15.
iii) Toplu Konut İdaresi ile Kamu Ortaklığı İdaresince çıkarılan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin 5 numaralı bendinde yer alan menkul kıymetlerin alım satım kazançları üzerinden % 10,
k) İştirak hisselerinin veya gayri menkullerin satışından doğan istisna kazançlar üzerinden % 10
l) Bakanlar Kurulu'nca vergi muafiyeti tanınan vakıfların eğitim, sağlık, kültür ve bilimsel araştırma geliştirme amacıyla kurdukları iktisadi işletmelerinden sağladıkları kazançlar üzerinden % 10.
m) Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 20 inci maddesi kapsamına giren istisna kazançlar üzerinden "0" sıfır
n) Tevkif at kapsamında olup yukarıda sayılanlar dışında kalan diğer istisna kazançlar üzerinden % 10
9 - 75'inci maddenin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından, (Tam mükellef kurumlara ödenenler dahil)
a) Devlet tahvili faizlerinden "0" sıfır,
b) Hazine bonosu faizlerinden "0" sıfır
c) Toplu Konut İdaresi ile Kamu Ortaklığı İdaresince çıkarılan menkul kıymetlere sağlanan gelirlerden "0" sıfır.
d) Nama yazılı tahvil faizlerinden % 10.
e) Hamiline yazılı tahvil faizlerinden % 10,
f) Diğerlerinden % 10.
10 - Mevduat faizlerinden (Tam mükellef kurumlara ödenenler dahil)
a) Döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca döviz katılma hesaplarına ödenen kâr paylarından % 10.
b) Nama yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca döviz katılma hesaplarına ödenen kâr paylarından % 10,
c) Sırdaş hesaplara yürütülen faizlerden % 10
d) Diğerlerinden % 10
11 - Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr paylarından (Tam mükellef kurumlara ödenenler dahil) % 10,
12 - Bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak milli piyango bileti satanlara ödenen komisyon bedeli üzerinden % 25,
13 - Çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller için yapılan ödemelerden;
a) Hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için % 2,
b) Diğer zirai mahsuller için % 4.
14 - PTT acenteliği yapanlara, bu faaliyetleri nedeniyle ödenen komisyon bedeli üzerinden % 25;
15 - Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 39 uncu maddesine göre, ticari kazançtan (kurumlar dahil) indirilen gelirler arasında yer alan;
a) Hazine bonosu faizlerinden % 15,
b) Devlet tahvili faizlerinden % 10,
c) Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığınca çıkarılan ve Gelir Vergisi kanununun 75 inci maddesinin 5 numaralı bendinde yer alan menkul kıymetlere sağlanan iratlardan % 10,
d) Yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarından sağlanan,
i) Kurumlar Vergisi kanununun 8 inci maddesinin 12 numaralı bendinin (a) alt bendinde yazılı olan menkul kıymetler yatırım fonları ile yatırım ortaklıklarının katılma belgeleri veya hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarından % 10,
ii) (i) Alt bendi dışında kalan menkul kıymetler yatırım fonları ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının katılma belgeleri veya hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarından % 35.
iii) Risk sermayesi yatırım fonları veya ortaklıklarının katılma belgeleri veya hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarından % 10,
iv) Gayrimenkul yatırım fonları veya ortaklıklarının katılma belgeleri veya hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarından % 10,
Vergi tevkif atı yapılır. (**)
Tüccar, serbest meslek erbabı ve çiftçilerin yukarıdaki hükümlere göre yapacakları tevkif at, ticari mesleki ve zirai işleriyle ilgili ödemelerine münhasırdır.
Yukarıdaki bentlerde yazılı vergi tevkif atının yapılmasında 96'ncı madde hükmü göz önünde tutulur.
Bu maddenin 8 numaralı bendine göre üzerinden vergi tevkif atı yapılan kurum kazancından kâr payı alanlara, tevkif suretiyle alınan vergi ret ve iade olunmaz.
(3824 sayılı Kanunun 6'ncı maddesiyle değişen bent) (1.1.1992 tarihinden geçerli olmak üzere) Bakanlar Kurulu, bu maddede yer alan tevkif at nispetini her bir ödeme ve gelir için ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmak suretiyle yeniden tespit etmeye yetkilidir. Bu yetki;
- Tam ve dar mükellefler ile gerçek ve tüzelkişiler itibariyle,
- 8 numaralı bent kapsamına giren kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratların her biri için iş ve mükellef grupları, sektörler ve faaliyet konuları, kazancın elde ettiği ülkeler ve menkul kıymet gelirlerinde menkul kıymetin türlerine göre,
- 9, 10 ve 11 numaralı bentlerde yer alan kazanç ve iratlardan veya menkul kıymetin vadesi ve menkul kıymetlerin türlerine göre
Farklı oranlar tespit edilmek suretiyle de kullanılabilir. (***)
(3319 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle eklenen fıkra) Bakanlar Kurulu bu maddede yer alan tevkif at nispetini, kara, deniz ve hava ulaştırması işiyle iştigal eden dar mükellefler için, ülkeler itibariyle ve karşılıklı olmak şartıyla, arı ayrı veya topluca sıfıra kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmak suretiyle yeniden tespit etmeye yetkilidir.
(3505 sayılı Kanunun 13'üncü maddesiyle eklenen bent) Bakanlar Kurulu, 15 numaralı bent hükmüne göre yapılacak vergi tevkif atı ile ilgili olarak; bankalar, özel finans kurumları, sigorta şirketleri ve diğer mükellefler için farklı oranlar tespit etmeye yetkilidir. Bu yetki dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymet gelirleri için farklı oranlar tespit edilmek suretiyle de kullanılabilir.
B) Dahili Tevkif at
(3505 sayılı Kanunun 34/b maddesiyle yürürlükten kaydırılmıştır.) (****) (*****)
(Değişmeden önceki şekli) (1.1.1992 tarihinden önceki şekli) menkul kıymetler yatırım fonu yönetenler.
------------------------------
(**) (Değişmeden önceki şekli) (88/13644 sayılı B.K.K. ile 31.12.1992 tarihine kadar uygulanan şekli)
1 - Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61'inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar ile 2 numaralı bentte sayılanlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
2 - a) Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenen tiyatrolarda, radyo ve televizyon yapımlarında çalışan bu tiyatro sanatçılarına, münhasıran bu işyerlerindeki çalışmaları karşılığı yapılan ücret ödemelerinden, % 10
b) Sporculara transfer ücreti olarak yapılan ödemelerden % 10
c) Tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına, münhasıran Uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığı yapılan ücret ödemelerinden, % 10
3 - Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (69'uncu maddede yazılı olanlara ve noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç)
a) 18'inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden % 10
b) Diğerlerinden, % 15.
4 - 42 inci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden, % 5.
5 - Dar mükellefiyete tabi olanlara, telif ve patent haklarının satışı dolayısıyla yapılan ödemelerden, % 25.
6 - a) 70'inci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden % 5,
b) Vakıflar (Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınanlar hariç) ve derneklere ait gayri menkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden, % 10
c) (3571 sayılı Kanunun 9'uncu maddesiyle eklenen ve 89/14365 sayılı Kararla değişen bent) Kooperatiflere ait gayri menkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden, % 20
7 - Dar mükellefiyete tabi gerçek kişilerle, Türkiye'de işyeri ve daimi temsilcisi bulunmayan ve kurumlar dışında kalan tüzel kişilere ödenen kâr payları ile dağıtılsın veya dağıtılmasın 75'inci maddenin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından, "0" sıfır
8 - Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 11 ve 16 numaralı bentlerinde yazılı kurumlara, Kurumlar Vergisinden muaf veya müstesna tutulan kazançlar üzerinden sermayeye iştirak nispetinde hesaplanan kâr payları hariç olmak üzere, dağıtılsın veya dağıtılmasın, Kurumlar Vergisine tabi kurumların Kurumlar Vergisi Kanununun 8'inci maddesinin 2, 3, 11 ve 16 numaralı bentleri dışında kalan Kurumlar Vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratlarından (Kurumlar Vergisi Kanununun 8'inci maddesinin 12 numaralı bendine göre vergiden müstesna tutulan kazançlar üzerinden yapılacak tevkif at sırasında, bu kazanç tutarına isabet eden giderler tevkif at matrahından indirilir),
a) 1/1/1989-31/12/1993 tarihleri arasında "Menkul Kıymetler Yatırım Ortaklıkları"nın ve "Menkul Kıymetler Yatırım Fonları"nın portföy işletmeciliğinden doğan ve Kurumlar Vergisi Kanununun 8'inci maddesinin 12 numaralı bendine göre, Kurumlar Vergisinden istisna edilen kazançlar "0" sıfır,
b) Diğerlerinden % 10,
9 - (3824 sayılı Kanunun 6'ıncı maddesiyle değişen bent) (1.1.1992 tarihinden geçerli olmak üzere) 75'inci maddenin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarının (tam mükellef kurumlara ödenenler dahil);
a) Devlet tahvili faizlerinden,
b) Hazine bonosu faizlerinden,
c) Toplu Konut İdaresi ile Kamu Ortaklığı İdaresince çıkarılan menkul kıymetlere sağlanan gelirlerden.
d) Nama yazılı tahvil faizlerinden,
f) Diğerlerinden (*)
10 - Mevduat faizlerinden (3571 sayılı Kanunun 9'uncu maddesiyle eklenen hüküm) (Tam mükellef kurumlara ödenenler dahil)
a) Döviz tevdiat hesaplarına yürütülen faizler ile özel finans kurumlarınca döviz katılma hesaplarına ödenen kâr paylarından % 10
b) Nama yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden % 10,
c) Sırdaş hesaplara yürütülen faizlerden % 10,
d) Diğerlerinden % 10.
11 - Faizsiz olarak Kredi verenlere ödenen kâr payları ile kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr paylarından % 10,
(3571 sayılı Kanunun 9'uncu maddesiyle eklenen hüküm) (Tam mükellef kurumlara ödenenler dahil)
12 - Bir işyeri açmaksızın gezici olarak milli piyango bileti satanlara ödenen komisyon bedeli üzerinden % 25, 13 - Çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller için yapılan ödemelerden;
a) Hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için % 2,
b) Diğer zirai mahsuller için % 4.
14 - (3418 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle eklenen bent) PTT acenteliği yapanlara, bu faaliyetleri nedeniyle ödenen komisyon bedeli üzerinden % 25;
15 - (350 sayılı Kanunun 13'üncü maddesiyle eklenen bent) Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 39 uncu maddesine göre ticari kazançtan (kurumlar dahil) indirilen gelirler arasında yer alan;
a) (92/2682 sayılı Kararın 1'inci maddesiyle değişen şekli) Hazine bonosu faizlerinden % 10 (% 15),
b) Devlet tahvili faizlerinden % 10,
c) Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığınca çıkarılan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin 5 numaralı bendinde yer alan menkul kıymetlerden sağlanan iratlardan % 10.
d) (3824 sayılı Kanunun 6'ncı maddesiyle eklenen bent) (1.1.1992 tarihinden geçerli olmak üzere) Yatırım fonları ve yatırım ortaklarından sağlanan,
(i) Kurumlar Vergisi Kanununun 8'inci maddesinin 12 numaralı bendinin (a) alt bendinde yazılı olan menkul kıymetler yatırım fonları ile yatırım ortaklıklarının katılma belgeleri veya hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarından,
(ii) (i) alt bendi dışında kalan menkul kıymetleri yatırım fonları ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının katılma belgeleri veya hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarından,
(iii) Risk sermayesi yatırım fonları veya ortaklıklarının katılma belgeleri veya hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarından.
(iv) Gayrimenkul yatırım fonları veya ortaklıklarının katılma belgeleri veya hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarından.
------------------------------
Tevkif ata tabi olmayan ücretler:
MADDE 95- Aşağıda yazılı hizmet erbabının ücretleri hakkında vergi tevkif usulü cari olmaz:
1. Ücretlerini yabancı bir memleketteki işverenlerden doğrudan doğruya alan hizmet erbabı;
2. 16'ncı maddede yazılı istisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri;
3. Maliye Bakanlığınca yıllık beyanname ile bildirilmesinde zaruret görülen ödemeler.
Bunlar gelirleri, bu kısmın 2'nci bölümündeki hükümlere göre, yıllık beyanname ile bildirirler.
Vergi tevkif atında uyulacak esaslar:
MADDE 96- (2772 Sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1983 tarihinden geçerli olmak üzere) Vergi tevkif atı, 94'üncü madde kapsamına giren nakden veya hesabın yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesabın ödeme deyimi, vergi tevkif atına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder. (*)
Vergi tevkif atı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayri safi tutarlar üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır. (**)
------------------------------
(*) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Madde 96 - (2361 sayılı kanunun 66ncı maddesiyle değişen şekli) Vergi tevkif atı 94 üncü madde kapsamına giren nakden veya hesabın yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesabın ödeme deyim vergi tevkif atına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumunda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri veya bu istihkakları ödeyenlerin hesaplarına gider kaydedilmesini ifade eder.
------------------------------
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
İratlarda vergi tevkif atı:
Madde 96 - (1137 sayılı kanunun 3 üncü maddesiyle değişen şekli) Bu maddenin 1 ve 2 numaralı fıkralarında gösterilen menkul sermaye iratları ile dağıtılmayan kurum kazançları Gelir Vergisi tevkif atına tabidir.
1 - Menkul sermaye iratlarında:
Aşağıdaki bentlerde gösterilen menkul sermaye iratları gerçek kişilere nakden veya hesabın ödendiği anda ödemeyi yapanlar tarafından vergi tevkif atına tabidir.
a) Tahvilat faizleri ile mevduat faizlerinin istisna haddini aşan kısımları
b) Adi komandit şirketlerde komanditerlerin kâr payları
c) Sermaye şirketleri ile kazanç dağıtan kooperatif şirketlerde kâr payları
Türkiye'de işyeri veya daimi temsilcisi bulunmayan ve kurumlar dışında kalan tüzelkişilerin mevduat faizleri hariç olmak üzere yukarıda gösterilen menkul sermaye iratları da bu fıkraya göre vergi tevkif atına tabidir.
Bu fıkrada geçen hesabın ödeme tabiri bu iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumunda gösteren kayıt ve muameleleri ifade eder.
2 - Dağıtılmayan kurum kazançlarında
Sermaye şirketleri ile kazanç dağıtan kooperatif şirketlerinin Kurumlar vergisine matrah olan kurum kazancından ödenmiş veya ödenmesi gereken Kurumlar Vergisi çıkarıldıktan ve aşağıdaki indirim ve ilaveler yapıldıktan sonra kalan miktar kurum kazancıdır.
Dağıtılmayan kurum kazancı bu şirketlerce kurumlar beyannamesinin verileceği süre içinde vergi tevkif atına tutulur.
A) İndirimler:
a) Ticaret Kanunu ve özel kanunlardaki mecburiyete dayanılarak o yıl kazancından ayrılmış olan her çeşit ihtiyat akçeleri ve provizyonlar.
b) Genel bütçeye dahil dairelere, katma bütçeli idarelere, il özel idareleri ve belediyeler ile köylere, kamu menfaatlerine yararlı derneklere ve Türk Kanunu Medenisine göre kurulan vakıflara makbuz karşılığında yapılan bağışlar ve yardımlar (Kurum kazancından bu neviden bir indirim yapılmışsa bu miktar hariç)
c) Ödenmiş olan vergi ve para cezaları ile Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler.
d) Şirketlerin mali bilançolarına göre tahassül edip Kurumlar Vergisi Kanunlarının alakalı hükümleri muvacehesinde fiilen mahsubu yapılamamış geçmiş yıl zararları;
e) Şirketlerin 1 numaralı fıkraya göre vergi tevkif atına tabi tutarak nakden veya hesabın ödedikleri kâr payları ile Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 24 üncü maddesine göre Kurumlar Vergisi tevkif atına tabi tutulmuş kâr payları.
f) Şirketlerin tam mükellefiyete tabi kurum olan ortaklarına nakden veya hesabın ödedikleri kâr payları.
B) İlaveler:
a) Gelir ve Kurumlar Vergilerinden istisna edilmiş bulunan menkul sermaye iratları;
b) Kurumlar Vergisinden istisna edilmiş olan iştirak kazançları;
2 numaralı fıkraya göre vergi tevkif atına tabi tutulmuş bulunan dağıtılmayan kazançların sonradan tam mükellefiyete tabi ortaklara nakden veya hesabın ödenmesi halinde, bunların gerçek kişilere ait olan kısmından ayrıca vergi tevkif atı yapılmaz; tüzelkişilere ait kâr paylarından aynı fıkraya istinaden evvelce tevkif edilmiş olan vergiler, mahsup hükümleri dairesinde tevkif atı yapan kuruma ret ve iade olunur.
2 numaralı fıkraya göre dağıtılmayan kazançlar üzerinden tevkif edilmiş bulunan vergiler, istihkak sahibi tüzel kişiler veya bunların ortakları tarafından mahsup olunamaz.
1 numaralı fıkra hükmüne göre kesilmiş olan vergiler, istihkak sahibi gerçek kişilerin bu iratların kendilerine intikal ettiği döneme ilişkin yıllık beyannameler üzerinden ödenmesi gereken gelir vergisinden mahsup edilir; bu mahsup sonucunda kalan kısım, umumi hükümler dairesinde hak sahiplerine iade olunur.
Dar mükellefiyette, gerçek kişilere Türkiye'de işyeri veya daimi temsilcisi bulunmayan ve kurumlar dışında kalan tüzelkişilerin kâr paylarından bu maddenin 1 numaralı fıkrasının (c) bendine dayanılarak tevkif olunacak vergiden bunların sermaye paylarına tekabül eden dağıtılmayan kazanç kısmı üzerinden tevkif edilmiş bulunan vergi, tevkif atı yapan kurum tarafından mahsup olunur.
------------------------------
Vergi tevkif atının gösterilmesi:
MADDE 97- İşverenler, hizmet erbabına ödedikleri ücretlerden 94'üncü madde gereğince yaptıkları vergi tevkif atını Vergi Usul Kanununda yazılı ücret bordrosunda veya bordro yerine geçen diğer kayıtlarda göstermeye mecburdurlar.
(2574 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 94'üncü maddede yazılı ödemelerden yapılan vergi tevkif atı vergi kesenin kayıt ve hesaplarında ayrıca gösterilir. (*)                        (2574 sayılı kanunun 21 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 94'üncü maddede yazılı mevduat faizlerinden yapılan vergi tevkif atı takvim yılının sonunda mevduat hesabı yılı içinde kapatılmamışsa hesabın kapatıldığı tarihte vergi kesenin kayıt ve hesaplarında gösterilir. (**)
------------------------------
Madde 97 - (Değişmeden önceki şekli) 94 üncü maddede yazılı ödemelerden ve 96ncı maddede yazılı iratlardan yapılan vergi tevkif atı, vergi kesenin kayıt ve hesaplarında ayrıca gösterilir.
(Değişmeden önceki şekli) 96ncı maddede yazılı mevduat faizlerinden yapılan vergi tevkif atı takvim yılının sonunda mevduat hesabı yıl içinde kapatılmışsa, hesabın kapatıldığı tarihte vergi kesenin kayıt ve hesaplarında gösterilir.
------------------------------
Muhtasar beyanname:
a) Verilme zamanı:
MADDE 98- (2772 sayılı kanunun 12 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1983 tarihinden geçerli olmak üzere) 94'üncü madde gereğince vergi tevkif atı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri kârlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın 20'inci günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdur. Yıl sonlarında tahakkuk ettirilen mevduat faizlerinden kesilecek vergilerin bildirilmesi için bu süre bir ay uzatılır.
Aynı belediye hudutları içinde muhtelif yerlerde yapılan ödeme ve tahakkuklar ile bunlara ait vergilerin bir merkezden bildirilmesi caizdir.
(3505 sayılı Kanunun 14'üncü maddesiyle değişen fıkra) Zirai ürün bedelleri üzerinden tevkif at yapanlar hariç olmak üzere, çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olanlar, 94'üncü maddeye göre yapacakları tevkif atla ilgili muhtasar beyannamelerini, bağlı bulundukları vergi dairesine önceden bildirmek şartıyla her ay yerine Şubat, Mayıs, Ağustos ve Kasım aylarının 20'nci günü akşamına kadar verebilirler. (*) (**)
------------------------------
(*) (3505 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Çalıştırdıkları hizmet erbabının sayısı yirmi ve daha az olan işverenler, 94 üncü maddeye göre yapacakları bilcümle tevkif atla ilgili muhtasar beyannamelerini, bağlı oldukları vergi dairesine evvelden bildirmek şartıyla her ay yerine Şubat, mayıs, Ağustos ve Kasım aylarının 20 inci günü akşamına kadar verebilirler.
---------------------------------
(**) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
a) Verilme zamanı
(**) Madde 98 - (Değişmeden önceki şekli) 94 ve 96ncı maddeler gereğince vergi tevkif atı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri kârlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın 20 inci günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar. Mevduat faizlerinden kesilecek vergilerin bildirilmesi için bu süre bir ay uzatılır.
Aynı belediye hudutları içinde muhtelif yerlerde yapılan ödemelerin ve tahakkukların ve bunlara ait vergilerin bir merkezden bildirilmesi caizdir.
Çalıştırdıkları hizmet erbabının sayısı ona kadar olan işverenler, 94 üncü maddeye göre yapacakları bilcümle tevkif atla ilgili muhtasar beyannamelerini, bağlı oldukları vergi dairesine evvelden bildirmek şartıyla her ay yerine üç ayda bir verebilirler.
---------------------------------
Muhtasar Beyanname:
b) Muhteviyatı:
MADDE 99- Muhtasar beyannamede aşağıdaki malumatın gösterilmesi lazımdır:
a) Tevkif atı yapanın adı ve soyadı veya unvanı ile adresi.
b) Muhtasar beyannamenin ilgili bulunduğu ay veya aylar.
c) Aylık ücret bordrolarının icmali:
1. Hizmet erbabının sayısı;
2. Hizmet erbabına verilen ücretler tutarı.
3. Ücretlerden yapılan vergi tevkif atının tutarı (Üç aylık muhtasar beyannamelerde her aya ait bordronun icmali ayrı gösterilir.);
d) Vergi tevkif atına tabi diğer ödemeler.
1. (2361 sayılı Kanunun 67'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) İstihkak sahibinin adı ve soyadı ile iş adresi, varsa bağlı bulunduğu vergi dairesi ve mükellef hesap numarası; (*)
2. Ödemenin nevi;
3. Ödemenin miktarı;
4. Ödemeden yapılan vergi tevkif atı;
e) Muhtasar beyannamesinin tanzim tarihi ve yetkili imza.
(2574 sayılı Kanunun 22 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Tevkif ata tabi menkul sermaye iratları ile bunlardan yapılan vergi tevkif atı, nevi itibariyle icmalin ayrı bir muhtasar beyannameye alınır.
------------------------------
(*) Madde 99 - (Değişmeden önceki şekli) İstihkak sahibinin adı soyadı ile iş adresi
(**) (Değişmeden önceki şekli) 96ncı maddede yazılı kârlar ve iratlar ve bunlardan yapılan vergi tevkif atı nevi itibariyle icmalin ayrı bir muhtasar beyannameye alınır.
------------------------------
Muhtasar beyanname verilmeyecek haller:
MADDE 100- Genel bütçeye dahil idare ve müesseseler yaptıkları vergi tevkif atı için beyanname vermezler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÖZEL HALLER VE MÜNFERİT BEYANNAME
Münferit beyannamenin verilmesi:
MADDE 101 - Dar mükellefiyete tabi mükelleflerden yıllık beyanname vermeye mecbur olmayanlar:
1. Gayri menkullerin elden çıkarılmasından doğan diğer kazanç ve iratlarını gayrimenkulun bulunduğu,
2. Menkul malların ve hakların elden çıkarılmasından doğan diğer kazanç ve iratlarını, mal ve hakların Türkiye'de elden çıkarıldığı,
3. Ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi karşılığında elde ettikleri diğer kazanç ve iratlarını işletmenin bulunduğu,
4. Arızi olarak ticari işlemlerin yapılmasından veya bu nitelikteki işlemlere tavassuttan elde edilen diğer kazanç ve iratlarla, arızi olarak serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla elde edilen kazançlar ve dar mükellefiyete tabi olanların 45 inci maddede yazılı işleri arızi olarak yapmalarından elde ettikleri diğer kazanç ve iratlar, faaliyetin yapıldığı veya yolcu veya yükün taşıta alındığı,
5. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleriyle ilgili olarak sonradan elde ettikleri diğer kazanç ve iratlar (zarar yazılan değersiz alacaklarla, karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil), ticari, zirai veya mesleki bir faaliyete hiç girişilmemesi veya ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde ettikleri diğer kazanç ve iratları, vergisi tevkif suretiyle alınmamış menkul sermaye iratlarını ve diğer her türlü kazanç ve irada ilişkin ödemenin Türkiye'de yapıldığı,
6. Diğer hallerde Maliye Bakanlığınca belirlenen,
Yerin vergi dairesine münferit beyanname ile bildirmeye mecburdurlar. (*)
Bu kazanç ve iratlardan serbest meslek faaliyetlerine ilişkin olanların beyannamelerinin bu faaliyetlerin sona erdiği (4369 sayılı Kanunun 81/C-9'uncu maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) bu kazanç dışındaki diğer kazanç ve iratlarla ilgili (1) beyannamelerin ise bu kazanç ve iratların iktisap olunduğu tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili vergi dairesine verilmesi mecburidir.
Geliri telif ve patent haklarının satışından ibaret olan ve tamamı üzerinden tevkif suretiyle gelir vergisi ödemiş bulunan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için münferit beyanname vermeleri ihtiyaridir. (*)
------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"diğer kazanç ve iratlarla ilgili"
------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(2361 sayılı Kanunun 68 inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Dar mükellefiyete tabi mükelleflerden yıllık beyanname vermeye mecbur olmayanlar:
1. Mükerrer 80'inci maddenin 1 numaralı bendi ve 82 inci maddenin 3 numaralı bendinde sayılan kazançlarını; gayrimenkulun bulunduğu,
2. Mükerrer 80 inci maddenin 2,3 ve 4 numaralı bentlerinde sayılan kazançlarını; mal ve hakların Türkiye'de elden çıkarıldığı,
3. Mükerrer 80'inci maddenin 5 ve 6 numaralı bentlerinde sayılan kazançlarla ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi karşılığında elde ettikleri hasılatları; işletmenin bulunduğu;
4. 82'inci maddenin 1,4 ve 6 numaralı bentlerinde sayılan kazançlarla serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi karşılığında elde edilen hasılatları ve vergisi tevkif suretiyle alınmamış serbest meslek kazançlarını; faaliyetin ifa edildiği veya yolcu veya yükün taşıta alındığı;
5. 82 inci maddenin 5 numaralı bendinde sayılan kazançlarla ticari, zirai veya mesleki bir faaliyete hiç girişilmemesi veya ihale, arttırılma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde ettikleri hasılatları ve vergisi tevkif suretiyle alınmamış menkul sermaye iratlarını ödemenin Türkiye'de yapıldığı;
Yerin vergi dairesine münferit beyanname ile bildirmeye mecburdurlar.
------------------------------
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Münferit beyannamenin verileceği haller:
Madde 101 - (Değişmeden önceki şekli) Dar mükellefiyette tabi mükelleflerden yıllık beyanname vermeye mecbur olmayanlar,
1 - Gayri menkullerin satışından trampa veya istimlak edilmesinden elde ettikleri kazançlarını gayrimenkulun bulunduğu
2 - Gayrimenkul sermaye mahiyetinde olan hakların satışından trampa edilmesinden devir ve temlikinden elde ettikleri kazançlarını, satışın devir ve temlikin Türkiye'de yapıldığı
3 - Bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından, ortaklıklardaki ortaklık haklarının veya hisselerinin devir ve temlikinden elde ettikleri kazançlarla ticari bir faaliyetin durdurulması karşılığında veya gayrimenkulun tahliyesi veya kiracılık hakkının devri için aldıkları paralar, menfaatleri ve peştamallıkları işletmenin bulunduğu.,
4 - Arızi olarak ticari işlerin icrasından elde ettikleri kazançlarını ticari işin yapıldığı,
5 - Serbest meslek faaliyetinden doğan ve vergisi tevkif suretiyle alınmış kazançlarını serbest meslek işinin yapıldığı,
6 - Vergisi tevkif suretiyle alınmamış menkul sermaye iratlarını ödemenin yapıldığı Yerin vergi dairesine bir münferit beyanname ile bildirmeye mecburdurlar.
1, 2, 3, 4 ve 6 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve iratlara ait beyannamelerin bu Kazanç ve iratların iktisap olunduğu 5 numaralı bentte yazılı kazanca ait beyannamenin ise serbest meslek işinin sona erdiği tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili vergi dairesine verilmesi mecburidir.
(202 sayılı kanunun 50 inci maddesiyle eklenen hüküm) Geliri telif ve patent haklarının satışından ibaret olan ve tamamı üzerinden tevkif suretiyle Gelir Vergisi ödenmiş bulunan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için münferit beyanname vermeleri ihtiyaridir.
------------------------------
Münferit beyannamenin muhteviyatı:
MADDE 102- Münferit beyannamede aşağıda yazılı malumatın gösterilmesi lazımdır:
1. (2361 sayılı Kanunun 69'uncu maddesiyle değişen bent) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Mükellefin adı ve soyadı, varsa unvanı ile adresi ve bağlı bulunduğu vergi dairesi ile mükellef hesap numarası; (*)
2. Beyanname mükellef adına Türkiye'de başka bir kimse tarafından verilmişse, beyannameyi verenin adı ve soyadı, varsa unvanı ile adresi;
3. Muamelenin yapıldığı tarih veya tarihler.
4. Elde edilen kazançların nevi.
5. Elde edilen kazançların tutarı.
------------------------------
(*) (Değişmeden önceki şekli)
1 - Mükellefin adı ve soyadı, varsa unvanı ile adresi
------------------------------
BEŞİNCİ BÖLÜM
VERGİNİN NİSPETİ
Esas Tarife
MADDE 103 - (99/13645 sayılı Kararın 2'nci maddesiyle değişen şekli) (1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir vergisine tabi gelirler;
(2000 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
2.500.000.000 liraya kadar .............................................................................................% 15
6.250.000.000 liranın   2.500.000.000 lirası için 375.000.000 lira, fazlası ....................% 20
12.500.000.000 liranın   6.250.000.000 lirası için 1.125.000.000 lira, fazlası .................% 25
31.250.000.000 liranın 12.500.000.000 lirası için 2.1687.000.000 lira, fazlası............... % 30
62.500.000.000 liranın 31.250.000.000 lirası için 8.312.500.000 lira, fazlası .................% 35
62.500.000.000 liradan fazlasının 62.500.000.000 lirası için 19.250.000.000 lira,
fazlası ................................................................................................................................% 40
Oranında vergilendirilir. (*)
(3689 sayılı kanunun 5. maddesiyle 1.1.1991 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten kaldırılmıştır) (**) (***)
(3319 sayılı kanunun 2'nci maddesiyle eklenen fıkra) (11.11.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) Bakanlar Kurulu, kara, deniz ve hava ulaştırması işiyle iştigal eden ve 45'inci maddeye göre vergilendirilen dar mükellefler için, ülkeler itibariyle ve karşılıklı olmak şartıyla, bu maddede yer alan gelir dilimlerinin hizasındaki vergi nispetlerini ayrı ayrı veya topluca sıfıra kadar indirmeye veya bu maddede yer alan vergi nispetlerinin bir katını geçmemek üzere yeni bir taÜ¥h_cà­___$_e_______________ëˆ _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                    Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı İlgili Tebliğ No: (*) (**)                          I inci bölüm: Verginin mevzuu        1              Mevzuu ............................................................................................... 111          2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                      II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220              4              Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                         5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                           III üncü bölüm: Dar mükellefiyet            6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220          7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210           8              İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR
I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131      11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211                12            İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                   14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1 7.225.5000.000 lira, fazlası ...............    % 55
------------------------------
(*) (1996 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) (1.1.1996 tarihinden geçerli)
500.000.000 liraya kadar ...........................................................................................................     % 25
1.000.000.000 liranın         300.000.000 lirası için,     75.000.000 lira, fazlası ............................     % 30
2.000.000.000 liranın         600.000.000 lirası için,     165.000.000 lira, fazlası.............................. % 35
4.000.000.000 liranın      1.200.000.000 lirası için,     375.000.000 lira, fazlası.............................. % 40
8.000.000.000 liranın      1.400.000.000 lirası için,     855.000.000 lira, fazlası ............................. % 45
16.000.000.000 liranın      4.800.000.000 lirası için, 1.935.000.000 lira, fazlası ............................. % 50
16.000.000.000 liradan fazlasının 9.600.000.000 lirası için 4.335.000.000 lira, fazlası ...............       % 55
------------------------------
(*) (1995 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) (1.1.1995 tarihinden geçerli)
150.000.000 liraya kadar ...........................................................................................................     % 25
310.000.000 liranın    150.000.000     lirası için,     37.500.000 lira, fazlası ............................     % 30
620.000.000 liranın    310.000.000     lirası için,     85.500.000 lira, fazlası..............................    % 35
1.240.000.000 liranın     620.000.000     lirası için,     194.000.000 lira, fazlası.............................. % 40
1.490.000.000 liranın 1.240.000.000     lirası için,     442.000.000 lira, fazlası ............................. % 45
4.980.000.000 liranın 2.490.000.000     lirası için, 1.004.500.000 lira, fazlası ............................. % 50
4.980.000.000 liradan fazlasının 498.000.000 lirası için 2.249.500.000 lira, fazlası ...............          % 55
nispetinde vergilendirilir.
------------------------------
(*) (1994 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) (1.1.1994 tarihinden geçerli)
75.000.000 liraya kadar ...........................................................................................................      % 25
150.000.000 liranın       75.000.000     lirası için,     18.750.000 lira, fazlası ............................      % 30
300.000.000 liranın     150.000.000     lirası için,     41.250.000 lira, fazlası..............................     % 35
600.000.000 liranın     300.000.000     lirası için,     93.750.000 lira, fazlası..............................     % 40
1.200.000.000 liranın     600.000.000     lirası için,   213.750.000 lira, fazlası .............................     % 45
2.400.000.000 liranın 1.200.000.000     lirası için,   483.750.000 lira, fazlası .............................     % 50
2.400.000.000 liradan fazlasının 2.400.000.000 lirası için 1.083.750.000 lira, fazlası ...............        % 55
nispetinde vergilendirilir.
------------------------------
(*) (92/3892 sayılı B.K.K. ile düzenlenen tarife) (1993 ve müteakip yıl gelirlerine uygulanmak üzere)
32.000.000 liraya kadar ...........................................................................................................      % 25
64.000.000 liranın       32.000.000     lirası için,     8.000.000 lira, fazlası ............................        % 30
128.000.000 liranın       64.000.000     lirası için,   17.600.000 lira, fazlası..............................       % 35
256.000.000 liranın     128.000.000     lirası için,   40.000.000 lira, fazlası..............................       % 40
512.000.000 liranın     256.000.000     lirası için,   91.200.000 lira, fazlası .............................       % 45
512.000.000 liradan fazlasının 512.000.000 lirası için 206.400.000 lira fazlası .......................       % 50
nispetinde vergilendirilir.
------------------------------
(*) (91/2569 sayılı B.K.K. ile düzenlenen tarife) (1992 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
20.000.000 liraya kadar ...........................................................................................................      % 25
40.000.000 liranın       20.000.000     lirası için,     5.000.000 lira, fazlası ............................        % 30
80.000.000 liranın       40.000.000     lirası için,   11.000.000 lira, fazlası..............................       % 35
160.000.000 liranın       80.000.000     lirası için,   25.000.000 lira, fazlası..............................       % 40
320.000.000 liranın     160.000.000     lirası için,   57.000.000 lira, fazlası .............................       % 45
320.000.000 liradan fazlasının 320.000.000 lirası için 129.000.000 lira fazlası .......................        % 50
nispetinde vergilendirilir.
-------------------------------
(*) (3689 sayılı Kanunun 5'inci maddesiyle düzenlenen tarife) (1991 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
12.000.000 liraya kadar .............................................................................................................................       % 25
24.000.000 liranın 12.000.000 lirası için   3.000.000 lira fazlası ..............................................................        % 30
48.000.000 liranın 24.000.000 lirası için   6.600.000 lira fazlası. .............................................................        % 35
96.000.000 liranın 48.000.000 lirası için 15.000.000 lira fazlası ..............................................................        % 40
192.000.000 liranın 96.000.000 lirası için 34.200.000 lira fazlası ..............................................................        % 45
192.000.000 liradan fazlasının 192.000.000 lirası için 77.400.000 lira fazlası ...........................................        % 50
nispetinde vergilendirilirler
-------------------------------
(*) (89/14913 sayılı B.K.K. ile Düzenlenen tarife) (1990 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
8.000.000 liraya kadar .............................................................................................................................       % 25
16.000.000 liranın   8.000.000 lirası için   2.000.000 lira fazlası ..............................................................        % 30
32.000.000 liranın 16.000.000 lirası için   4.600.000 lira fazlası. .............................................................        % 35
64.000.000 liranın 32.000.000 lirası için 10.000.000 lira fazlası ..............................................................        % 40
128.000.000 liranın 64.000.000 lirası için 22.800.000 lira fazlası ..............................................................        % 45
128.000.000 liradan fazlasının 128.000.000 lirası için 51.600.000 lira fazlası ...........................................        % 50
nispetinde vergilendirilirler
-------------------------------
(*) 88/13642 sayılı Kararla değişen tarife) (1989 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
6.000.000 liraya kadar .............................................................................................................................       % 25
12.000.000 liranın   6.000.000 lirası için   1.500.000 lira fazlası ..............................................................        % 30
24.000.000 liranın 12.000.000 lirası için   3.300.000 lira fazlası. .............................................................        % 35
48.000.000 liranın 24.000.000 lirası için   7.500.000 lira fazlası ..............................................................        % 40
96.000.000 liranın 48.000.000 lirası için 17.100.000 lira fazlası ..............................................................        % 45
96.000.000 liradan fazlasının 96.000.000 lirası için 38.700.000 lira fazlası ...........................................          % 50
nispetinde vergilendirilirler
-------------------------------
(87/12467 sayılı Kararla değişen tarife) (1988 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
5.000.000 liraya kadar .............................................................................................................................       % 25
10.000.000 liranın   5.000.000 lirası için   1.250.000 lira fazlası ..............................................................        % 30
20.000.000 liranın 10.000.000 lirası için   2.750.000 lira fazlası. .............................................................        % 35
40.000.000 liranın 20.000.000 lirası için   6.250.000 lira fazlası ..............................................................        % 40
80.000.000 liranın 40.000.000 lirası için 14.250.000 lira fazlası ..............................................................        % 45
80.000.000 liradan fazlasının 80.000.000 lirası için 32.250.000 lira fazlası ...........................................          % 50
nispetinde vergilendirilirler
-------------------------------
(*) Değişmeden önceki şekli)
Madde 103 - (3239 sayılı Kanunun 66'ıncı maddesiyle değişen madde) Gelir Vergisine tabi gelirler
(1986 ve müteakip yıl gelirlerine uygulanmak üzere)
3.000.000 liraya kadar .............................................................................................................................       % 25
6.000.000 liranın   3.000.000 lirası için       750.000 lira fazlası ..............................................................        % 30
12.000.000 liranın 6.000.000 lirası için    1.650.000 lira fazlası. .............................................................        % 35
24.000.000 liranın 12.000.000 lirası için   3.750.000 lira fazlası ..............................................................        % 40
48.000.000 liranın 24.000.000 lirası için   8.550.000 lira fazlası ..............................................................        % 45
48.000.000 liradan fazlasının 48.000.000 lirası için 19.350.000 lira fazlası ...........................................          % 50
nispetinde vergilendirilirler
-------------------------------
(**) (Kaldırılmadan önceki şekli)
Yukarıda yer alan gelir dilimlerinin hizasındaki vergi nispetini topluca yüzde on indirmeye veya yukarıdaki nispetlere yükseltmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
-------------------------------
(***) Değişmeden önceki şekli)
Esas Tarife
MADDE 103 - (2574 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle değişen şekli) Gelir Vergisine tabi gelirler
1.000.000 liraya kadar .............................................................................................................................       % 25
3.000.000 liranın   1.000.000 lirası için      250.000 lira fazlası ..............................................................        % 30
5.000.000 liranın   3.000.000 lirası için      850.000 lira fazlası. .............................................................        % 38
10.000.000 liranın   5.000.000 lirası için   1.600.000 lira fazlası ..............................................................        % 48
15.000.000 liranın 10.000.000 lirası için   4.100.000 lira fazlası ..............................................................        % 58
25.000.000 liranın 15.000.000 lirası için   6.900.000 lira fazlası ..............................................................        % 63
25.000.000 liradan fazlasının 25.000.000 lirası için 23.210.000 lira fazlası ...........................................          % 55        nispetinde vergilendirilirler
-------------------------------
(***) Değişmeden önceki şekli)
Esas Tarife
MADDE 103 - (2361 sayılı Kanunun 70 inci maddesiyle değişen şekli) Gelir Vergisi aşağıdaki nispetlerde
1.000.000 liraya kadar .............................................................................................................................       % 40
3.000.000 liranın   1.000.000 lirası için      400.000 lira fazlası ..............................................................        % 45
5.000.000 liranın   3.000.000 lirası için    1.300.000 lira fazlası. .............................................................       % 50
10.000.000 liranın   5.000.000 lirası için    2.300.000 lira fazlası ..............................................................       % 60
15.000.000 liranın 10.000.000 lirası için    5.300.000 lira fazlası ..............................................................       % 70
25.000.000 liranın 15.000.000 lirası için    8.800.000 lira fazlası ..............................................................       % 75
25.000.000 liradan fazlasının 25.000.000 lirası için 16.300.000 lira fazlası ...........................................          % 66        nispetinde vergilendirilirler
-------------------------------
(***) Değişmeden önceki şekli)
Esas Tarife
MADDE 103 -(202 sayılı Kanunun 51'inci maddesiyle değişen şekli) Gelir Vergisi aşağıdaki nispetlerde alınır.
Gelir dilimleri                                Vergi nispeti
İlk                                           2.500 lira için                                         10
Sonra gelen                             2.500 lira için                                         15
Sonra gelen                             5.000 lira için                                         20
Sonra gelen                             15.000 lira için                                       25
Sonra gelen                             30.000 lira için                                       35
Sonra gelen                             60.000 lira için                                       45
Sonra gelen                             150.000 lira için                                     55
Sonra gelen                             225.000 lira için                                     60
Sonra gelen                             225.000 lira için                                     65
Sonra gelen                             285.000 lira için                                     68
1.000.000 lira ve daha fazla matrahlara % 60 nispeti uygulanır.
-------------------------------
Verginin hesaplanması:
MADDE 104 - (2361 sayılı Kanunun 71'inci maddesiyle değişen şekil) Yıllık Gelir Vergisi, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31'inci maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103'üncü maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanır.
Ücretlerin vergilendirilmesinde aylık vergi; yıllık vergi 12'ye bölünmek, gündelik vergi aylık vergi 30'a bölünmek suretiyle hesaplanır.
Verginin hesaplanmasında matrahın ve verginin lira kesirleri nazara alınmaz. (*)
-------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Vergi cetvelleri
MADDE 104 - Gelir Vergisinin hesaplanmasında bağlı cetvellerde yazılı gelir kademeleri ile bunların hizasında yazılı ortalama meblağlar esas tutulur.
(980 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle değişen şekli) ergi, bu meblağlardan 31 inci maddede yazılı indirim hadleri için hesaplanan vergiler indirildikten sonra bulunur.
A) Gelirlerini yıllık ve münferit beyanname ile bildirmeye mecbur olan mükelleflerin vergileri (1) numaralı cetvele:
B) Ücretlerden ve ücret sayılan ödemelerden alınacak vergiler;
1- Aylıklar için (2) numaralı cetvele
2 - Haftalıklar için (3) numaralı cetvele;
3 - Gündelikler için (4) numaralı cetvele
Göre hesaplanır.
Muhtelif ücret ödemelerinde vergi cetvelleri her ödeme ayrı ayrı göz önünde tutularak uygulanır.
Yıllık olarak ödenen ücretlerin ergileri (1) numaralı cetvele göre hesaplanır.
Yıllık verginin hesaplanmasında 50 kuruşa kadar olan matrah ve vergi kesirleri atılır, 50 kuruş ve daha fazla olan kesirler liraya çıkarılır.
Aylık vergilerin hesaplanmasında 50 kuruşa kadar olan matrah kesirleri ile 5 kuruştan aşağı olan vergi kesirleri nazara alınmaz. 50 kuruş ve daha fazla olan matrah kesirleri liraya çıkarılır.
Haftalık ve gündelik vergilerin hesaplanmasında 50 santimden aşağı olan matrah ve vergi kesirleri atılır, 50 santim ve daha fazla olan kesirler kuruşa çıkarılır.
Gündelik haftalık, aylık ve yıllık ücret, ücretin,haftalık, aylık veya yıllık bir dere için hesaplanarak ödenmesini ifade eder.
Saat veya parça başına veya sair esaslara göre hesaplanmakla beraber bir günlük devre için yapılan ücret ödemeleri gündelik, haftalık dere için yapılan ücret ödemeleri haftalık, aylık devreler için yapılan ücret ödemeleri aylık sayılır.
Aydan veya haftadan küçük dereler için yapılan ücret ödemeleri gündelik ücret sayılır ve bu suretle yapılan ödemeler, ödemelerin taalluk ettiği gün sayısına bölünerek gündelik ödeme bulunur.
Yukarıda belirtilen şekiller dışında e dereler tayin edilmeksizin yapılan bilumum ücret ödemeleri yıllık ödeme sayılır.
(484 sayılı Kanunun 7 inci maddesiyle eklenen fıkra) Bu madde hükmünün uygulanmasında muhtelif ücret ödemesi ayrı ayrı işverenler tarafından yapılan ödemelerde aynı işveren tarafından başka başka hizmetler karşılığında yapılan ödemeleri ifade eder.
Aynı işveren tarafından her ne nam ile olursa olsun, başka başka hizmetlerin karşılığını teşkil etmeksizin yapılan ödemeler, muhtelif ücret ödemesi sayılmaz.
(1743 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle eklenen fıkra) Kanunlarına ve bunlara dayanılarak çıkarılan tüzük kararname ve yönetmeliklere uygun bulunmak kaydıyla, fazla çalışma karşılığı yapılan ödemeler, muhtelif ücret ödemesi sayıÜ¥h_cà­___$_e_______________눠        _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)
V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar        21           Gayrimenkullar ve haklarda ............ 36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                       174, 179, 190, 200                                 22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1esi halinde % 33 1/3'e, dar mükelleflere nakden veya hesabın ödenmesi halinde ise % 60'a tamamlanır.
7 - 94 üncü maddenin 9, 10 ve 11 numaralı bentlerinde yazılı ödemelerden % 25; (Bu bentte yazılı nispeti % 30'a kadar çıkarmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir)
8 - 94 üncü maddenin 12 numaralı bendinde yazılı ödemelerden % 5
9 - 94 üncü maddenin 1 e 2 numaralı bentlerinde yazılı ücretler ve ücret sayılan ödemelerde vergi tevkif atı 103 e 104 üncü maddeler hükümlerine göre yapılır.
Yukarıdaki bentlerde yazılı vergi tevkif atının yapılmasında 96ncı madde hükmü göz önünde tutulur.
Ücret dışında kalan ödeme, hasılat e iratlar vergi tevkif atı yapılırken lira kesirleri nazara alınmaz.
-------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 10 - 1137 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle değişen şekli) Gelir Vergisi tevkif atı
A) 94 üncü maddenin 4 numaralı bendinde yazılı ödemelerde % 2;
B) 96ncı maddenin 2 numaralı fıkrasında yazılı dağıtılmayan kazançlardan % 20;
C) İstihkak sahibinin tam mükellefiyete tabi olması halinde;
a) 94 üncü maddenin 3 numaralı bendinde yazılı serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan
ödemelerden % 15
b) 96ncı maddeye giren menkul sermaye iratlarında % 20;
D) İstihkak sahibinin dar mükellefiyete tabi olması halinde:
a) 96ncı maddenin 1 numaralı fıkrasına giren menkul sermaye iratlarında % 35
b) 94 üncü maddenin 3 numaralı bendinde yazılı serbest meslek işleri dolayısıyla
yapılan ödemelerden % 20;
c) 94 üncü maddenin 5 numaralı bendi de yazılı ödemelerde % 20'dir.
-------------------------------
ALTINCI BÖLÜM
TARH MUAMELESİ
Tarh yeri:
MADDE 106 - Gelir Vergisi mükellefin ikametgahının bulunduğu mahal vergi dairesince tarh edilir. Şu kadar ki:
1. İşyeri ve ikametgahı ayrı vergi daireleri bölgesinde bulunan mükelleflerin vergileri, Maliye Bakanlığınca uygun görüldüğü takdirde ve mükellefe de evvelden bildirilmek kaydıyla işyerinin bulunduğu;
2. (4369 sayılı Kanunun 81/C-17'nci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Diğer (1) ücretlerle, gezici olarak çalışanların ticaret ve serbest meslek kazançlarının vergileri, bu ücret ve kazanç sahiplerinin ikametgahlarının bulunduğu yerin vergi dairesince tarh edilmemişse faaliyetlerini icra ettikleri;
3. Dar mükellefiyete tabi olanların vergileri, beyannamelerini vermeye mecbur oldukları:
Yerin vergi dairesince tarh olunur.
-------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Götürü usulde tespit edilen"
-------------------------------
Tarhiyatın muhatabı:
MADDE 107 - Gelir Vergisi, bu vergiyle mükellef olan gerçek kişiler namına tarh edilir. Şu kadar ki;
1. Küçüklerle kısıtlılarda, bunların nam ve hesabına kanuni temsilcileri
2. (4369 sayılı Kanunun 82/3-g maddesiyle 29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere bent yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
3. Verginin tevkif suretiyle alınması halinde, mükellef hesabına tevkifat yapmaya mecbur olanlar.
4. (1137 sayılı kanunun 5'inci maddesiyle değişen şekli) Dar mükellefiyette, mükellefin (Türkiye'de birden fazla daimi temsilcisinin mevcudiyeti halinde, mükellefin tayin edeceği , tarhiyat tarihine kadar böyle bir tayin yapılmamışsa temsilcilerden herhangi birisi) daimi temsilcisi mevcut değilse, kazanç ve iratları yabancı kişiye sağlayanlar.
Tarhiyatta muhatap tutulurlar.
-------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
2. Aile reisi beyanlarında, gelir sahibi eş ve çocuklar hesabına aile reisi,
-------------------------------
Vergilendirme dönemi:
MADDE 108 - (2361 sayılı kanunun 73'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisinde vergilendirme dönemi, geçmiş takvim yılıdır.
Şu kadar ki;
1. Mükellefiyetin takvim yılı içinde kalkması halinde, vergilendirme dönemi, takvim yılı başından mükellefiyetin kalkması tarihine kadar geçen süreye inhisar eder.
2. 4369 sayılı Kanunun 82/3-h maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere bent yürürlükten kaldırılmıştır.) *)
3. 4369 sayılı Kanunun 81/C-15'inci maddesiyle değişen bent) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Diğer ücretlerde vergilendirme dönemi hizmetin ifa olunduğu takvim yılıdır. **)
4. Tevkif yoluyla ödenen vergilerde, istihkak sahipleri ayrıca yıllık beyanname vermeye mecbur değillerse tevkif atın ilgili bulunduğu dönemler vergilendirme dönemi sayılır ve kesilen veya kesilmesi icap eden vergiler yıllık verginin yerine geçer.
5. Münferit beyanname ile bildirilmesi gereken gelirlerin vergilendirilmesinde, vergilendirme dönemi yerine gelirin iktisap tarihi esas tutulur.
-------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki bent)
2. Götürü usulde tespit olunan ticari kazançlar ile serbest meslek kazançlarında vergilendirme dönemi faaliyetin icra olunduğu takvim yılıdır;
-------------------------------
(**) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
3. Götürü usulde tespit olunan ücretlerde vergilendirme dönemi, hizmetin ifa olunduğu bütçe yılıdır. Götürü ücretlerini yıllık beyannameye ithal mecburiyetinde olanlar mezkûr ücretlerini, bütçe yılının bittiği takvim yılının geliri mey anında bildirirler.
-------------------------------
(***) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MADDE 108- Gelir Vergisinde vergilendirme dönemi geçmiş takvim yılıdır. Şu kadar ki;
1 - Mükellefiyeti takvim yılı içinde kalkması halinde, vergilendirme dönemi, takvim yılı başından mükellefiyetin kalkması tarihine kadar geçen süreye inhisar eder.
2 - Götürü usulde tespit olunan ücretlerde vergilendirme dönemi hizmetin ifa olunduğu bütçe yılıdır. Götürü ücretlerini yıllık beyannameye ithal mecburiyetinde olanlar mezkur ücretlerini bütçe yılının bittiği takvim yılının geliri mey anında bildirirler.
3 - Tevkif yoluyla ödenen vergilerde, istihkak sahipleri ayrıca yıllık beyanname vermeye mecbur değillerse tevkif atın ilgili bulunduğu dönemler vergilendirme dönemi sayılır ve kesilen veya kesilmesi icap eden vergiler yıllık verginin yerine geçer.
4 - Münferit beyanname ile bildirilmesi gereken kazançların vergilendirilmesinde vergilendirme dönemi yerine kazancın iktisap tarihi esas tutulur.
-------------------------------
Tarh Zamanı:
MADDE 109 - (2361 sayılı Kanunun 74'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere)
Gelir Vergisi:
1. Beyanname verilmesi icap eden hallerde beyannamenin verildiği günde, beyanname posta ile gönderilmişse, vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi takip eden yedi gün içinde;
2. (4369 sayılı Kanunun 81/C-17'nci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Diğer (1) ücretlerde hizmetin ifa olunduğu (4369 sayılı Kanunun 81/C-15'inci maddesiyle değişen ibare) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) takvim yılının 2) ikinci ayında, takvim yılı (2) içinde işe başlanması halinde işe başlama tarihinden itibaren bir ay içinde;
3. 4369 sayılı Kanunun 82/3-i maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere bent yürürlükten kaldırılmıştır.) 3)
Tarh edilir.
(4369 sayılı Kanunun 81/C-10'cu maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) 2 numaralı bentte yazılı diğer ücret 4) sahiplerinden bu bentlerde belirtilen tarh zamanlarının hitamından evvel memleketi terk edenlerin vergileri, memleketi terke takaddüm eden 15 gün içinde tarh olunur.
(4369 sayılı Kanunun 81/C-10'cu maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) 2 numaralı bentlerde yazılı diğer ücret 5) sahipleri, tarh zamanlarında, vergi karnelerini bağlı oldukları vergi dairelerine ibraz ederek vergilerini tarh ettirmeye mecburdurlar. (*)
-------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Götürü usulde tespit edilen"
(2) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"bütçe yılının"
(3) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki bent)
3. Götürü usulde tespit edilen ticari kazançlar ile serbest meslek kazançlarında, faaliyetin icra olunduğu takvim yılının Nisan ayında takvim yılı içinde işe başlanılması halinde işe başlama tarihinden bir ay içinde.
(4) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücret"
(5) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücret"
-------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
MADDE 109 -(202 sayılı Kanunun 53'üncü maddesiyle değişen şekli) Gelir Vergisi
1 - Beyanname verilmesi icap eden hallerde beyannamenin verildiği günde beyanname posta ile gönderilmişse vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi takip eden yedi gün içinde
2- Götürü usulde tespit edilen ücretlerde hizmetin ifa olunduğu bütçe yılının ikinci ayında bütçe yılı içinde ise başlaması halinde ise başlama tarihinden itibaren bir ay içinde
3 - Götürü usulde tespit edilen ticaret ve serbest meslek kazançlarında ticari ve mesleki faaliyetin icra olunduğu takvim yılından sonra gelen bütçe yılının ikinci ayında
Tarh edilir.
2 ve 3 numaralı bentlerde yazıl kazanç ve ücret sahiplerinden bu bentlerde belirtilen tarh zamanlarının hitamından evvel memleketi terk edenlerin vergileri memleketi terke takaddüm eden 15 gün içinde tarh olunur.
2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücret sahipleri tarh zamanlarında vergi karnelerini bağlı oldukları vergi dairelerine ibraz ederek vergilerini tarh ettirmeye mecburdurlar.
-------------------------------
(4369 sayılı Kanunun 81/C-11'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere)
Vergilendirme dönemi içinde işe başlayan diğer ücret (1) sahiplerinin vergi matrahı ve vergileri:
MADDE 110 - (202 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere)
1 - (4369 sayılı Kanunun 81/C-11'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Takvim yılı (2) içinde işe aşlayan diğer (1) ücret sahiplerinin vergi matrahı yıllık diğer ücret matrahından (3) işe başlama ayı hariç tutulmak suretiyle o yılın sonuna kadar ki aylara isabet eden miktardır.
Takvim yılının (2) birinci yarısı içinde işini bırakan diğer (1) ücret sahiplerinden keyfiyeti takvim yılının (2) ikinci yarısı girmeden haber verenlerin ikinci taksite isabet eden vergileri terkin olunur.
2 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-k maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
-------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"götürü kazanç ve ücret"
(2) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"Bütçe yılı"
(3) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"götürü matrahın"
-------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki fıkra)
2 -Takvim yılı içinde işe başlayan veya işi bırakan götürü ticaret ve serbest meslek kazancı sahiplerinin vergi matrahı,yıllık götürü matrahtan işe başlanılan ay hariç tutulmak ve işin bırakıldığı ay tam sayılmak suretiyle çalışılan aylara isabet eden miktardır.
-------------------------------
YEDİNCİ BÖLÜM
ORTALAMA KAR HADDİ, ASGARİ GAYRİ SAFİ HASILAT
VE GİDER ESASLARINA GÖRE GELİR TAYİNİ
MADDE 111 - (4108 sayılı Kanunun 39'uncu maddesiyle 1.1.1996 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır) (1995 yılı kazançları dahil) (*)
-------------------------------
(*) (4108 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Ortalama kâr haddi ve asgari gayri safi hasılat esası:
MADDE 111 - (2772 sayılı Kanunun 14'üncü maddesiyle değişen şekli) Kısmen veya tamamını perakende satış yapan ticaret erbabı ile imalatçıların gösterdikleri gayri safi kazançlar Vergi Usul Kanunu'na göre tespit olunan kâr hadlerinin perakende satılan emtianın maliyet bedeline uygulanması suretiyle bulunacak miktarlara göre düşük olduğu takdirde, beyan edilen gayri safi kazançlar yerine bu suretle bulunan miktarlar ikmalin vergi tarhına esas alınır. Perakende satıştan maksat, satışı yapılan madde veya malzemenin aynen veya işlendikten sonra satışını yapan kimseler dışındakilere satılmasıdır.
Otel, motel, tatil köyü, pansiyon, bar, pavyon, dansing, gazino, lokanta, kahvehane, kır kahvesi, plaj, hamam kuaför salonu, erkek berberi, güzellik salonları, tamirhaneler ve emsal hizmet işletmeleri sahiplerinin ve her nevi taşıma Ü¥h_cà­___$_e_______________눠   _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1işleriyle iştigal edenlerin gösterdikleri gayri safi kazançlar Vergi Usul Kanunu'na göre tespit edilen ortalama kâr hadlerinin ticaret erbabı ile imalatçılarda perakende satılan emtianın maliyet bedeline, bunlar dışında kalanlarda işletme giderlerine uygulanması sonucunda bulunacak miktarlara göre düşük bulunduğu ve düşüklük sebepleri izah olunmadığı takdirde, beyan edilen gayri safi kazançlar yerine bulunan bu miktarlar vergi matrahına esas tutulur.
Mükellefler düşüklük sebeplerini beyannameleri ile birlikte yazılı olarak izah edebilirler. Beyannameleri ile birlikte yazılı izahatta bulunmayanlar, beyannamelerini verdikleri tarihten itibaren altı ay zarfında 15 günden az olmamak üzere tayin edilecek süre içinde izaha dart olunurlar. Süresi içinde cevap verilmediği takdirde düşüklük sebepleri izah edilememiş sayılır.
Mükelleflerin verecekleri izahat ve vesikalar müstakil vergi dairesi olan yerlerde ilgili ergi dairesi müdürü olmayan yerlerde mahallin en büyük mal memuru, bunların mazeretleri halinde tevkif edecekleri zatın başkanlığında vergi dairesinin ilgili vergi memurundan ve mahalli ticaret odalarınca, olmayan yerlerde belediyelerce üç yıl için seçilmiş bir üyeden kurulu komisyon tarafından incelenir.
Mükellef izahatı kısmen veya tamamen kabul edilmediği takdirde kabul edilmeyen kısım vergi tarhına esas olur.
Mükellefin beyanlarına göre vergi tarh edildikten sonra yukarıdaki fıkraya dayanılarak hesaplanacak gayri safi kazançlardan doğan ve miktarı 1.000 liradan yukarı olan matrah farkları üzerinden ayrıca cezasız olarak ikmalin tarh olunur.
Bu maddede sözü edilen işletme giderlerinin nelerden ibaret olduğu Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan olunur.
Yukarıdaki hükümlerde yer alan "Perakende satıştan maksat satışı yapılan madde ve malzemenin aynen veya işlendikten sonra satışını yapan kimseler dışındakilere satılmasıdır.
Talih Oyunları Salonlarından Elde Edilen Kazançlarda Asgari Vergi:
MÜKERRER MADDE 111 - (4108 sayılı Kanunun 24'üncü maddesiyle eklenen madde) (1.7.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununa göre talih oyunları salonları işletmeciliği faaliyetinde bulunan gerçek usulde gelir vergisine tabi ticari kazanç sahipleri; cari vergilendirme döneminin gelir vergisine muhatap edilmek üzere, (97/10351 sayılı Kararla 1998 takvim yılında uygulanacak miktarlar) talih oyunları salonlarında bulundurdukları ilk 6 olunmasının her biri için aylık (4369 sayılı Kanunun 53'üncü maddesiyle değişik mükerrer 123 üncü maddeye göre geçerli hadler) 800.000.000 lira *) sonra gelen her oyun masası için ise 600.000.000 lira (*) ve ilk 60 oyun makinesinin her biri için 80.000.000 lira (*) sonra gelen her oyun makinesi için ise 60.000.000 lira (*) asgari vergi öderler.
Yukarıda yer alan tutarlar, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre o yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı ile çarpılmak suretiyle yeniden tespit edilir ve izleyen yılda bu tutarlar esas alınır. Bakanlar Kurulu bu tutarları 10 katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu yetki, talih oyunları salonlarının bulunduğu turizm bölge, alan ve merkezleri itibariyle farklı miktarlar tespit edilmek suretiyle de kullanılabilir.
Aylık dönemler itibariyle hesaplanan bu vergi müteakip ayın 20 inci günü akşamına kadar gelir vergisi bakımından bağlı bulunulan vergi dairesine bir beyanname ile beyan edilir ve aynı süre içinde ödenir. Bir önceki yıl içinde tahakkuk eden bu vergiler, yıllık beyanname üzerinden bu faaliyete ilişkin olarak hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir, mahsup edilemeyen vergiler ise ret ve iade edilmez.
Cari vergilendirme dönemine ilişkin ödenmemiş geçici verginin talih oyunları salonlarından elde edilen kazanca isabet eden kısmının; bu madde gereğince ödenen asgari vergi kadarki kısmı terkin edilir. Geçici verginin talih oyunları salonlarından elde edilen kazanca isabet eden kısmı, talih oyunları salonlarından sağlanan hasılatın toplam hasılat içindeki payına göre hesaplanır.
Yapılan incelemeler sonucunda bu madde gereğince ödenmesi gereken geçmiş dönemlere ait asgari verginin eksik beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde eksik beyan edilen bu kısım için resen veya ikmalin asgari vergi tarh edilir ve tarh edilen bu vergiye ceza ve gecikme faizi tatbik edilir. Yıllık beyanname verme süresi geçtikten sonra bu tarhiyat, yıllık beyannamede beyan edilen kazanç üzerinden hesaplanan vergiyi aşan vergi farkı için yapılır. Bir önceki dönemde ödenmesi gereken verginin yıllık beyannamede mahsup edilen tutarı için ise ceza ve mahsup tarihine kadar gecikme faizi aranır.
Talih oyunları salonları işletmeciliği faaliyetinde bulunan kurumlar vergisi mükellefleri de cari vergilendirme döneminin kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere bu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde asgari vergi öderler.
Bu uygulamanın usul ve esasları Maliye Bakanlığınca tayin ve tespit olunur.
-------------------------------
(*) (Değişmeden önceki miktarlar)
(96/8955 sayılı B.K.K. ile 1997 takvim yılında uygulanmak üzere sırasıyla) 400.000.000 lira, 300.000.000 lira, 40.000.000 lira, 30.000.000 lira
(95/7593 sayılı B.K.K. ile 1996 takvim yılında uygulamak üzere sırasıyla) 200.000.000 lira, 150.000.000 lira, 20.000.000 lira, 15.000.000 lira
(4108 sayılı Kanunun 24'üncü maddesiyle eklenen) 1.7.1995 - 31.12.1995 döneminde uygulanmak üzere sırasıyla) 100.000.000 lira,75.000.000 lira, 10.000.000 lira,7.500.000 lira
-------------------------------
Asgari zirai kazanç esası:
MADDE 112 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-n maddesiyle 1.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır) (*)
-------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Asgari zirai kazanç esası:
MADDE 112 - (2361 sayılı Kanunun 76'ncı maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit edenlerin beyan ettikleri hasılat ve giderler ile götürü gider usulüne göre tespit edenlerin beyan ettikleri hasılat, Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan ekim sayım beyanları (bu konuda idarece bir inceleme yapılmışsa ayrıca bu inceleme sonuçları) dikkate alınarak aynı kanunda sözü edilen zirai kazanç ölçüleri esas tutulmak suretiyle hesaplanacak hasılat veya giderlere göre 3946 sayılı Kanunun geçici 36ncı maddesi ve yeniden değerleme oranının % 72.8 olması ile 1997 yılında uygulanacak miktar) (3.400) liradan (*) fazla bir farklılık gösterdiği ve bu farklılık mükellef tarafından haklı sebeplerle izah edilemediği takdirde, bu hasılat ve giderler yerine vergi incelemesi sırasında zirai kazanç ölçülerine göre tespit edilen hasılat ve giderler ikmalin vergi tarhına esas alınır.
Birinci fıkra uyarınca yapılacak tarhiyatta, hasılatın elde edildiği yıl için tespit edilmiş zirai kazanç ölçüleri esas alınır. (**)
-------------------------------
(*) (Değişmeden önceki şekli)
(95/7593 sayılı B.K.K. ile 1996 yılında uygulanmak üzere) 2.000.000 lira
(94/6300 sayılı B.K.K. ile 1995 yılında uygulanmak üzere) 1.000.000 lira
(93/5146 sayılı B.K.K. ile 1994 yılında uygulanmak üzere)   500.000 lira
(92/3892 sayılı B.K.K. ile 1993 yılında uygulanmak üzere)   300.000 lira
(91/2569 sayılı B.K.K. ile 1992 yılında uygulanmak üzere)   150.000 lira
(3689 sayılı Kanunla 1991 yılında uygulanmak üzere) 100.000 lira
(Değişmeden önceki miktar) 10.000 lira
-------------------------------
(**) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Asgari zirai kazanç esası:
MADDE 112 - (202 sayılı Kanunun 56'ıncı maddesiyle değişen şekli) Zirai kazançlarını gerçek usulde veya 54 üncü maddenin 2 numaralı bendine göre tespit edenlerin beyan ettikleri hasılat ve giderleri, mezkur kazançlarını 54 üncü maddenin 1 numaralı bendine göre tespit edenlerin beyan ettikleri hasılatları Vergi Usul Kanunu hükümleri mucibince yapılan ekim ve sayım beyanları (Bu konuda idarece bir inceleme yapılmışsa bu inceleme neticeleri) nazara alınarak aynı kanunda sözü edilen zirai kazanç ölçüleri esas tutulmak suretiyle hesaplanacak hasılat veya giderlere nazaran açık bir surette farklı bulunduğu takdirde bu hasılat ve giderler yerine takdir komisyonlarınca tayin olunan miktarlar vergi tarhına esas alınır.
Komisyonca kazanç takdiri yolunÜ¥h_cà­___$_e_______________ëˆ _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘
_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1up             :               Meyve erebilecek hale gelmiş kayısıda
Her bir ağaç için ağacından 40 lira
21 inci grup             :               Meye verebilecek hale gelmiş şeftali, armut, kiraz, vişnede
Her bir ağaç için ağacından 50 lira
22 inci grup             :               Diğer meyve ve ürün ziraat inde ekili arazinin (Meye ve ürün verebilecek                                                           hale gelmeyenler ve palamut hariç)
Her bir dönümü için dönümünden 600 lira
23 üncü grup           :               Büyükbaş hayvanlarda (İş hayvanları ile iki yaşından küçük büyükbaş                                                              hayvanlar hariç)
Her bir büyükbaş hayvan için hayvan başına 200 lira
24 üncü grup           :               Küçükbaş hayvanlarda (Bir yaşından küçük küçükbaş hayvanlarda kümes                                                         hayvanları hariç)
Her bir küçükbaş hayvan için hayvan başına 30 lira
Yangın, yer sarsıntısı, yer kayması, su baskını, kuraklık, don, muzır hayvan ve haşarat istilası, dolu ve kasırga, hayvanlarda salgın hastalıklar, mantar ve virüs hastalıkları ve bunlara benzer afetler yüzünden mahsul ve hayvanların en az üçte birinin kaybedilmesi halinde mükellefin o sene için taalluk etmiş asgari verginin tamamı terkin olunur.
Hasarın varlığı ve zarar derecesi, mahalli idare heyetleri tarafından yapılacak tahkikatta tespit olunur.
Ortaklıklarda asgari vergi, işletme sahibi ortaklardan hisseleri nispetinde alınır.
-------------------------------
Gider esası:
MADDE 113- (2995 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle 27.4.1984 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
-------------------------------
(*) (2995 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Gider esası:
MADDE113 - (2361 sayılı Kanunun 78'inci maddesiyle değişen fıkra) Mükelleflerce yıllık beyannamede gösterilen veya vergi incelemeleri sırasında tespit olunan gelir mükelleflerce bildirilen veya vergi incelemeleri sırasında tespit olunan 91 inci maddeye göre beyanı mecburi giderlerin toplamından düşük bulunduğu ve düşüklük miktarı 10.000 lirayı aştığı takdirde 10.000 lirayı aşan kısmı, beyannamenin ilgili bulunduğu dönem içinde elde edilmiş ve vergisi ödenmemiş gelir sayılır ve bu miktar üzerinden ikmalin vergi tarh olunur.
Şu kadar ki incelemede noksan görülen ve kesin miktarı maddi delillere göre tespit edilmeyen gider unsurlarının miktarı Takdir Komisyonunca tayin olunur.
Bu hükme göre tarhiyat yapılabilmesi için beyannamede gösterilen giderlerin incelenmesi ve giderlerdeki fazlalığın servetten yapılan harcama ile borçlu veya başka bir kaynaktan karşılandığının mükellef tarafından inceleme sırasında izah olunmaması şarttır
-------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
MADDE 113 - (484 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle değişen fıkra) mükelleflere yıllık beyannamede gösterilen veya vergi incelemeleri sırasında tespit olunan gelir, mükelleflerce bildirilen veya vergi incelemeleri sırasında madde delillere istinaden tespit olunan 91 inci maddeye göre beyanı mecburi giderlerden düşük bulunduğu ve düşüklük miktarı 1.000 lirayı aştığı takdirde aşan miktarın tamamı, beyannamenin ilgili bulunduğu dönem içinde elde edilmiş ve vergisi ödenmemiş gelir sayılır ve bu miktar üzerinden ikmalin cezasız vergi tarh olunur.
-------------------------------
SEKİZİNCİ BÖLÜM
SERVET BEYANI
Beyanda Bulunacaklar:
MADDE 114- (2995 Sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle 27.4.1984 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
-------------------------------
(*) (2995 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Servet beyanı:
Beyanda bulunacaklar:
MADDE 114 - (2361 sayılı Kanunun 79'uncu maddesiyle değişen şekli) 1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Yıllık beyanname vermek mecburiyetinde bulunan gerçek kişiler her yıl verecekleri gelir beyannamelerinde 116ncı maddede yazılı servet unsurlarını bildirmeye mecburdurlar.
(2574 sayılı Kanunun 26'ncı maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere) Ancak dar mükellefiyete tabi olanlarla, beyan edilecek gelirleri ücrettin, götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlardan götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazançlardan gayrimenkul sermaye iratlarından sair kazanç ve iratlardan bunların birÜ¥h_cà­___$_e_______________눠         _Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**)  4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1rgisine tabi gelir unsurlarının dışındaki kaynaklardan tevellüt ettiğinin mükelleflere izah ve isnat edilmemiş olması.
2 - Servet beyanlarının Maliye Müfettişleri veya Hesap Uzmanlarınca incelenmiş bulunması
Şarttır.
Bu madde gereğince yapılacak tarhiyat dolayısıyla mükellefler adına kaçakçılık cezası kesilmez.
202 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
2 - Servet beyanlarının Maliye Müfettişleri, Hesap Uzmanları ile Maliye ve Hesap Uzman Muavinleri tarafından incelenmiş bulunması
Şarttır.
-------------------------------
Beyanın şekli ve muhtevası:
MADDE 116- (2995 Sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle 27.4.1984 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
-------------------------------
(*) (2995 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Beyanın şekli ve muhtevası:
MADDE 16 - Servet beyanındaki aşağıda yazılı senet unsurları gösterilir.
I - Ticari, sınai, zirai ve mesleki işlere tahsis edilen sermaye ile ortaklık iştirak hisseleri)
1 - Ticaret, sınai, zirai ve mesleki işlere ve işletmelere dahil bilumum kıymetlerin (Alacaklar e borçlar dahil) cins ve nevileri ile mukayyet değerleri:
2 - Ortaklık hisseleri ve iştirak hisseleri (İştirak edilen müesseseler ile her birindeki hisse miktarı ve mukayyet değerleri, hisse nakitten gayri kıymetlerden terekküp ediyorsa miktarları ile birlikte cins ve nevileri.)
II - I numaralı fıkra şümulü dışında kalan:
1 - Gayrimenkul mallarla gayrimenkul olarak tespit edilen haklar (Cinsi, bulunduğu ve kayıtlı olduğu mahal, sicil veya bina vergisi hesap numarası, hisse miktarları, maliyet bedelleri, alım, inşa, tescil ve intikal tarihleri)
2 - Esham ve tahvilat (Cinsi, nevi, miktarı, her birinin satın alma bedelleri, satın alma tarihleri)
3 - Mevduat kabul eden müesseselerdeki para mevcudu (bulunduğu, satın alma tarihleri)
4 - Mevduat dışındaki para mevcudu (Yerli veya yabancı)
5 - Sikke veya külçe halindeki altın ve diğer kıymetli madenler mevcudu Cinsi, nevi ve miktarları veya sıkletleri ile satın alma bedelleri satın alma veya intikal tarihleri)
6 - Mücevherat (Cinsi, nevi, miktarı, satın alma bedelleri, satın alma veya intikal tarihleri):
7 - Kara, deniz ve hava taşıma vasıtaları (cinsi, nevi miktarı, satın alma bedelleri, satın alma veya intikal tarihleri:
8 - Alacaklar Miktarı, borçluların adı, soyadı ve adresleriyle alacakların senetli ve senetsiz oldukları)
9 - Borçlar (Miktarı. alacaklıların adı, soyadı ve adresleriyle borçların senetli veya senetsiz oldukları)
(2361 sayılı Kanunun 81'inci maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 11 numaralı fıkranın 5 ve 6 numaralı bentlerinde yazılı servet unsurlarından her bende dahil olanların toplamı ayrı ayrı 50.000 lirayı aşmadığı takdirde beyanı ihtiyaridir. (*)
Servet unsurlarının değer ve bedelleri mevcut değilse veya bilinmemekte ise gerçek bedel veya değerleri yerine bunların mükelleflerce tahmin olunan değerleri yazılabileceği gibi mükellefler Vergi Usul Kanunu'nun 267 inci maddesine göre bedel takdirini de isteyebilirler.
Yapılan vergi incelemelerinde mükelleflerin tahmininin hatalı olduğu tespit edilirse, tespit olunan bedel esas alınmakla beraber bu tahmin hatasından dolayı mükellefler adına ceza kesilmez.
Aile topluluğuna dahil eş ve çocukların servetleri beyannamede ayrı ayrı gösterilir.
Servet beyannamesinde yukarıda yazılı mal ve kıymetlerin bu beyannamenin taalluk ettiği devrenin son gününde Türkiye içinde ve dışında mevcut bulunanları gösterilir.
Servet beyannamelerinin şekli ve servet unsurları dışında kalan başkaca ne gibi bilgileri ihtiva edeceği Maliye Bakanlığınca tayin ve tespit olunur.
-------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
II numaralı fıkranın 5, 6, 8 ve 9 numaralı bentlerinde yazılı servet unsurlarını her bende dahil olanların toplamı ayrı ayrı 5.000 lirayı aşmadığı takdirde beyanı ihtiyaridir.
-------------------------------
DOKUZUNCU BÖLÜM
HAYAT STANDARDI ESASI
Hayat Standardı Esası:
MÜKERRER MADDE 116 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-o maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürüÜ¥h_cà­___$_e_______________눠_Hš_________________ì…                __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:     6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111
II inci bölüm : Tam mükellefiyet            3              Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                    I inci bölüm: Esnaf muaflığı   9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1ergi mahkemelerince bu davalar öncelikle ele alınır ve dosyanın tekamül ettiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanır.
(350 sayılı Kanunun 34/b maddesiyle 1.1.1989 tarihinden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten kaldırılmıştır) (******)
88 inci maddeye göre yapılacak zarar mahsubu ile 89 uncu maddeye göre yapılacak indirimler yalnızca bu madde için tespit edilecek geliri aşan gelir kısmı için mümkündür.
(2995 sayılı Kanunun 2'inci maddesiyle değişen fıkra) (27.4.1984 tarihinden geçerli olmak üzere) Vergi incelemeleri ile tespit edilen matrah farkları üzerinden veya 111. 112, mükerrer 112 inci maddelere göre yapılacak tarhiyat, tarhiyata konu olacak farkların bu maddeye göre hesaplanan geliri veya bu gelire isabet eden vergiyi aşan kısmına inhisar eder. (******)
-------------------------------
(*) (2772 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle ihdas edilen hadler sırasıyla) 120.000 - 90.000
(83/7548 sayılı B.K.K. ile 1983 yılı için artırılmış hadler sırasıyla) 160.000 - 112.500
(84/8836 sayılı B.K.K. ile 1984 yılı ve sonrası için artırılmış hadler sırasıyla) 200.000- 140.625
(86/11306 sayılı B.K.K. ile 1986 yılı için artırılmış hadler sırasıyla) 400.000 - 281.250
(87/12467 sayılı B.K.K. ile 1987 yılı için yeniden belirlenmiş hadler sırasıyla) Birinci derecede kalkınmada öncelikli yörelerde 1.600.000 - 900.000 ikinci derecede kalkınmada öncelikli yörelerde 2.000.000 - 1.125.000 diğer yörelerde 2.800.000 - 1.57.000
-------------------------------
(**) 1998-1989 yılındaki uygulama G.V.Knun geçici 32 inci maddesi ve ilgili Bütçe Kanununa göre gerçekleştirilmiştir.
-------------------------------
(***) (2772 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle ihdas edilen hadler sırasıyla) 60.000 - 90.000 - 180.000 - 60.000 - 600.000 - 120.000 - 120.000 - 600.000 - 120.000 - 180.000
(83/7548 sayılı B.K.K. ile 1983 yılı için artırılmış hadler sırasıyla) 75.000 - 112.500 - 225.000 -75.000 - 750.000 - 150.000 - 150.000 - 75.000 - 150.000 - 225.000
84/8836 sayılı B.K.K. ile 1984 yılı ve Sonrası için artırılmış hadler sırasıyla) 93.7550. - 140.625 - 280.250 - 93.750 - 957.500 - 187.500 - 187.500 - 947.500 - 187.500 - 280.250
(86/11306 sayılı B.K.K. ile 1986 yılı için artırılmış hadler sırasıyla) 187.500 - 280.250 -562.500 - 187.500 - 1.875.500 - 375.000 - 375.000 - 1.875.000 - 375.000 - 562.500
-------------------------------
(87/12647 sayılı B.K.K. ile 1987 yılı için)
Birinci derecede                      İkinci derecede
kalkınmada öncelikli              kalkınmada öncelikli        Diğer
yörelerde                                yörelerde                                yörelerde
1 numaralı bentte yer alan
120.000 liralık tutar                                240.000                                  300.000                                  420.000
180.000 liralık tutar                                360.000                                  450.000                                  630.000
360.000 liralık tutar                                720.000                                  900.000                                  1.260.000
b)            2 (b) numaralı bentte yer alan
1.200.000 liralık tutar                             240.000                                  300.000                                  420.000
c)             3 numaralı bentte yer alan
1.200.000 liralık tutar                             2.400.000                               3.000.000                               4.200.000
240.000 liralık tutar                                480.000                                  600.000                                  840.000
d)            4 numaralı bentte yer alan
240.000 liralık tutar                                480.000                                  600.000                                  840.000
1.200.000 liralık tutar                             2.400.000                               3.000.000                               4.200.000
e)             5 numaralı bentte yer alan
240.000 liralık tutar                                480.000                                  600.000                                  840.000
f)             6 numaralı bentte yer alan
360.000 liralık tutar                                720.000                                  900.000                                  1.260.000
(***) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Yukarıda yer alan tutarlar asgari hadlerdir. Bu tutarların beş katı ise, uygulanacak azami hadleri teşkil eder.
-------------------------------
(****) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Bakanlar Kurulu, bu maddede belirtilen tutarları, azami beş katı ise, uygulanacak azami hadleri aşmamak şartıyla her yıl için % 25 ine kadar artırmaya yetkilidir. Bu artırmada bir önceki yıl uygulanan tutarlar esas alınır.
(*****) (3505 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Mükellefler kendilerine, eşlerine ve bakmakla yükümlü oldukları diğer kişilere ait olup yıllık beyannamede toplanması zorunlu olmayan vergiye tabi gelirleri bulunduğunu belgelendirdikleri takdirde bu esasa göre yapılan tarhiyat Vergi Usul Kanunu'nun düzeltme hükümleri çerçevesinde düzeltilir.
(******) (2995 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Vergi incelemeleri ile saptanan matrah farkları üzerinden veya 111. 112. mükerrer 112. 113 veya 115'inci maddelere göre yapılacak tarhiyat, tarhiyata konu olacak farkların bu maddeye göre hesaplanan geliri veya bu gelire isabet eden vergiyi aşan kısmına inhisar eder. Şu kadar ki bu maddenin veya 113 ve 115 inci maddenin uygulanmasında (Vergi incelemeleriyle beyanı zorunlu giderlerin daha yüksek olduğunun belirlenmesi durumu hariç) mükelleflerce 91 inci madde uyarınca beyan edilen ve hayat standardı göstergeleri arasında yer alan unsurlara ilişkin gider tutarları, bu maddede belirtilen tutarlara göre düşük ise maddedeki tutarlar, yüksek ise beyan edilen tutarlar esas alınır.
-------------------------------
1993 Yılı İle İlgili Olup 1994 Yılı Mart Ayında Beyan Edilecek Gelirlere Uygulanacak Temel                                                     Göstergeler ve Hayat Standardı Gösterge Tablosu
Kalkınmada           Kalkınmada                                          Büyükşehir
Mükellef                 1.D. Öncelikli        2.D. Öncelikli         Diğer                      Belediye Sınır.
Grupları                                Yörelerde               Yörelerde               Yörelerde               İçinde
Altın imalatı ve/
veya altın ticareti
ile uğraşanlardan
1. sınıf tacirler için 69.600.000             83.600.000             139.300.000           174.200.000
2. Sınıf tacirler için 40.400.000             48.500.000             80.900.000             101.100.000
Yukarıdakiler dışında
kalan
1. sınıf tacirler için 46.400.000             55.700.000             92.900.000             116.100.000
S. Meslek erbabı için              41.900.000             50.300.000             83.900.000             104.800.000
2. Sınıf tacirler için 26.900.000             32.300.000             53.900.000             67.400.000
Kalkınmada          Kalkınmada
1. Derecede           2. Derecede             B. Şehir
Öncelikli                                Öncelikli                 Dahil Diğer
Yörelerde              Yörelerde               Yörelerde
Uygulanacak        Uygulanacak          Uygulanacak
Hayat Standardı Göstergeleri                                              Tutarlar (TL.)      Tutarlar (TL.)       Tutarlar (TL.)
1-            Mükellefin kendisine, eşine, çocukla-
rına ve bakmakla yükümlü olduğu di-
ğer kişilere ait özel binek otomobille-
rinin her biri için (işletmelerinde kayıtlı
olanlar dahil)
a)             Silindir hacmi 1600 (dahil) cc'ye ka-
dar olanlarda                                                          5.800.000                               7.000.000               11.700.000
b)            Silindir hacmi 1601 (dahil) cc'den
1900 cc'ye kadar olanlarda                                     8.900.000                               10.700.000             17.900.000
c)             Silindir hacmi 1901 (dahil) cc'den
fazla olanlarda                                                       14.900.000                             17.800.000             29.800.000
2-            Mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
tarafından bizzat kullanılan birden fazla
binalardan (Bağımsız bölümler, katlar,
sayfiye ve dinlenme evleri dahil)
a)             Mülkiyeti yukarıda sayılan kişilere ait
olanların her biri için
Yıllık emsal kira bedelinin yarısı
b)            Kiralanmış olanlardan (tatil amacı ile
gidilen otel, motel ve benzerleri dahil)
her biri için                                                            5.800.000                               7.000.000               11.700.000
3-            Mükellefin kendisine, eşine, çocukları
ve bakmakla yükümlü olduğu diğer ki-
şilere ait (işletmeye kayıtlı olanlar
dahil) her bir;
a)             Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için 60.100.000                             72.100.000             120.300.000
b)            On beygir gücü üstünde motorlu diğer
özel tekneler için                                                    11.900.000                             14.300.000             23.900.000
4-            Özel hizmetlerde devamlı ve ücret kar-
şılığı çalıştırılan
a)             Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bah-
çıvan ve benzerlerinin her biri için                         11.90.000                               14.300.000             23.900.000
b)            Kaptan pilot ve benzerlerinin
her biri için                                                            60.100.000                             72.100.000             120.300.000
5-            Yarış atı yetiştirenlerde her bir yarış atı
için (taylar dahil)                                                    11.900.000                             14.300.000             23.900.000
6-            Turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerde,
seyahate katılan mükellefin kendisi, eşi,
çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu
diğer kişilerden her birinin her seyahati
için                                                                         14.900.000                             17.800.000             29.800.000
1994 Yılı İle İlgili Olup 1995 Yılı Mart Ayında Beyan Edilecek Gelirlere Uygulanacak Temel
Göstergeler ve Hayat Standardı Gösterge Tablosu
Kalkınmada                           Kalkınmada
1. D. Öncelikle                       2. D. Öncelikli                        Diğer
Mükellef                                 Yörelerde                               Yörelerde                               Yörelerde
Grupları                                 (TL)                                        (TL)                                        (TL)
Altın imalatı ve/veya altın
ticareti ile uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için                 144.600.000                           173.500.000                           289.200.000
2. Sınıf tacirler için                 83.900.000                             100.700.000                           167.800.000
Yukarıdakiler dışında kalan
1. Sınıf tacirler için                 96.400.000                             115.700.000                           192.800.000
S. Meslek erbabı için                              87.000.000                             104.500.000                           174.100.000
2. Sınıf tacirler için                 55.900.000                             67.100.000                             111.800.000
Diyarbakır                             Erzurum                 Diğer
Büyükşehir                             Büyükşehir                             Büyükşehir
Belediye                  Belediye                  Belediye
Mükellef                                 Sınırları İçinde                       Sınırları İçinde                       Sınırları İçinde
Gruplari                                 (TL)                                        (TL)                                        (TL)
Altın imalatı ve/veya altın
ticareti ile uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için                 180.800.000                           216.900.000                           361.600.000
2. Sınıf tacirler için                 104.900.000                           125.800.000                           209.800.000
Yukarıdakiler dışında kalan
1. Sınıf tacirler için                 120.500.000                           144.600.000                           241.000.000
S. Meslek erbabı için                              108.800.000                           130.600.000                           217.700.000
2. Sınıf tacirler için                 69.900.000                             83.900.000                             139.800.000
Kalkınmada          Kalkınmada
1. Derecede           2. Derecede             B. Şehir
Öncelikli                                Öncelikli                 Dahil Diğer
Yörelerde              Yörelerde               Yörelerde
Uygulanacak        Uygulanacak          Uygulanacak
Hayat Standardı Göstergeleri                                              Tutarlar (TL.)      Tutarlar (TL.)       Tutarlar (TL.)
1-            Mükellefin kendisine, eşine, çocukla-
rına ve bakmakla yükümlü olduğu di-
ğer kişilere ait özel binek otomobille-
rinin her biri için (işletmelerinde kayıtlı
olanlar dahil)
a)             Silindir hacmi 1600 (dahil) cc'ye ka-
dar olanlarda                                                          12.100.000                             14.500.000             24.200.000
b)            Silindir hacmi 1601 (dahil) cc'den
1900 cc'ye kadar olanlarda                                     18.500.000                             22.200.000             37.100.000
c)             Silindir hacmi 1901 (dahil) cc'den
fazla olanlarda                                                       30.900.000                             37.100.000             61.800.000
2-            Mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
tarafından bizzat kullanılan birden fazla
binalardan (Bağımsız bölümler, katlar,
sayfiye ve dinlenme evleri dahil)
a)             Mülkiyeti yukarıda sayılan kişilere ait
olanların her biri için
Yıllık emsal kira bedelinin yarısı
b)            Kiralanmış olanlardan (tatil amacı ile
gidilen otel, motel ve benzerleri dahil)
her biri için                                                            12.100.000                             14.500.000             24.200.000
3-            Mükellefin kendisine, eşine, çocukları
ve bakmakla yükümlü olduğu diğer ki-
şilere ait (işletmeye kayıtlı olanlar
dahil) her bir;
a)             Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için 124.800.000                           149.800.000           249.700.000
b)            On beygir gücü üstünde motorlu diğer
özel tekneler için                                                    24.800.000                             29.700.000             49.600.000
4-            Özel hizmetlerde devamlı ve ücret kar-
şılığı çalıştırılan
a)             Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bah-
çıvan ve benzerlerinin her biri için                         24.800.000                             29.700.000             49.600.000
b)            Kaptan pilot ve benzerlerinin
her biri için                                                            124.800.000                           149.800.000           249.700.000
5-            Yarış atı yetiştirenlerde her bir yarış atı
için (taylar dahil)                                                    24.800.000                             29.700.000             49.600.000
6-            Turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerde,
seyahate katılan mükellefin kendisi, eşi,
çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu
diğer kişilerden her birinin her seyahati
için                                                                         30.900.000                             37.100.000             61.800.000
1995 Yılı İle İlgili Olup 1996 Yılı Mart Ayında Beyan Edilecek Gelirlere Uygulanacak Temel                                                       Göstergeler ve Hayat Standardı Gösterge Tablosu
Nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler ile Kastamonu, Sinop illeri ile Çanakkale iline bağlı Gökçeada ve Bozcaada ilçelerinde faaliyette bulunan mükelleflere uygulanacak temel gösterge tutarları için 190 ve 192 Seri no.lu G.V.K. tebliğlerine bakınız.
Kalkınmada                           Kalkınmada
1. D. Öncelikle                       2. D. Öncelikli                        Diğer
Mükellef                                 Yörelerde                               Yörelerde                               Yörelerde
Gruplari                                 (TL)                                        (TL)                                        (TL)
Altın imalatı ve/veya altın
ticareti ile uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için                 288.400.000                           346.100.000                           576.900.000
2. Sınıf tacirler için                 167.200.000                           200.700.000                           334.500.000
Yukarıdakiler dışında kalan
1. Sınıf tacirler için                 192.300.000                           280.700.000                           384.600.000
S. Meslek erbabı için                              173.600.000                           208.300.000                           347.300.000
2. Sınıf tacirler için                 111.500.000                           133.800.000                           223.000.000
Diyarbakır                             Erzurum                 Diğer
Büyükşehir                             Büyükşehir                             Büyükşehir
Belediye                  Belediye                  Belediye
Mükellef                                 Sınırları İçinde                       Sınırları İçinde                       Sınırları İçinde
Gruplari                                 (TL)                                        (TL)                                        (TL)
Altın imalatı ve/veya altın
ticareti ile uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için                 360.500.000                           432.700.000                           721.100.000
2. Sınıf tacirler için                 209.300.000                           250.900.000                           418.200.000
Yukarıdakiler dışında kalan
1. Sınıf tacirler için                 240.300.000                           288.400.000                           480.700.000
S. Meslek erbabı için                              217.000.000                           260.400.000                           434.100.000
2. Sınıf tacirler için                 139.400.000                           167.200.000                           278.800.000
Kalkınmada          Kalkınmada
1. Derecede           2. Derecede             B. Şehir
Öncelikli                                Öncelikli                 Dahil Diğer
Yörelerde              Yörelerde               Yörelerde
Uygulanacak        Uygulanacak          Uygulanacak
Hayat Standardı Göstergeleri                                              Tutarlar (TL.)      Tutarlar (TL.)       Tutarlar (TL.)
1-            Mükellefin kendisine, eşine, çocukla-
rına ve bakmakla yükümlü olduğu di-
ğer kişilere ait özel binek otomobille-
rinin her biri için (işletmelerinde kayıtlı
olanlar dahil)
a)             Silindir hacmi 1600 (dahil) cc'ye ka-
dar olanlarda                                                          24.100.000                             28.900.000             48.200.000
b)            Silindir hacmi 1601 (dahil) cc'den
1900 cc'ye kadar olanlarda                                     37.000.000                             44.400.000             74.000.000
c)             Silindir hacmi 1901 (dahil) cc'den
fazla olanlarda                                                       61.600.000                             73.900.000             123.200.000
2-            Mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
tarafından bizzat kullanılan birden fazla
binalardan (Bağımsız bölümler, katlar,
sayfiye ve dinlenme evleri ile tatil amacı
ile gidilen otel, motel ve benzerleri dahil)
her biri için                                                            24.100.000                             28.900.000             48.200.000
3-            Mükellefin kendisine, eşine, çocukları
ve bakmakla yükümlü olduğu diğer ki-
şilere ait (işletmeye kayıtlı olanlar
dahil) her bir;
a)             Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için 249.000.000                           298.800.000           498.100.000
b)            On beygir gücü üstünde motorlu diğer
özel tekneler için                                                    49.400.000                             59.300.000             98.900.000
4-            Özel hizmetlerde devamlı ve ücret kar-
şılığı çalıştırılan
a)             Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bah-
çıvan ve benzerlerinin her biri için                         49.400.000                             59.300.000             98.900.000
b)            Kaptan pilot ve benzerlerinin
her biri için                                                            249.000.000                           298.800.000           498.100.000
5-            Yarış atı yetiştirenlerde her bir yarış atı
için (taylar dahil)                                                    49.400.000                             59.300.000             98.900.000
6-            Turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerde,
seyahate katılan mükellefin kendisi, eşi,
çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu
diğer kişilerden her birinin her seyahati
için (hac ve tedavi amacıyla yapılan
yurtdışı seyahatler hariç)                                        61.600.000                             73.900.000             123.200.000
1996 Yılı İle İlgili Olup 1997 Yılı Mart Ayında Beyan Edilecek Gelirlere Uygulanacak Temel                                                       Göstergeler ve Hayat Standardı Gösterge Tablosu
Nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler ile Kastamonu, Sinop illeri ile Çanakkale iline bağlı Gökçeada ve Bozcaada ilçelerinde faaliyette bulunan mükelleflere uygulanacak temel gösterge tutarları için 190 ve 192 Seri no.lu G.V.K. tebliğlerine bakınız.
Kalkınmada                           Kalkınmada
1. D. Öncelikle                       2. D. Öncelikli                        Diğer
Mükellef                                 Yörelerde                               Yörelerde                               Yörelerde
Gruplari                                 (TL)                                        (TL)                                        (TL)
Altın imalatı ve/veya altın
ticareti ile uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için                 498.300.000                           598.000.000                           996.800.000
2. Sınıf tacirler için                 288.800.000                           346.800.000                           578.000.000
Yukarıdakiler dışında kalan
1. Sınıf tacirler için                 332.200.000                           398.600.000                           664.500.000
S. Meslek erbabı için                              299.900.000                           359.900.000                           600.100.000
2. Sınıf tacirler için                 192.600.000                           231.200.000                           385.300.000
Diyarbakır                             Erzurum                 Diğer
Büyükşehir                             Büyükşehir                             Büyükşehir
Belediye                  Belediye                  Belediye
Mükellef                                 Sınırları İçinde                       Sınırları İçinde                       Sınırları İçinde
Gruplari                                 (TL)                                        (TL)                                        (TL)
Altın imalatı ve/veya altın
ticareti ile uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için                 622.900.000                           747.700.000                           1.246.000.000
2. Sınıf tacirler için                 361.300.000                           433.500.000                           722.600.000
Yukarıdakiler dışında kalan
1. Sınıf tacirler için                 415.200.000                           498.300.000                           830.600.000
S. Meslek erbabı için                              374.900.000                           449.900.000                           750.100.000
2. Sınıf tacirler için                 240.800.000                           288.900.000                           481.700.000
Kalkınmada          Kalkınmada
1. Derecede           2. Derecede             B. Şehir
Öncelikli                                Öncelikli                 Dahil Diğer
Yörelerde              Yörelerde               Yörelerde
Uygulanacak        Uygulanacak          Uygulanacak
Hayat Standardı Göstergeleri                                              Tutarlar (TL.)      Tutarlar (TL.)       Tutarlar (TL.)
1-            Mükellefin kendisine, eşine, çocukla-
rına ve bakmakla yükümlü olduğu di-
ğer kişilere ait özel binek otomobille-
rinin her biri için (işletmelerinde kayıtlı
olanlar dahil)
a)             Silindir hacmi 1600 (dahil) cc'ye ka-
dar olanlarda                                                          41.600.000                             49.900.000             83.200.000
b)            Silindir hacmi 1601 (dahil) cc'den
1900 cc'ye kadar olanlarda                                     63.900.000                             76.700.000             127.800.000
c)             Silindir hacmi 1901 (dahil) cc'den
fazla olanlarda                                                       106.400.000                           127.600.000           212.800.000
2-            Mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
tarafından bizzat kullanılan birden fazla
binalardan (Bağımsız bölümler, katlar,
sayfiye ve dinlenme evleri ile tatil amacı
ile gidilen otel, motel ve benzerleri dahil)
her biri için                                                            41.600.000                             49.900.000             83.200.000
3-            Mükellefin kendisine, eşine, çocukları
ve bakmakla yükümlü olduğu diğer ki-
şilere ait (işletmeye kayıtlı olanlar
dahil) her bir;
a)             Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için 430.200.000                           516.300.000           860.700.000
b)            On beygir gücü üstünde motorlu diğer
özel tekneler için                                                    85.300.000                             102.400.000           170.800.000
4-            Özel hizmetlerde devamlı ve ücret kar-
şılığı çalıştırılan
a)             Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bah-
çıvan ve benzerlerinin her biri için                         85.300.000                             102.400.000           170.800.000
b)            Kaptan pilot ve benzerlerinin
her biri için                                                            430.200.000                           516.300.000           860.700.000
5-            Yarış atı yetiştirenlerde her bir yarış atı
için (taylar dahil)                                                    85.300.000                             102.400.000           170.800.000
6-            Turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerde,
seyahate katılan mükellefin kendisi, eşi,
çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu
diğer kişilerden her birinin her seyahati
için (hac ve tedavi amacıyla yapılan
yurtdışı seyahatler hariç)                                        106.400.000                           127.600.000           212.800.000
1997 Yılı İle İlgili Olup 1998 Yılı Mart Ayında Beyan Edilecek Gelirlere Uygulanacak Temel                                                       Göstergeler ve Hayat Standardı Gösterge Tablosu
Nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler ile Kastamonu, Sinop illeri ile Çanakkale iline bağlı Gökçeada ve Bozcaada ilçelerinde ve Kalkınmada öncelikli yöreler içerisine dahil edilen bir grup illere ait faaliyette bulunan mükelleflere uygulanacak temel gösterge tutarları için 190, 192 ve 200 Seri no.lu G.V.K. tebliğlerine bakınız.
Diyarbakır ve                        Diğer
Kalkınmada                                           Erzurum                                 Büyükşehir
Öncelikli Diğer                      Büyükşehir                             Belediye
Mükellef                 Yörelerde               Yörelerde               Bel. Sın.                                  Sınırları
Grupları                 (TL)                        (TL)                        içinde (TL)                             içinde (TL)
Altın imalatı ve/veya
altın ticareti ile
uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için 988.700.000           1.977.400.000        1.235.800.000                        2.471.700.000
2. Sınıf tacirler için 574.000.000           1.148.100.000        717.600.000                           1.435.200.000
Yukarıdakiler
dışında kalan
1. Sınıf tacirler için 659.100.000           1.318.200.000        823.900.000                           1.647.800.000
S. Meslek erbabı için              595.300.000           1.190.700.000        744.100.000                           1.488.300.000
2. Sınıf tacirler için 382.700.000           765.400.000           478.400.000                           956.800.000
Kalkınmada                          Büyükşehir
Öncelikli                Dahil Diğer
Hayat Standardı Göstergeleri                                                                             Yörelerde (TL)                       Yörelerde (TL)
Mükellefin kendisine, eşine, çocukla-
rına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer
kişilere ait özel binek otomobillerinin
her biri için (işletmelerinde kayıtlı
olanlar dahil)
*              1600 (dahil) cc'ye kadar olanlarda                                                         82.500.000                             165.100.000
*              1601 (dahil) cc'den1900 cc'ye kadar olanlarda                      126.800.000                           253.600.000
*              1901 (dahil) cc'den fazla olanlarda                                                       211.100.000                           422.300.000
Mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
tarafından bizzat kullanılan birden fazla
binalardan (Bağımsız bölümler, katlar,
sayfiye ve dinlenme evleri ile tatil amacı
ile gidilen otel, motel ve benzerleri dahil)
her biri için                                                                                            82.500.000                             165.100.000
Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla                                                                         yükümlü olduğu diğer kişilere ait (işletmeye kayıtlı
olanlar dahil) her bir;
*              Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için                                 853.800.000                           1.708.200.000
*              On beygir gücü üstünde motorlu diğer
özel tekneler için                                                                                   169.200.000                           338.900.000
Özel hizmetlerde devamlı ve ücret karşılığı çalıştırılan
Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bahçıvan ve
benzerlerinin her biri için                                                                      169.200.000                           338.900.000
*              Kaptan pilot ve benzerlerinin her biri için                                              853.800.000                           1.708.200.000
*              Yarış atı yetiştirenlerde her bir yarış atı
için (taylar dahil)                                                                                   169.200.000                           338.900.000
*              Turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerde, seyahate katılan                                                                        mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü
olduğu diğer kişilerden her birinin her seyahati için
(hac ve tedavi amacıyla yapılan yurtdışı seyahatler hariç)      211.100.000                           422.300.000
Kalkınmada Öncelikli Yörede,
Bulunan Aksaray, Giresun, Karaman, Kırıkkale
Kırşehir, Niğde, Ordu ve Rize İllerinde (TL)
Mükellef Grupları                                 İlk 6 Aylık                              Son 6 Aylık                            Toplam
Altın imalatı ve/veya
altın ticareti ile
uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için                                 988.600.000                           494.300.000                           1.482.900.000
2. Sınıf tacirler için                                 574.000.000                           286.900.000                           860.900.000
Yukarıdakiler
dışında kalan
1. Sınıf tacirler için                                 659.100.000                           329.500.000                           988.600.000
Serbest Meslek erbabı için                      595.300.000                           297.600.000                           892.900.000
2. Sınıf tacirler için                                 382.600.000                           191.300.000                           573.900.000
Kalkınmada Öncelikli Yörede Bulunan
Nevşehir ve Trabzon İllerinde (TL)
Mükellef Grupları                                 İlk 6 Aylık                              Son 6 Aylık                            Toplam
Altın imalatı ve/veya
altın ticareti ile
uğraşanlardan
1. Sınıf tacirler için                                 1.153.400.000                        411.900.000                           1.565.300.000
2. Sınıf tacirler için                                 669.700.000                           239.100.000                           908.800.000
Yukarıdakiler
dışında kalan
1. Sınıf tacirler için                                 768.900.000                           274.600.000                           1.043.500.000
Serbest Meslek erbabı için                      694.500.000                           248.000.000                           942.500.000
2. Sınıf tacirler için                                 446.400.000                           159.400.000                           605.800.000
(TL)
Hayat Standardı İlave Göstergeleri                                     İlk 6 Aylık              Son 6 Aylık             Toplam
Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bak-
makla yükümlü olduğu diğer kişilere ait özel
binek otomobillerinin her biri için (işletmelerinde
kayıtlı olanlar dahil)
*              1600 (dahil) cc'ye kadar olanlarda                                         85.500.000             41.200.000             123.700.000
*              1601 (dahil) cc'den1900 cc'ye kadar olanlarda       126.700.000           68.300.000             191.000.000
*              1901 (dahil) cc'den fazla olanlarda                                        211.100.000           105.500.000           316.600.000
Mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla
yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından bizzat
kullanılan birden fazla binalardan (Bağımsız bölümler,
katlar, sayfiye ve dinlenme evleri ile tatil amacı ile
gidilen otel, motel ve benzerleri dahil) her biri için 82.500.000             41.200.000             123.700.000
Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla
yükümlü olduğu diğer kişilere ait (işletmeye kayıtlı
olanlar dahil) her bir;
*              Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için                 854.100.000           426.900.000           1.281.000.000
*              On beygir gücü üstünde motorlu diğer
özel tekneler için                                                                    169.400.000           84.600.000             254.000.000
Özel hizmetlerde devamlı ve ücret karşılığı
Çalıştırılan
*              Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bahçıvan ve
benzerlerinin her biri için                                                       169.400.000           84.600.000             254.000.000
*              Kaptan pilot ve benzerlerinin her biri için                              854.100.000           426.900.000           1.281.000.000
*              Yarış atı yetiştirenlerde her bir yarış atı için
(taylar dahil)                                                                          169.400.000           84.600.000             254.000.000
*              Turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerde, seyahate katılan
mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü
olduğu diğer kişilerden her birinin her seyahati için
(hac ve tedavi amacıyla yapılan yurtdışı seyahatler
hariç)                                                                                     211.100.0000         105.500.000           316.600.000
(TL)
Hayat Standardı İlave Göstergeleri                                     İlk 7 Aylık              Son 5 Aylık             Toplam
Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait
özel binek otomobillerinin her biri için
(işletmelerinde kayıtlı olanlar dahil)
*              1600 (dahil) cc'ye kadar olanlarda                                         96.300.000             34.300.000             130.600.000
*              1601 (dahil) cc'den1900 cc'ye kadar olanlarda       147.900.000           52.800.000             200.700.000
*              1901 (dahil) cc'den fazla olanlarda                                        246.300.000           87.900.000             334.200.000
Mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla
yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından bizzat
kullanılan birden fazla binalardan (Bağımsız
bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri ile
tatil amacı ile gidilen otel, motel ve benzerleri
dahil) her biri için                                                                  96.300.000             34.300.000             130.600.000
Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait
(işletmeye kayıtlı olanlar dahil) her bir;
*              Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için                 996.400.000           355.700.000           1.352.100.000
*              On beygir gücü üstünde motorlu diğer
özel tekneler için                                                                    197.600.000           70.500.000             268.100.000
Özel hizmetlerde devamlı ve ücret karşılığı
çalıştırılan
*              Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bahçıvan ve
benzerlerinin her biri için                                                       197.600.000           70.500.000             268.100.000
*              Kaptan pilot ve benzerlerinin her biri için                              996.400.000           355.700.000           1.352.100.000
*              Yarış atı yetiştirenlerde her bir yarış atı için
(taylar dahil)                                                                          197.600.000           70.500.000             268.100.000
*              Turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerde, seyahate
katılan mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerden her
birinin her seyahati için (hac ve tedavi amacıyla
yapılan yurtdışı seyahatler hariç)                                           246.300.000           87.900.000             334.200.000
BEŞİNCİ KISIM
VERGİNİN ÖDENMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
TAKSİTLER
(4369 sayılı Kanunun 51'inci maddesiyle değişen başlık) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere)
Yıllık beyana tabi gelirler üzerinden tahakkuk eden vergilerde ödeme: (1)
MADDE 117 - (4369 sayılı Kanunun 51'inci maddesiyle değişen fıkra) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Yıllık beyana tabi gelirler üzerinden tahakkuk eden vergilerde ödeme
1 - Ocak ayı içerisinde verilmesi gereken beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisi ocak, nisan, temmuz aylarında;
2 - Şubat ayı içerisinde verilmesi gereken beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisi şubat, mayıs, ağustos aylarında;
3 - Mart ayı içerisinde verilmesi gereken beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisi mart, haziran, eylül aylarında;
Olmak üzere üç eşit taksitte ödenir. (*)
Maliye Bakanlığı, gelirlerinin büyük bir kısmını zirai kazanç teşkil eden mükellefler hakkında lüzum görülen hallerde üç taksitten fazla olmamak üzere belli üretim bölgeleri ve ziraat ürünlerine göre, özel ödeme zamanları tayin edebilir. (**)
(2772 sayılı Kanunun 20/2 inci maddesiyle 1.1.1983 tarihiden geçerli olmak üzere fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.) (***)
------------------------------------
(1) 4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki başlık)
Yıllık beyana tabi gelirlerle götürü tespit olunan ticari ve mesleki kazançlar üzerinden tahakkuk eden vergilerde ödeme:
------------------------------------
(*) 4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(2772 sayılı kanunun 16ncı maddesiyle değişen fıkra) 1.1.1983 tarihinden geçerli olmak üzere) Yıllık beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisi Mart, Haziran ve Eylül aylarında, götürü usulde tespit edilen ticari kazançlar ile serbest meslek kazançları üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi ise Nisan, Ağustos ve Kasım aylarında olmak üzere üç eşit taksitte ödenir. Ancak. kazançları götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazanç sahiplerinden takvim yılı içinde işe başlayanlar, o yıla ait Gelir Vergisini bir sonraki yılın Gelir Vergisi taksitleriyle birlikte ve üç eşit taksitte ödeyebilirler. (*)
------------------------------------
(*) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
(2361 sayılı Kanunun 82'nci maddesiyle değişen şekli) Yıllık beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi, Mart, Temmuz ve Kasım aylarında götürü usulde tespit edilen ticari kazançlar ile Serbest meslek kazançları üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi ise Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında olmak üzere üç eşit taksitte ödenir. Ancak götürü usulde tespit edilen ticari ve serbest meslek kazanç sahiplerinden takvim yılı içinde işe başlayanlar, diledikleri takdirde münhasıran işe başladıkları yıla ait olarak ödemeleri gereken Gelir Vergisini bir sonraki yılın Gelir Vergisi taksitleriyle birlikte ve üç eşit taksitte ödeyebilirler.
------------------------------------
(**) (2772 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki fıkra)
(2554 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle değişen şekli) Bu madde 117 inci madde uyarınca ödenmesi gereken Gelir Vergisi taksitlerini Kanuni süresinin ilk haftası içinde ödeyen mükelleflerde ödenmesi gereken verginin % 1'i ikinci haftasında ödeyen mükelleflerde ise % 5'i nispetinde indirim yapılır. Bu indirim vadesinden önceki taksit süresi içinde ödenen Gelir Vergisi taksitleri hakkında da % 2 nispetinde uygulanır.
------------------------------------
Yıllık beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi Mart, Temmuz ve Kasım aylarında olmak üzere 3 eşit taksitte; götürü usulde tespit edilen ticari kazançlarla serbest meslek kazançları üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi ise, Nisan ve Ekim aylarında olmak üzere üç eşit taksitte ödenir.
Maliye Bakanlığı gelirlerin büyük bir kısmını zirai kazanç teşkil eden mükellefler hakkında lüzum görülen hallerde, üç taksitler fazla olmamak üzere, belli üretim bölgeleri ve ziraat ürünlerine göre, özel ödeme zamanları tayin edebilir.
------------------------------------
MÜKERRER MADDE 117 - (2772 sayılı Kanunun 20/2 inci maddesiyle 1.1.1983 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
------------------------------------
(*) (2772 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Beyan esasına tabi mükelleflerde peşin ödeme:
MÜKERRER MADDE 117 - (274 sayılı Kanunun 28'inci maddesiyle değişen şekli) Gerçek usSulde Gelir Vergisine tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı; bir önceki vergilendirme dönemine ilişkin olarak verdikleri beyanname üzerinden hesaplanan mahsuplardan önceki Gelir Vergisinin ticari veya mesleki kazanca isabet eden kısmının yüzde otuzunu beyannamede göstermek suretiyle ve cari vergilendirme döneminin Gelir Vergisine mahsup edilmek üzere, bir önceki dönemin Gelir Vergisi ile birlikte normal taksit süreleri içinde üç eşit taksitte peşin vergi olarak öderler. Şu kadar ki, bu suretle peşin olarak ödenecek miktar ticari kazanç sahipleri için 30.000 liradan meslek erbabı için 50.000 liradan az ve üç milyon liradan çok olamaz.
18 ve 42 inci madde kapsamına giren kazançlarla noterlik görevini ifa ile mükellef olanların ve ev pansiyonculuğu ile iştigal edenlerin bu işlerden sağladıkları kazançlar peşin erginin hesabında nazara alınmaz.
Peşin ödemede aile reisi beyanı esas alınır.
Takvim yılı içinde başlayan ticari ve mesleki kazanç sahiplerinin peşin vergileri asgari peşin verginin işe başlanılan ay hariç tutulmak suretiyle hesaplanan ve çalışılan aylara isabet eden miktarıdır. Takvim yılı içinde işi bırakanların peşin vergileri ise, beyanname üzerinden yüzde otuz esasına göre hesaplanan peşin verginin işin bırakıldığı ay tam sayılmak suretiyle hesaplanan ve çalışılan aylara isabet eden miktarıdır.
Mükellefin yukarıda belirtilen esaslara göre peşin ödeme beyanında bulunmamaları halinde, vergi dairesi tarafından hesaplanan peşin vergi kendilerine bildirilir. Mükelleflerin beyanname vermemeleri halinde ise, geçmiş takvim yılında ödenen peşin vergiden az olmamak, asgarî peşin verginin iki katı vergi dairesi tarafından mükelleflere tebliğ edilir. Bu şekilde tarh ve tahakkuk ettirilen peşin vergiye ayrıca ceza uygulanmaz.
Peşin vergiye yapılacak itirazlar tahakkuk ve tahsili durdurmaz.
Cari vergilendirme dönemi içinde elde edilen ticari ve mesleki kazanç üzerinden tevkif edilmiş bulunan Gelir Vergisi (42 inci maddede belirtilen kazançlardan yapılan tevkif atlar hariç) belgelendirilmek şartıyla peşin vergiye mahsup edilir. Bu şekilde peşin ödenecek vergiye bu yolla mahsup edilen vergi, beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine ayrıca mahsup edilmez.
Mükelleflerin bu madde uyarınca peşin olarak ödedikleri vergiler ilgili takvim yılına ait beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsup edilir. Mahsubu yapılan miktarın hesaplanan Gelir Vergisinden fazla olması halinde aradaki fark müteakip döneme ilişkin olarak ödenmesi gereken peşin vergiye mahsup edilir. Bu iki mahsuba rağmen arta kalan kısım var ise, bu meblağ vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunur.
Peşin ödemeye ilişkin diğer her türlü esas e usuller Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilir.
(*) (2574 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MÜKERRER MADDE 117 - (2574 sayılı Kanunun 14'üncü maddesiyle değişen şekli) 2361 sayılı kanunun 83'üncü maddesiyle eklenen madde) Gerçek usulde Gelir Vergisine tabi kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabından (18 inci maddede yazılı olanlarla Noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar hariç)
5 inci dereceye girenler              50.000
4 üncü dereceye girenler          100.000
3 üncü dereceye girenler          200.000
2 inci dereceye girenler            400.000
1 inci dereceye girenler 600.000 lirayı, cari takvim yılı kazancının Gelir Vergisinden mahsup edilmek üzere bir önceki yılın Gelir Vergisi ile birlikte normal taksit süreleri içinde üç eşit taksitte ödemek zorundadırlar.
Takvim yılı içinde işe başlayanların, peşin ödeme mükellefleri, işe başlama tarihinden bir tam yıl geçtikten sonra başlar. Bunların müteakip yıllar için peşin ödeme mükellefiyetleri, bu madde esaslarına göre ve diğer mükellefler gibidir.
Mükelleflerin yukarıda yazılı derecelerden hangisine girecekleri, işyerinin bulunduğu mahallin özelliği ekonomik e sosyal yapısı, benzeri iş kollarında kamu sektöründe çalışanların ödedikleri ergiler ile benzeri hususlar dikkate alınarak Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 86ncı maddesinde gösterilen özel komisyonların da görüşleri alınarak Maliye Bakanlığınca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu'nca onaylanıp yürürlüğe girecek bir yönetmelikle belirtilir.
Özel komisyonlar, bu amaçla gerekli gördükleri takdirde mesleki kuruluşlarından bilgi alabilir veya bu kuruluşları temsilcilerini dinleyebilirler.
İl ve ilce özel komisyonlarının bu yönetmeliğe göre tespit edecekleri derecelere yapılacak itirazlar Merkez Özel Komisyonu tarafından incelenerek karara bağlanır.
Mükelleflerin bu madde uyarınca peşin olarak ödeyecekleri vergiler, ilgili takvim yılına ait beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsup edilir. Mahsubu yapılan miktar Gelir Vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunur.
Bu madde kapsamına giren mükelleflerin yukarıda yazılı derecelerden hangisine girecekleri her yılın Mart ayı başına kadar tespit olunur.
------------------------------------
(4369 sayılı kanunun 81/C-17'nci maddesiyle değişen ibare) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere)
Diğer 1) ücretler üzerinden tahakkuk eden vergilerde ödeme:
MADDE 118 - (202 sayılı Kanunun 60'ıncı maddesiyle değişen şekli) (28.2.1963 tarihinden geçerli olmak üzere)
(4369 sayılı Kanunun 81/C-17'nci maddesiyle değişen ibare) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Diğer (2) ücretlerin vergisi:
1. Öteden beri işe devam edenlerde, yıllık verginin yarısı (4369 sayılı Kanunun 81/C-15'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) takvim yılının (3) ikinci, diğer yarısı sekizinci ayında;
2. (4369 sayılı Kanunun 81/C-15'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) takvim yılının (3) birinci yarısı içinde işe başlayanlarda, yıllık verginin yarısı verginin karneye yazıldığı ayda; diğer yarısı takvim yılının (3) sekizinci ayında;
3. 4369 sayılı Kanunun 81/C-15'inci maddesiyle değişen ibare) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) takvim yılının (3) ikinci, yarısı içinde işe başlayanlarda, verginin karneye yazıldığı ayda;
ödenir.
------------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli) "götürü usulde tespit edilen"
(2) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli) "götürü usulde tespit edilen"
(3) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli) "bütçe yılının"
------------------------------------
Vergi tevkif atının yatırılması:
MADDE 119- (4108 sayılı kanunun 25'inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) 94 üncü madde gereğince yapılan vergi tevkif atı, vergi kesenler tarafından beyanname verecekleri süre içinde bağlı bulundukları vergi dairesine yatırılır. Ancak, 94 üncü maddenin birinci fıkrasının 6 numaralı bendinin (b) alt bendinde yazılı kazanç ve iratların dağıtılmaması halinde yapılacak vergi tevkif atı; biri beyanname verme süresinde, diğerleri Kurumlar Vergisinin ikinci ve üçüncü taksitleriyle birlikte olmak üzere üç eşit taksitte ödenir. (*)
------------------------------------
(*) (4108 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(2772 sayılı kanunun 17 inci maddesiyle değişen fıkra) 94 ve 96'ıncı maddeler gereğince yapılan vergi tevkif atı, vergi kesenler tarafından beyanname verecekleri süre içinde bağlı bulundukları vergi dairesine yatırılır. Ancak, 94 üncü maddenin 8 numaralı bendinde yazılı kazanç ve iratların dağıtılmaması halinde yapılacak vergi tevkif atı; biri beyanname verme süresinde, diğerleri Kurumlar Vergisinin ikinci ve üçüncü taksitleriyle birlikte olmak üzere üç eşit taksitte ödenir. (*)
(*) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Vergi tevkif atının yatırılması:
MADDE 19 - 94 ve 96ncı maddeler gereğince yapılan vergi tevkif atı, ergi kesenler tarafından beyanname verecekleri süre içinde bağlı bulundukları vergi dairesine yatırılır.
------------------------------------
Münferit beyanname ile bildirilen kazançların vergisi:
MADDE 120- Münferit beyanname ile bildirilen kazançların vergisi, beyanname verme süresi içinde vergi dairesine ödenir.
Geçici vergi:
MÜKERRER MADDE 120- (4369 sayılı Kanunun 52'inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin (4444 sayılı Kanunun 2'nci maddesiyle değişen ibare) (1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) altışar aylık (1) kazançları (42 nci madde kapsamına giren kazançlar ise noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden, 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi öderler. Geçici vergi matrahının hesaplanmasında dönem sonu mal mevcutları, kayıtlar üzerinden tespit edilebilir. Geçici vergi matrahının hesabında, yıllık beyannamede kazancın yetersiz olması nedeniyle indirilemeyen tutar hariç, harcama yapılmadıkça yatırım indirimi uygulanmaz.
(4444 sayılı kanunun 2'nci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) Bakanlar Kurulu geçici vergi dönemlerini üç aya indirmeye, geçici verginin beyan ve ödeme sürelerini üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın on beşinci günü akşamı olarak belirlemeye yetkilidir.
Hesaplanan geçici vergi, (4444 sayılı kanunun 2'nci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) altı aylık (2) dönemi izleyen ikinci ayın 15 inci günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve aynı süre içinde ödenir. Aynı dönem içinde tevkif edilmiş bulunan gelir vergisi (42 inci maddede belirtilen kazançlardan yapılan tevkif at hariç) hesaplanan geçici vergiden mahsup edilir.
Yapılan incelemeler sonucunda, geçmiş dönemlere ait geçici verginin % 10'u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için resen veya ikmalin geçici vergi tarh edilir. Mahsup süresi geçtikten sonra, kesinleşen geçici vergiler terkin edilir, ancak gecikme faizi ve ceza tahsil edilir.
Bir önceki takvim yılında (4444 sayılı kanunun 2'nci maddesiyle eklenen fıkra) (1.1.2000 tarihinden geçerli olmak üzere) altışar aylık (1) dönemler halinde tahakkuk ettirilerek tahsil edilen geçici vergi, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilemeyen tutar, mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarı, o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilmesi halinde mükellefe ret ve iade edilir.
İşin bırakılması halinde, işin bırakıldığı dönemi izleyen dönemlerde geçici vergi ödenmez.
Geçici vergi uygulamasına ilişkin usuller Maliye Bakanlığınca tespit edilir.
------------------------------------
(1) (4444 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare) "üçer aylık"
(2) (4444 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare) "üç aylık"
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
(3505 sayılı kanunun 15'inci maddesi ve 89/14913 sayılı kararla değişen şekli) (1.1.1989 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere) Gerçek usulde Gelir Vergisine tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı, cari vergilendirme döneminin Gelir Vergisine mahsup edilmek üzere, Geçici vergi öderler.
Geçici vergi tutarı, içinde bulunulan yılda verilen yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinin ticari ve mesleki kazanca (Bu Kanunun 42 inci maddesi kapsamına giren kazançları elde edenlerin ve noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançlar hariç) isabet eden kısmının (93/5143 sayılı B.K.K. ile 1.3.1994 tarihinden geçerli oran) %50 sidir. Bu oranı, %100'e kadar artırmaya veya %25'e kadar indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Geçici vergi, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilir ve yıllık gelir vergisi ile birlikte tarh ve tahakkuk ettirilir. Geçici verginin ilk taksidi yıllık beyannamenin verildiği Mart ayında, diğer taksitleri ise her ayın 20 inci günü akşamına kadar olmak üzere 12 eşit taksitte ödenir.
(3946 sayılı kanunun 24. maddesi ile eklenen fıkralar) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Kurumlar da dahil olmak üzere, mükellefler dilerlerse, ilgili hesap döneminde üçer aylık bilanço ve gelir tablosuna göre hesaplanan kazançlarının %25'ini geçici vergi olarak öderler. Bu usulde hesaplanan geçici vergi, üçer aylık dönemleri takip eden 20 inci günü akşamına kadar Gelir veya Kurumlar vergisi bakımından bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve aynı süre içinde ödenir. Bu usulü seçen mükellefler hakkında ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Bu usulü seçen mükellefler iki yıl geçmeden bu usulden dönemezler.
(3946 sayılı kanunun 24. maddesi ile eklenen fıkralar) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Yapılan incelemeler sonucunda, geçmiş dönemlere ait Geçici verginin eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için resen veya ikmalin geçici vergi tarh edilir. Ancak yıllık beyanname verme süresi geçtikten sonra Geçici verginin aslı aranmaz, bu vergiye gecikme faizi ve ceza uygulanır.
Bir önceki takvim yılında tahakkuk eden Geçici vergi, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilemeyen tutar, içinde bulunulan yıla ilişkin olarak ödenecek geçici vergiye, artan kısmı diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Bu mahsuplara rağmen kalan Geçici vergi tutarı, mükellefin o yıl sonuna kadar yazılı olarak talep etmesi halinde kendisine ret ve iade edilir.
(Anayasa Mahkemesi'nin 6.4.1990 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 7.11.1989 tarih ve E. 89/6 - K. 89/42 sayılı kararı ile fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.)
İşin bırakılması halinde, işin bırakıldığı ayı takip eden aylara ilişkin Geçici vergi taksitleri ödenmez. Geçici verginin yıllık tutarı ile işin bırakıldığı aya kadar (bu ay dahil) olan tutarı arasındaki fark, vergi dairesince terkin edilir.
Cari vergilendirme dönemine ilişkin ödenmemiş Geçici verginin aynı dönemde ticari ve mesleki kazançlar üzerinden tevkif yolu ile ödenen Gelir Vergisi (42 inci maddede belirtilen kazançlardan yapılan tevkif at hariç) kadarlık kısmı, terkin edilir. Terkin işleminin yapılabilmesi için tevkif yoluyla ödenen verginin belgelendirilmesi şarttır.
Geçici vergiye yapılacak itirazlar, geçici verginin tahsilini durdurmaz.
Geçici vergiye ilişkin usul ve esaslar Maliye ve Gümrük Bakanlığı tarafından tespit edilir.
------------------------------------
(*) (Değişmeden önceki oran)
89/14913 sayılı B.K.K. ile % 30
(**) (İptal edilmeden önceki şekli) Yeni işe başlayan mükelleflerde bir önceki yıl gelirleri için uygulanan ve mükellefin durumuna uyan hayat standardı temel gösterge tutarı üzerinden hesaplanan gelir vergisinin ikinci fıkrada yer alan oranla çarpılması suretiyle bulunan tutarın 1/12 si müteakip yılın Mart ayına kadar olan ay sayısı (işe başlanılan ay hariç) ile çarpılmak suretiyle geçici vergi hesaplanır. Bu tutar, işe başlanılan ayı takip eden ayın 20 sine kadar, vergi dairesince tahakkuk fişi ile tahakkuk ettirilir; ilk taksiti aynı süre içinde, diğer taksitleri ise her ayın 20 inci günü akşamına kadar eşit taksitler halinde ödenir.
------------------------------------
İKİNCİ BÖLÜM
MAHSUPLAR
Vergi tevkifatının mahsubu:
MADDE 121- Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan (4369 sayılı Kanunun 81/C-12'nci maddesiyle değişen ibare) 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) bu kanuna göre kesilmiş 1) bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsup edilir.
(2361 sayılı Kanunun 84'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Mahsubu yapılan miktar (4369 sayılı Kanunun 82/3-1 maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere parantez içi hüküm yürürlükten kaldırılmıştır) (*) Gelir vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunur. (*)
------------------------------------
(1) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
"bu kanuna göre kesilmiş veya götürü usulde tespit edilmiş olan kazanç ve ücretler dolayısıyla ödenmiş"
------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki parantez içi hüküm)
(Götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlar için ödenen vergi ile asgari zirai vergiden doğanlar hariç)
------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki fıkra)
Madde 121 - (Değişmeden önceki şekli) Mahsubu yapılan miktar Gelir Vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunur. Bir yıl içinde müracaat etmeyen mükelleflerin bu farktan doğan alacakları düşer.
------------------------------------
MÜKERRER MADDE 121- (3946 sayılı kanunun 25. maddesi ile eklenen madde) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere)
A - (4369 sayılı Kanunun 82/3-m maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
B) 75 inci madde gereğince menkul sermaye iradı sayılan mükerrer 75 inci maddedeki vergi alacağı, aşağıdaki esaslara göre gelir vergisine mahsup edilir.
1. Mükerrer 75 inci maddenin 1 numaralı bendinde yazılı gerçek kişilerin vergi alacağı, yıllık beyanname ile bildirilmek kaydıyla beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsup edilir.
2. Mükerrer 75 inci maddenin 2 numaralı bendinde yazılı adi ortaklıklar, kolektif ve adi komandit şirketlerin vergi alacağı, kâr paylarının alındığı yıl, ortaklık ve şirketlerce hasılat olarak kaydedilir. Bu vergi alacağı ortaklarca verilecek yıllık gelir vergisi beyannaÜ¥h_cà­___$_e_______________눠               _Hš_________________ì… __________________________________ˆ_p____ˆ_p___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____è‘_____Ú‘_
___è‘_____è‘_____è‘_____è‘_d___L’_ž___è‘_____T™_[___ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”_____ê”______—______—______—______—_<___U—_Ô___)˜_Ô___ı˜_‑___¯™_X____š_A____™_9___________________pˆ_____Ô–_______Å_Õ___o_ê”_____ê”_____________________Ô–_____Ô–______™_____Ô–_____pˆ_____pˆ_____ê”_____________________ê”_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____Ô–_____pˆ_____ê”_____pˆ_____ê”______—_____________`*–0kæ¿_„ˆ_€____Œ_Ö___pˆ_____pˆ_____pˆ_____pˆ_____ê”_ê____—_____Ô–_C___Ô–___________________________________________________________________________________________GELİR VERGİSİKANUNUKanun No.: 193                                                                                                                       Kabul Tarihi: 31 Aralık 1960                 Yayın Tarihi:    6 Ocak 1961(Genel tebliğlerin doğrudan ilgili bulunduğu maddelerin yanı sıra,Bağlantılı sair maddelerle de dikkate alınmıştır)BİRİNCİ KISIMMÜKELLEFİYETMadde No:    Madde Başlığı                                     İlgili Tebliğ No: (*) (**)                       I inci bölüm: Verginin mevzuu              1              Mevzuu ............................................................................................... 111        2              Gelirin Unsurları ......................................................... 18, 20, 17, 18, 111                               II inci bölüm : Tam mükellefiyet           3 Mükellefler ............................................................................. 3, 210. 220          4                Türkiye'de yerleşme ........................................................................... 210                          5              Yerleşme sayılmayan haller ............................................................... 210                        III üncü bölüm: Dar mükellefiyet          6              Mükellefler ve mevzuu ........................................... 6, 128, 210, 217, 220                7              Kazanç veya iradın Türkiye'de elde edilmesi ................91, 128, 135, 210            8                İşyeri ve daimi temsilcisi ...........................................................................İKİNCİ KISIMMUAFLIK VE İSTİSNALAR                   I inci bölüm: Esnaf muaflığı 9              Vergiden muaf esnaf ..........................   23, 29, 35, 55, 67, 90, 114, 128,                                                                                                                                        137, 149,215                          II inci bölüm: Vergiden muaf çiftçiler     10            Küçük çiftçi muaflığı ............................................. 40, 90, 101, 128, 131              11            Küçük çiftçi muaflığının hududu .................................. 40, 128, 131, 211           12                İşletme büyüklüğü ölçüsü ......................... 40, 59, 71, 128, 131, 166, 167          13            Satış tutarı ölçüsü ..............................    40, 70, 90, 128, 131, 166, 167,168, 174, 179, 190, 200, 219 190                 14            Muaflıktan mükellefliğe, mükellefliktenmuaflığa geçiş......................................................................... 40, 46, 121---------------------------------------(*) Yürürlükten kaldırılmış Genel Tebliğler İçin Fihrist sonundaki (NOT) bölümüne bakınız.(**) 4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.---------------------------------------                            III üncü bölüm: Diğer muaflıklar      15            Diplomat muaflığı ............................      14 (KVK 54)           16            Ücret istisnası ....................................    14, 143, 144, 147                17            Göçmen ve mülteci muaflığı (*)......       100, 128, 167, 168, 174, 179, 200Mükerrer          17            Serbest meslek erbabında yaşlılık muaflığı (*) .................. 100, 128, 200                  IV üncü bölüm: Kazançlarda istisnalar   18            Serbest meslek kazançlarında ...........     95, 128, 131, 135, 138, 149, 221, 223, 224 Mükerrer        18            PTT Acentelerinde kazanç istisnası ...........................................................           19            Zirai kazançlarda istisna (**) ....................................................................       20            Maden silahı kazançları istisnası (**) ........................................................ Mükerrer                20            Eğitim, öğretim ve sağlık hizmet işletmelerinde kazanç istisnası (***)                  V inci bölüm: Sermaye iratlarında istisnalar           21                Gayrimenkullar ve haklarda ............      36, 38, 128, 135,138, 167, 168,                                                                           174, 179, 190, 200                                22            Menkul sermaye iratlarında (****) ...    12, 91, 1kendilerine tebligatta bulunulduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde vergi alacaklarını geri almak için yazılı şekilde başvurmayanların hakları düşer.
------------------------------------
(*) (2361 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Bina ve arazi vergilerinin mahsubu:
MÜKERRER MADDE 122 - (202 sayılı Kanunun 61 inci maddesiyle eklenmiştir) Gerçek kişilerin sahip oldukları bina ve arazi için ödedikleri Bina, Buhran, Müdafaa ve Arazi vergileri aşağıdaki esaslara göre, bunların Gelir Vergisine mahsup edilir.
1- Bu vergiler Gelir Vergisinin bina veya arazi iradına isabet eden kısmından indirilir. İndirilecek miktar bu kısımdan fazla ise aradaki fark nazara alınmaz.
2- İndirilecek vergiler hangi yılda ödenmiş ise mahsup da o yılın geliri üzerinden hesaplanacak olan Gelir Vergisinden yapılır.
3 - Gelir Vergisinin bina veya arazi iradına isabet eden kısmı, bunların gelire olan nispeti üzerinden hesaplanır.
4 - Bina vergisinden geçici muafiyete tabi olan binaların hesaplanacak vergileri aynen ödenmiş vergiler gibi Gelir Vergisinden indirilir.
------------------------------------
Yabancı memleketlerde ödenen vergilerin mahsubu:
MADDE 123- Tam mükellefiyete tabi mükelleflerin yabancı memleketlerde elde ettikleri kazanç ve iratlardan mahallinde ödedikleri vergiler, Türkiye'de tarh edilen Gelir Vergisinin yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilir.
Birinci fıkra hükmünce indirilecek miktar Gelir Vergisinin yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden kısmından fazla olduğu takdirde, aradaki fark nazara alınmaz.
Gelir Vergisinin yabancı memlekette elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden kısmı, bunların gelire olan nispeti üzerinden hesaplanır.
Birinci fıkrada yazılı indirimin yapılması için:
1. Yabancı memlekette ödenen vergilerin gelir üzerinden alınan şahsi bir vergi olması;
2. Yabancı memlekette vergi ödendiğinin yetkili makamlardan alınan ve mahallindeki Türk elçilik veya konsoloslukları, yoksa orada Türk menfaatlerini koruyan memleketin aynı mahiyetteki temsilcileri tarafından tasdik olunan vesikalarla tevsik edilmesi.
Şarttır.
2 numarada yazılı vesikalar taksit zamanına kadar gelmemiş olursa yabancı memlekette elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden vergi kısmı bir yıl süre ile ertelenir.
Aranan vesikalar bu süre zarfında vergi dairesine ibraz edildiği takdirde vergi tenzil edilir, süre geçtikten sonra erteleme hükmü kalkar ve vesikalar ibraz edilse bile nazara alınmaz. Vergi Usul Kanununda yazılı mücbir sebeplere ait hükümler mahfuzdur.
Yabancı memleketlerde ödenen vergilerin ilgili bulundukları kazanç ve iratlar mükellef tarafından hangi yılın gelirine ithal edilmişse bu vergiler de o gelire ait vergiden indirilir.
Bu madde gereğince yapılan vergi indirimine yabancı para ile ödenen vergilere, bunların ilgili bulunduğu kazanç ve iratlara uygulanan kambiyo rayici uygulanır.
Yetki:
MÜKERRER MADDE 123- (4369 sayılı Kanunun 53'üncü maddesiyle değişen şekli) (1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu Kanunun;
Mükerrer 111 inci maddesinde yer alan maktu had ve tutarlar, 1/1/1998 tarihi itibariyle geçerli olan had ve tutarlarına yükseltilmiştir.
2. Bu Kanunun 21, 23/8, Ek 2, 47 ve 48 inci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde beşini aşmayan kesirler dikkate alınmaz. Bakanlar Kurulu, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir.
3. Bu Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinin gelir dilim tutarları hakkında, bu maddenin 2 numaralı fıkrası uygulanır. Vergi tarifesinin gelir dilimlerine karşılık gelen kanuni vergi oranlarını her bir dilim için ayrı ayrı veya topluca beş puana kadar indirmeye veya kanuni hadlerine kadar yükseltmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. (*)
------------------------------------
(*) (4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Yetki:
MÜKERRER MADDE 123- (3946 sayılı kanunun 26'ncı maddesiyle değişen şekli) (31.12.1993 tarihinden geçerli olmak üzere) 1. Bu kanunun 13, 17, 21, 47, 53, 68, mükerrer 80, 111 ve 112 inci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar 1.1.1993 tarihi itibariyle geçerli olan had ve tutarlarına yükseltilmiştir.
2. Bu kanunun 13, 17 21 ek 2, 47, 53. 68, mükerrer 80, 82, 86, 87, 111 ve 112 inci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların her birini ayrı ayrı veya topluca 10 katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
3. Bakanlar Kurulu, 47, 86 ve 87 inci maddelerde yazılı hadler hariç olmak üzere 2 inci fıkrada yazılı yetkilerini kullanmadığı takdirde, her bir takvim yılında uygulanacak maktu had ve tutarlar, önceki yılda uygulanan maktu had ve tutarlara bu yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle tespit edilir.
4. Bu Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinin her bir takvim yılında uygulanacak gelir dilimleri, önceki yılda uygulanan gelir dilimi tutarlarına bu yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle tespit edilir. Bu gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranlarını, her bir dilim için ayrı ayrı veya topluca 10 puana kadar artırmaya veya indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
5. Bu maddeye göre, maktu had ve tutarların tespitinde 100.000 liraya, 103 üncü maddede yer alan gelir dilimleri tutarlarının tespitinde ise 10.000.000 liraya kadar olan tutarlar nazara alınmaz.
------------------------------------
(*) 4108 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
4. Bu Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesinin her bir takvim yılında uygulanacak gelir dilimleri, önceki yılda uygulanan gelir dilimi tutarlarına bu yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle tespit edilir. Bu gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranlarını, her bir dilim için ayrı ayrı veya topluca 10 puana kadar artırmaya veya indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
------------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
Yetki
MÜKERRER MADDE 123 - (Değişmeden önceki şekli) (3689 sayılı kanunun 6ncı maddesiyle değişen madde) 1 - Bu kanunun 13, 17, 21, 24 (3 numaralı bent) ek 2 (4 numaralı bendi) 47, 53, 68 (10 numaralı bendi) mükerrer 80 (2, 4 ve 4 numaralı bentleri) 111 ve 112 inci maddelerinde yer alan maktu had ve miktarların her birini ayrı ayrı veya topluca 5 katına kadar artırmaya Bakanlar kurulu yetkilidir.
2 - Bakanlar Kurulu 1 inci fıkrada yazılı yetkilerini kullanmadığı takdirde, her bir takvim yılında uygulanacak bu maktu had ve miktarlar, önceki yılda uygulanan maktu had ve miktarlara bu yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle tespit edilir.
3 - Bu Kanunun 103 üncü ve geçici 37 inci maddelerinde yer alan gelir dilimleri tutarlarını 86 ve 87 inci maddelerinde belirtilen hadlerle birlikte 3 katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
4 - Bu maddeye göre maktu had ve miktarların tespitinde 10.000 liraya kadar olan tutarlar nazara alınmaz.
------------------------------------
(**) (3689 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MÜKERRER MADDE 123 -(3239 sayılı Kanunun 69'uncu maddesiyle değişen şekli) Bu Kanunun
a) 13, 16, 21, 24 (3 numaralı bendi) ek 2 (4 numaralı bendi) 46, 47, 48, 53 ve 68 (10 numaralı bendi)inci maddelerinde yer alan maktu hadlerin ve miktarların her birini ayrı ayrı veya toplu olarak her defasında Kanunda yazılı had ve miktarlardan fazla olmamak üzere on katına,
b) 103 üncü maddesinde yer alan gelir dilimleri tutarlarını 86 ve 87 inci maddelerinde belirtilen hadlerle birlikte üç katına
Kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(3505 sayılı Kanunun 16'ncı maddesiyle eklenen fıkra) 46ncı maddede yer alan safi kazanç tutarlarının tespiti ile ilgili yetki Bakanlar Kurulunca, birinci ve ikinci derecede kalkınmada öncelikli yörelerde farklı miktarlar tespit edebilmek suretiyle de kullanılabilir.
------------------------------------
(**) (3239 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MÜKERRER MADDE 123 -(2772 sayılı Kanunun 18'inci maddesiyle değişen şekli) 13, 17, 18, 21, 46, 48 ve 53 üncü maddelerde yer alan maktu hadlerin ve miktarların her birini ayrı ayrı veya toplu olarak üç misline kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(**) (2772 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli)
MÜKERRER MADDE 123 (2574sayılı Kanunun 29'uncu maddesiyle eklenen madde) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 13, 18, 46, 47, 48 ve 53 üncü maddelerinde yer alan maktu hadleri ve miktarları %100'e kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
------------------------------------
SON HÜKÜMLER
Kaldırılan Hükümler:
MADDE 124- 5421 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile mezkûr kanunu değiştiren 5820, 6247, 6582, 6838 ve 6908 sayılı kanunlar 1.1.1961 tarihinden, 2897, 3343, 4570 ve 5818 sayılı kanunlarla 4040, 4226 sayılı kanunların Hayvanlar Vergisini ilgilendiren hükümleri de 1.1.1962 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçmiş yıllara ait vergiler:
GEÇİCİ MADDE 1- a) (2361 sayılı kanunun 86ncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere)1981 takvim yılından önceki dönemlerde elde edilen kazanç ve iratlar (Götürüler dahil) ile ücretlere;
b) 1981 mali yılında önceki dönemlerde elde edilen götürü ücretlere
Ait vergiler bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça eski hükümlere göre alınır. (*)
------------------------------------
Geçmiş yıllara ait vergiler:
(2361 sayılı kanunun 86ncı maddesiyle 193 sayılı Kanunun 10, 202 sayılı Kanunun 10, 484 sayılı Kanunun 4, 1137 sayılı Kanunun 2 geçici maddesi ile kaldırılmıştır)
------------------------------------
Esnaf muaflığının kaybedilmesi:
GEÇİCİ MADDE 2- (2361 sayılı Kanunun 86ncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi kanununun bu kanunla değiştirilen 9 uncu maddesinde yer alan esnaf muaflığı şartlarını 1.1.1981 tarihi itibariyle taşımayanlar, 1981 takvim yılında esnaf muaflığından faydalanamazlar.
Götürülüğün kaybedilmesi:
GEÇİCİ MADDE 3 - (2361 sayılı kanunun 86ncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere)   Gelir   Vergisi   Kanununun   bu   kanunla   değiştirilen   46,   47 ve 48 inci maddelerinde sayılan götürü usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını 1.1.1981 tarihi itibariyle taşımayanlar, 1981 takvim yılında götürü usulden faydalanamazlar. Bu mükellefler hakkında Gelir Vergisi Kanununun ticari kazancın gerçek usulde tespiti hakkındaki hükümleri uygulanır.
Sakatlık İndirimi:
GEÇİCİ MADDE 4 - (2361 sayılı Kanunun 86'ncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değiştirilen 31'inci maddesinde belirtilen sakatlık indirimine ait yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar daha önce Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin bu Kanunla değiştirilmeden önceki 1 numaralı bendi hükmüne göre ücretleri vergiden müstesna tutulan mükellefler Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değiştirilen 31'inci maddesi hükümlerine göre, 1'inci derece sakat sayılarak bu dereceye ait indirimden faydalanırlar.
Yatırım İndirimi:
GEÇİCİ MADDE 5 - (2361 sayılı kanunun 86'ıncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 1.1.1981 tarihinden önce yapılmış olan yatırım indirimi kapsamına giren yatırım harcamalarına yatırım indirimine ilişkin eski hükümler bu tarihten sonra yapılacak yatırım harcamalarına ise yatırım indirimine ilişkin yeni hükümler uygulanır.
1.1.1981 tarihinden önce başlandığı halde henüz bitmemiş olan yatırım indirimi kapsamına giren yatırımlar nedeniyle uygulanacak yatırım indirimi tutarı yukarıdaki hükme göre hesaplanacak indirimler toplamını geçemez.
Senelere sari inşaat ve onarma işleri:
GEÇİCİ MADDE 6 - (2361 sayılı kanunun 86'ıncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce taahhüde bağlanmış ve henüz bitmemiş veya bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bitmekle beraber henüz beyan edilmemiş olan inşaat ve onarma işlerine ait kazançlar Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değiştirilen 42'inci maddesi hükümlerine göre tespit edilir ve dağıtıma tabi tutulmadan işin bittiği yılın geliri olarak beyan edilir.
Zirai kazançlarda götürü gider emsal nispetinin uygulanması:
GEÇİCİ MADDE 7 - (2454 sayılı kanunun 15'inci maddesiyle değişen şekli) (2361 sayılı kanunun 96'ıncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 1980 takvim yılına ilişkin götürü gider esasına göre vergilendirilen zirai kazançlarda götürü gider emsali bütün zirai mahsuller ile kara ve su avcılığında %70 olarak uygulanır.
Emlak vergisinin gider yazılması:
GEÇİCİ MADDE 8 - (2361 sayılı kanunun 86'ıncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 1980 takvim yılı içinde elde edilen gayrimenkul sermaye iratları üzerinden hesaplanacak Gelir Vergisinden, Gelir Vergisi Kanununun 1.1.1981 tarihinden önce yürürlükte olan mükerrer 122'nci maddesi hükmü uyarınca Emlak vergisinin mahsubu yapılmaz. Mahsubu kabul edilmeyen Emlak Vergisi Gelir Vergisi Kanununun 74'üncü maddesinin birinci fıkrasının 5 numaralı bendine göre gider yazılır veya götürü gider usulünü kabul edenlerde aynı maddenin 3'üncü fıkrasında yazılı götürü gider oranı %25 olarak uygulanır.
Menkul sermaye iradı:
GEÇİCİ MADDE 9 - a) (2361 sayılı kanunun 86'ıncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Kurumların 1980 takvim yılı kârlarından idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kâr paylarına Gelir Vergisi Kanunun bu kanunla değiştirilen 75'inci maddesinin 3 numaralı bendi hükümleri uygulanır.
b) Dar mükellefiyete tabi kurumların 1980 takvim yılı bilançolarına göre hasıl olan kârlarından Kurumlar Vergisi düşüldükten sonra kalan kısımlarına Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değişik 75'inci maddesinin 4 numaralı bendi hükümleri uygulanır.
Ortalama kâr haddi ve asgari gayri safi hasılat esası:
GEÇİCİ MADDE 10 - (2574 sayılı kanunun 30'uncu maddesiyle değişen şekli) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi Kanununun değişik 111'inci maddesinin (B) Fıkrası kapsamına giren işkolları ve meslek gruplarından Maliye Bakanlığınca uygun görülenlerde faaliyet gösteren mükelleflerin 1980 takvim yılı kazançlarına da asgari gayri safi hasılat esası uygulanır.
Ancak mezkur takvim yılında uygulanacak asgari gayri safi hasılat miktarları 1982 takvim yılı sonuna kadar tespit edilir.
GEÇİCİ MADDE 11 - (2574 sayılı kanunun 35'inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)
------------------------------------
(*) (2574 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
Zararların kârlara takas ve mahsubu:
(Geçici Madde 11 - (2361 sayılı Kanunun 86ncı maddesiyle eklenen madde) Aynı kanunun 88 inci maddesinin ikinci fıkrasında zararların mahsubu için yer alan üç yıllık süre, 1.1.1981 tarihinden evvelki tarihlerde tespit edilen ve mahsup edilemeyen zararlar için beş yıl olarak uygulanır.
------------------------------------
1982, 1983 ve 1984 takvim yılları gelirlerine uygulanacak vergi tarifeleri:
GEÇİCİ MADDE 12 - (2574 sayılı kanunun 31'inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere)
1982, 1983 ve 1984 takvim yıllarına ait gelirler aşağıda yazılı vergi tarifelerine göre vergilendirilir.
A) 1982 takvim yılına ait Gelir Vergisine tabi gelirler:
1.000.000 liraya kadar                                                                       % 39
3.000.000 liranın   1.000.000 lirası için      390.000 lira; fazlası         % 44
5.000.000 liranın   3.000.000 lirası için   1.270.000 lira; fazlası         % 49
10.000.000 liranın   5.000.000 lirası için   2.250.000 lira; fazlası         % 59
15.000.000 liranın 10.000.000 lirası için   5.200.000 lira; fazlası         % 69
25.000.000 liranın 15.000.000 lirası için   8.650.000 lira; fazlası        % 74
25.000.000 liradan fazlasının 25.000.000 lirası için 16.050.000 lira fazlası   % 65
Nispetinde vergilendirilir.
B) (2772 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle değişen şekli) 1983 takvim yılına ait Gelir Vergisine tabi gelirler:
1.000.000 liraya kadar                                                                                        % 36
3.000.000 liranın   1.000.000 lirası için                  360.000 lira; fazlası            % 41
5.000.000 liranın   3.000.000 lirası için               1.180.000 lira; fazlası            % 49
10.000.000 liranın   5.000.000 lirası için               2.160.000 lira; fazlası            % 59
15.000.000 liranın 10.000.000 lirası için              5.110.000 lira; fazlası            % 69
25.000.000 liranın 15.000.000 lirası için               8.560.000 lira; fazlası            % 74
25.000.000 liradan fazlasının 25.000.000 lirası için 15.960.000 lira fazlası        % 65
Nispetinde vergilendirilir.
C) 1984 takvim yılına ait Gelir Vergisine tabi gelirler:
1.000.000 liraya kadar                                                                                        % 30
3.000.000 liranın   1.000.000 lirası için                 390.000 lira; fazlası             % 35
5.000.000 liranın   3.000.000 lirası için               1.000.000 lira; fazlası             % 43
10.000.000 liranın   5.000.000 lirası için               1.180.000 lira; fazlası             % 53
15.000.000 liranın 10.000.000 lirası için               4.510.000 lira; fazlası             % 63
25.000.000 liranın 15.000.000 lirası için               7.660.000 lira; fazlası             % 68
25.000.000 liradan fazlasının 25.000.000 lirası için 14.460.000 lira fazlası        % 60
Nispetinde vergilendirilir.
Hizmet erbabının ücretlerindeki artışın ödenmesi:
GEÇİCİ MADDE 13 - (2361 sayılı kanunun 86'ıncı maddesiyle eklenen   madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Hizmet erbabının 1981 takvim yılının Ocak ve Şubat ayları net ücretlerinde, Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler dolayısıyla meydana gelecek artışlar, 1981 mali yılı içinde Bakanlar Kurulunun tespit edeceği tarihlerde tayin edilecek usul ve esaslara göre ödenir.
Toplu İş Sözleşmesi düzenine tabi personel hakkında geçici 14'üncü madde hükümleri uygulanır.
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte devam etmekte olan toplu iş sözleşmelerine tabi hizmet erbabının ücret farklarının ödeme şekli ve zamanı:
GEÇİCİ MADDE 14 - (2361 sayılı kanunun 86'ıncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 12 Eylül 1980 tarihinden önce yürürlüğe girmiş olup da halen uygulanmakta bulunan toplu iş sözleşmelerine tabi olanların (Toplu sözleşmelere paralel olarak zam alan kapsam dışı personel dahil) net ücretlerinde Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler dolayısıyla meydana gelecek artışlar toplu iş sözleşmeleri sona erinceye kadar T.C. Merkez Bankasında açılacak bir hesapta toplanır.
T.C. Merkez Bankasında toplanan bu meblağ, Bakanlar Kurulunca tespit edilecek usul ve esaslarına göre en geç 1982 mali yılı sonuna kadar hak sahiplerine ödenir.
İşverenler birinci fıkrada belirtilen farkları en geç ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar T. C. Merkez Bankası'ndaki hesaba yatırmak mecburiyetindedirler. Ücret farklarını T. C. Merkez Bankasındaki hesaba zamanında yatırmayan işverenler hakkında yatırılması gereken miktarın iki katına kadar para cezasına hüküm olunur. Vadesinde ödenmeyen paralar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki kanun hükümleri uygulanır.
Vergi Karnesi:
GEÇİCİ MADDE 15 - (2574 sayılı kanunun 32'inci maddesiyle değişen şekli) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi Kanununun değişik 35'inci maddesinin (B) Bendinde yer alan vergi karnesi esası yürürlüğe girinceye kadar, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 2365 sayılı Kanunla değiştirilen 247'nci maddesinin değişmeden önceki hükümleri uyarınca, aile durumu sual varakası esası uygulanan yerlerde, bu belge ile indirimlerin uygulanmasına devam olunur.
Genel indirim:
GEÇİCİ MADDE 16 - (2361 sayılı kanunun 86'ıncı maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir vergisi Kanununun bu kanunla değiştirilen 31'inci maddesinde belirtilen genel indirim hadleri ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak 1.1.1983 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeniden düzenlenir.
Götürü Gider Esasından Faydalanma:
GEÇİCİ MADDE 17 - (2454 sayılı kanunun 16'ncı maddesiyle eklenen madde) 1980 takvim yılı kazançlarını götürü gider esasına göre beyan eden çiftçilerden mezkur yıl hasılatları dört milyon lirayı aşmamış olanlar 1981 yılında götürü gider usulünden faydalanırlar.
İştirak Kazançlarına Tevkif at:
GEÇİCİ MADDE 18 - (2454 sayılı kanunun 17'nci maddesiyle eklenen madde) (1.1.1981 tarihinden geçerli olmak üzere) 1980 yılı kazançlarına ilişkin olarak 1981 takvim yılı içinde Kurumlar Vergisi beyannamesi veren kurumların 1980 takvim yılında elde ettikleri ve iştirak kazançları istisnası kapsamına giren kazançlar üzerinden dağıtılsın veya dağıtılmasın % 33 1/3 nispetinde vergi tevkif atı yapılır.
GEÇİCİ MADDE 19 - (3946 Sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır). (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) (*)
------------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
GEÇİCİ MADDE 19 - (2454 sayılı kanunun 18'nci maddesiyle eklenen madde) Gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin ziraat işlerinde bilfiil çalışan işçilerin (Şoför ve makinist hariç) ücretleri vergi karnesi uygulamasının başlayacağı 1.1.1982 tarihine kadar Gelir Vergisinden müstesnadır.
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 20 - (2754 sayılı kanunun 33'ncü maddesiyle eklenen madde) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere) Mükelleflerin mükerrer 117'nci madde uyarınca 1981 takvim yılında peşin olarak ödedikleri vergiler, 1981 takvim yılına ait beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsup edilir. Mahsubu yapılan miktarın hesaplanan Gelir Vergisinden fazla olması halinde, aradaki fark 1982 takvim yılına ilişkin olarak ödenmesi gereken peşin vergiye mahsup edilir. Bu iki mahsuba rağmen arta kalan kısım var ise bu meblağ vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellef tebliğ tarihinden bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunur.
GEÇİCİ MADDE 21 - (2754 sayılı kanunun 34'ncü maddesiyle eklenen madde) (1.1.1982 tarihinden geçerli olmak üzere) 1981 takvim yılında Gelir Vergisi Kanununun 47 ve 48'inci maddelerinde yer alan eski hadleri aşmakla birlikte bu kanunla getirilen yeni hadleri aşmamış olan mükellefler 1982 takvim yılında da götürü usulde vergilendirilmeye devam olunurlar.
GEÇİCİ MADDE 22 - (2995 sayılı   Kanunun 5'nci maddesiyle eklenen madde)   (27. 4. 1984 tarihinden geçerli olmak üzere)   Mükellefler hakkında servet beyanı ve gider esasına dayanılarak geçmişe yönelik inceleme ve tarhiyat yapılamaz. Mükelleflerin geçmiş vergilendirme dönemlerine ait servet bildirimlerinde beyan ettikleri servet unsurları ile yıllık Gelir Vergisi beyannamelerinde beyan ettikleri giderler vergi incelemelerinde ve takdir işlemlerinde veri olarak kullanılamaz.
Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce servet beyanlarına dayanılarak yapılmış bulunan tarhiyatlar terkin edilir. Bu konuda sürdürülen ihtilaflardan ve incelemelerden vazgeçilir.
GEÇİCİ MADDE 23 - (3239 sayılı kanunun 70'inci maddesiyle eklenen madde) (1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere) 1 Ocak 1986 tarihinden önce açtırılan döviz tevdiat hesapları için ödenen faizler ile bu tarihten evvel ihraç edilen özel kanunlarla veya Devletin kanunlarının verdiği yetkiye dayanılarak akdettiği mukavelelerle her türlü vergiden istisna edilmiş olan menkul kıymetlerin faiz, kar payı ve ikramiyeleri gelir vergisinden müstesnadır. (3946 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle ikinci cümle yürürlükten kaldırılmıştır.) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) (*)
------------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki cümle)
Şu kadar ki, bu Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 11 inci madde hükmü uyarınca Kurumlar Vergisinden müstesna tutulan kazançların dağıtımı halinde, bu kazançlar üzerinden % 25 oranında Gelir Vergisi tevkifatı yapılır.
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 24- (3380 sayılı kanunun 8. maddesiyle eklenen madde) (1.1.1987 tarihinden geçerli olmak üzere)1991 yılı sonuna kadar yurt dışı faaliyet zararlarını yurt içi kazanç ve iratlardan mahsup edecek mükellefler geçmiş beş yıllık faaliyet sonuçlarını Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değişik 88'inci maddesindeki esaslara göre tevsik etmek zorundadırlar.
GEÇİCİ MADDE 25- (3380 sayılı kanunun 8. maddesiyle eklenen madde) (1.1.1987 tarihinden geçerli olmak üzere) Bakanlar Kurulu, Kurumlar Vergisi Kanununun 8'inci maddesinin 12 numaralı bendine göre vergiden müstesna tutulan kazançlar üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 8 numaralı bendi gereğince yapılacak vergi tevkif atı nispetini en çok yedi yıl süre ile "0" sıfır olarak tespit etmeye yetkilidir.
GEÇİCİ MADDE 26- (3380 sayılı kanunun 8. maddesiyle eklenen madde) (1.1.1987 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu kanunun yürürlük tarihinden önce yatırım teşvik ve yatırım indirimi belgesi almış olup, yatırımı devam eden Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri Gelir Vergisi Kanununun bu kanunun 3 üncü maddesiyle değişik ek 3'üncü maddesi hükmünden yararlanırlar.
GEÇİCİ MADDE 27- (4369 sayılı Kanunun 82/3-p maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) *)
------------------------------------
(*) (4369sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
GEÇİCİ MADDE 27- (3393 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle eklenen hüküm) Menkul kıymet sahiplerinin menkul kıymet alım satımına yetkili olan bankalar ve aracı kurumlar (borsa komisyoncuları dahil) vasıtasıyla menkul kıymetlerini elden çıkarmak suretiyle sağladıkları kazançlar (3946 sayılı Kanunun 27 inci maddesiyle eklenen hüküm) (Gelir Vergisi Kanununun 75. maddesinin 2. fıkrasının 5 numaralı bendinde yer alan menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar hariç) (3824 sayılı Kanunun 7 inci maddesiyle 11.7.1992 tarihinden itibaren değişen ifade) 31.12.1999 tarihine kadar Gelir Vergisinden müstesnadır. Kendi nam ve hesaplarına menkul kıymet alım satımıyla devamlı olarak uğraşanların bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar istisna kapsamında değildir.
(3824 sayılı Kanunun 7 inci maddesiyle eklenen fıkra) (11.7.1992 tarihinden geçerli olmak üzere) Türkiye'de veya yabancı memlekette kurulmuş bir ticari işletmeye dahil menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar istisna kapsamında değildir.
(3946 sayılı Kanunun 27. maddesi ile eklenen fıkra) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Menkul kıymetler yatırım fonları ve ortaklıkları, risk sermayesi yatırım fonları ve ortaklıkları ve gayrimenkul yatırım fonları ve ortaklıklarından sağlanan kâr payları hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
------------------------------------
(Değişmeden önceki şekli) 31.12.1993
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 28- (3393 sayılı Kanunun 12 inci maddesiyle eklenen madde) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere)
a) Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değişik 12'nci maddesinde yer alan, işletme büyüklüğü ölçülerini on katına kadar artırma konusundaki yetki Bakanlar Kurulunca 1987 yılı için, 1.1.1987 tarihinde yürürlüğe girecek şekilde de kullanılabilir.
b) (3824 sayılı kanunun 26/a maddesiyle kaldırılan fıkra)
------------------------------------
(Kaldırılmadan önceki şekli) (1.1.1992 tarihinden itibaren) b) Toplu Konut ve Kamu ortaklığı İdaresi Başkanlığınca çıkarılan ve Gelir vergisi kanununun 75 inci maddesinin 5 numaralı bendinde yer alan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler (dövize, altına veya bir başka değere endeksli menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışı gelirleri dahil) 31.12.1993 tarihine kadar Gelir Vergisi kanununun 3239 sayılı kanunla değişik 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 9 numaralı bendinin (b) alt bendi uyarınca tevkifata tabi tutulur. Bu gelirler 31.12.1993 tarihine kadar Gelir Vergisi kanununun mükerrer 39 uncu maddesine göre, ilgili yıl ticari kazancından indirilir.
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 29- (3418 sayılı Kanunun 27 inci maddesiyle eklenen madde) (31.3.1988 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçek usulde mükellefiyet tesis edilen PTT acentelerinden, PTT acenteliği işi yanında başka faaliyetleri de bulunanların PTT acenteliği dışındaki faaliyetlerinden dolayı 31.12.1988 tarihi itibariyle götürü usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını taşımaları ve 31.3.1989 tarihine kadar bağlı bulundukları vergi dairesine yazılı olarak başvurmaları halinde bu mükellefler Gelir vergisi kanununun 50 inci maddesi hükmü dikkate alınmaksızın 1.1.1989 tarihinden itibaren götürü usulde teklif olunurlar.
GEÇİCİ MADDE 30- (3418 sayılı kanunun 28 inci maddesiyle eklenen madde) (31.3.1988 tarihinden geçerli olmak üzere)
a) Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 81'inci maddesine bu kanunla eklenen fıkralar, bu kanunun yayımı tarihinde yurt dışına transfer edilmemiş kazançlar hakkında da uygulanır.
b) 2082 sayılı Hakim ve savcılar Kanununun 106ncı maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek Geçici 7 inci maddesine göre ödenmekte olan hakim ve yargı ödenekleri ve 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 12'nci maddesine göre ödenen üniversite ödenekleri, 1.1.1988 tarihinde 31.12.1997 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır. Bu hüküm, 15.12.1987 - 14.1.1988 dönemini kapsamak üzere 15.12.1987 tarihinde peşin olarak ödenen ödeneklerden, 1.1.1988 - 14.1.1988 dönemine isabet eden kısım hakkında da uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 31 - (3505 sayılı Kanunun 17nci maddesiyle eklenen madde) (10.12.1988 tarihinden geçerli olmak üzere) Yapısı itibariyle sürücüsünden başka on dört ve daha aşağı oturma yeri olan ve insan taşımaya mahsus kara taşıtları ile yolcu taşıyan mükelleflerden, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce mükellefiyetleri gerçek usulde tesis edilenler, 31.12.1988 tarihi itibariyle götürü usule tabi olmanın şartlarını taşıdıkları ve 31.12.1988 tarihine kadar bağlı bulundukları vergi dairesine yazılı olarak başvurdukları takdirde, 1.1.1989 tarihinden itibaren götürü usulde vergilendirilirler.
GEÇİCİ MADDE 32 - (Anayasa Mahkemesinin K-1989/42 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.) (*)
------------------------------------
(*) (İptal edilmeden önceki şekli)
GEÇİCİ MADDE 32 - (3505 sayılı Kanunun 18 nci maddesiyle eklenen madde) 1.1.1988 - 31.12.1997 tarihleri arasında, Gelir Vergisi Kanunun mükerrer 116'ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan temel gösterge ve hayat standardı göstergeleri dört kat arttırılmak suretiyle dikkate alınır. Aynı maddenin birinci (Eki tablonun hayat standardı göstergeleri ile ilgili bölümde yer alan hükümler hariç) ikinci, üçüncü, dördüncü ve yedinci fıkraları yerine ise aşağıdaki hükümler uygulanır.
Gerçek usulde gelir vergisine tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabının zarar beyanı da dahil olmak üzere; bu faaliyetlerinin her biri ile ilgili olarak beyan ettikleri kazançları, bu madde ile artırılan temel gösterge tutarlarına, hayat standardı göstergelerine göre belirlenen ilavelerin yapılması suretiyle bulunacak tutardan düşük olduğu takdirde; bu esasa göre belirlenen tutar, vergi tarhına esas gelirin hesaplanmasında ilgili kazanç tutarı olarak dikkate alınır. Ancak temel göstergeler yukarıda belirtilen her kazanç için ayrı ayrı, hayat standardı göstergeleri bir defa (aile reisi beyanları dahil) uygulanır.
Yıl içinde işe başlayan ve işi bırakan mükellefler için faaliyette bulunulan süreler göz önünde tutulur. Yıl içinde işe başlayan mükelleflerde temel gösterge tutarlarının yarısı dikkate alınır.
Bakanlar Kurulu, bu maddede yeniden tespit edilen temel gösterge tutarları ile hayat standardı gösterge tutarlarını yarısına kadar indirmeye veya on katına kadar artırmaya, kazanç ve faaliyet konuları ile birinci ve ikinci derecede kalkınmada öncelikli yörelerde farklı miktarlar tespit etmeye yetkilidir.
Hayat standardı esasının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit edilir.
(3595 sayılı 1990 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun 66/1 maddesi hükmü gereğince bu madde hükmü 1990 Mali Yılında uygulanmaz)
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 33 - (3505 sayılı Kanunun 19uncu maddesiyle eklenen madde) a) 1989 yılı Ocak ve Şubat aylarına ilişkin geçici vergi tutarı, gerçek usulde gelir vergisine tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabının 1987 yılı gelirleri ile ilgili olarak verdikleri yıllık beyanname üzerinden hesaplanan (hayat standardı esasına göre tarhiyat yapılması halinde, bu tarhiyat esas alınır) gelir vergisinin, ticari ve mesleki kazanca isabet eden kısmının 2/12'sidir. Bu tutar, Ocak ve Şubat aylarında katma değer vergisi beyannamesi ile birlikte beyan edilerek aynı süre içinde iki eşit taksitte ödenir, 1988 yılı içinde işe başlayan mükelleflerin, 1989 yılı Ocak ve Şubat aylarına ilişkin geçici vergi tutarı, 1987 yılı gelirleri için uygulanan ve mükellefin durumuna uyan hayat standardı temel gösterge tutarı dikkate alınarak yukarıdaki esaslara göre hesaplanır.
1988 yılı Aralık ayına ilişkin olarak 1989 yılı Ocak ayında verilmesi gereken Katma Değer Vergisi beyannamelerinde bu aya ait dahili tevkif at beyan edilmez ve ödenmez.
b) Ödeme kaydedici cihazı alan ikinci sınıf tacirler, ilk defa satın aldıkları cihazlar nedeniyle ve bir defaya mahsus olmak üzere 12 aya ilişkin geçici vergi taksitlerini ödemezler. Geçici verginin bu aylara isabet eden tutarı vergi dairesince terkin edilir. 5.11.1988 tarihinde itibaren ilk defa ödeme kaydedici cihaz satın alan ikinci sınıf tacirlerden, ödeme kaydedici cihazı 1988 Kasım ayında satın alanlar 11 ay süreyle, 1988 Aralık ayında satın alanlar ise 12 ay süreyle, 1.1.1989 tarihinden itibaren geçici vergi ödemezler.
c) 1988 ve önceki yıllara ait olup mahsubu yapılamayan dahili tevkif at tutarı, 1988 yılı gelirlerinin beyan edildiği yıllık gelir vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilemeyen tutar 1989 yılına ilişkin olarak ödenecek geçici vergiye, artan kısmı diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Bu mahsuplara rağmen kalan dahili tevkif at tutarı, mükellefin 1989 yılı sonuna kadar yazılı olarak talep etmesi halinde, kendisine ret ve iade edilir.
d) Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasına eklenen 15 numaralı bent hükmü, mükelleflerin 1988 yılına ait olup 1989 yılında beyanı gereken matrahlarının tespitinde indirilecek gelirler hakkında da uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 34 - (3689 sayılı Kanunla eklenen geçici madde) (1.1.1991 tarihinden geçerli olmak üzere) a) Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değiştirilen 46'ncı maddesi hükmü uyarınca yeniden tespit edilen miktarlara göre yeni takdirler yapılıncaya kadar, takdir komisyonlarınca takdir edilen ve uygulanmakta olan her bir dereceye ait götürü ticaret ve serbest meslek kazançlarına, her bir derecede yapılan artışlar oranında ilave yapılır.
b) Kazançları 1990 yılında götürü usulde vergilendirilen mükelleflerden 31.12.1990 tarihi itibariyle Gelir Vergisi Kanununun 48'inci maddesinin bu Kanunla düzenlenen alış, satış_ve hasılat hadlerini aşmayanların, götürü usule tabi olmanın diğer şartlarını da taşımaları kaydıyla, 1991 yılında da götürü usulde vergilendirilmelerine devam olunur.
GEÇİCİ MADDE 35 - (3689 sayılı Kanunun 7 inci maddesiyle eklenen madde) (1.1.1991 tarihinden geçerli olmak üzere)
(4369 sayılı Kanunun 81/C-13 üncü maddesiyle değişen ibare) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) 1) 1.1.1990 - 31.12.1998 (1) tarihleri arasında, gerçek usulde gelir vergisine tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı, bu maddede belirtilen hayat standardı esasına tabidir.
2 - a) Hayat standardı temel gösterge tutarı; faaliyetin yapıldığı takvim yılı sonunda geçerli olan ve 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının, birinci sınıf tacirler için 3,1 katı, ikinci sınıf tacirler için 1,8 katı, serbest meslek erbabı içinde 2,8 katıdır.
b) Ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabının zarar beyanı da dahil olmak üzere, bu faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri kazançları, temel gösterge tutarlarına hayat standardı göstergelerine göre belirlenen ilavelerin yapılması suretiyle bulunacak tutardan düşük olduğu takdirde, bu maddeye göre belirlenen tutar, vergi tarhına esas gelirin hesaplanmasında ilgili kazanç tutarı olarak dikkate alınır.
c) Bir mükellefin aynı yılda ticari ve mesleki faaliyette bulunması halinde, temel gösterge tutarı her bir kazanç için ayrı ayrı uygulanır.
Aynı veya ayrı neviden birden fazla işyerinde ticari faaliyette bulunan mükellefin temel gösterge tutarına, birden sonraki her bir işyeri için temel gösterge tutarının %50'si oranında ilave yapılır.
Ticari faaliyette bulunan adi ortaklıklar ile kolektif şirketlerde ortakların, komandit şirketlerde komandite ortakların bu ortaklık veya şirkete ilişkin temel gösterge tutarı; ortakların birisi için temel gösterge tutarı, diğer ortakların her biri için temel gösterge tutarının %50'si dikkate alınmak suretiyle tespit edilen toplam tutarın, ortaklık ve şirket mukavelelerinde yazılı hisse oranlarında, hisse oranları belli edilmemiş ise her bir ortağa eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle uygulanır.
Bu maddenin uygulanmasında, adi ortaklıklara, kolektif, adi ve eshamlı komandit şirketlere ait işyerlerinin her biri, ortaklar bakımından ayrı ayrı işyeri hükmündedir.
Bu maddenin uygulanmasında, komanditer ortaklar dikkate alınmaz.
d) Bu fıkranın (a) ve (c) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarları; 3030 sayılı Kanun uyarınca Büyükşehir belediyesi olan illerin, Büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için %25 oranında artırılarak, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyette bulunan mükelleflerde ise, birinci derecede öncelikli yörelerde %50 oranında, ikinci derecede öncelikli yörelerde %40 oranında indirilerek dikkate alınır.
e) Bu fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerinde yer alan temel gösterge tutarları; faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle altın imalatı ve/veya altın ticareti ile uğraşanlar için %50 oranında artırılarak uygulanır.
f) (4325 sayılı Kanunun 9'uncu maddesiyle değişen bent) (23.1.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) İlk defa işe başlayan mükellefler ile götürülük şartlarını haiz olanlardan kendi isteği ile götürü usulden gerçek usule geçen mükellefler için, işe veya gerçek usulde vergilendirilmeye başlanılan ve izleyen yılda hayat standardı esası uygulanmaz (*)
g) Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 116ncı maddesinde yer alan hayat standardı gösterge tablosunun;
- 1 numaralı bendindeki tutarlar sırasıyla 2.000.000, 3.000.000 ve 5.000.000 lira,
- 2 (b) numaralı bendindeki tutar 2.000.000 lira,
- 3 numaralı bendindeki tutarlar sırasıyla 20.000.000 ve 4.000.000 lira,
- 4 numaralı bendindeki tutarlar sırasıyla 4.000.000 ve 20.000.000 lira,
- 5 numaralı bendindeki tutar 4.000.000 lira,
- 6 numaralı bendindeki tutar 5.000.000 lira, olarak uygulanır.
h) (4108 sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle eklenen bent) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) 11 ve daha yukarı yaşta olan bir taşıtla münhasıran nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler hakkında, faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle hayat standardı temel gösterge tutarını,% 75'e kadar indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu yetki, taşıtların yaşlarına göre gruplandırılarak farklı oranlar uygulanmak suretiyle de kullanılabilir. Bir araçtan yaşına bakmaksızın yalnız bir hayat standardı vergisi tahsil edilir.
(95/7593 sayılı Kararın 14'ünçü maddesinden alınmıştır) (1995 yılı kazançlarına uygulanmak üzere) 1995 ve müteakip yıllara ilişkin hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde, münhasıran nakliyecilik faaliyetinde bulunan mükellefler hakkında faaliyetin ifa edildiği yöreler itibariyle uygulanmakta olan hayat standardı temel gösterge tutarları 11 ila 20 yaş arası bir taşıtla faaliyette bulunanlarda % 25, 21 ve daha yukarı yaşta bir taşıtla faaliyette bulunanlarda ise % 50 oranında indirimli olarak uygulanır.
ı) (4108 sayılı Kanunun 27'nci maddesiyle eklenen bent) (1.1.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Ticari ve mesleki kazanç sahiplerinin tedavi maksadıyla yapacağı yurt dışı seyahatler ile bir defaya mahsus olmak üzere yapılan hac seyahatleri için hayat standardı ilave göstergeleri uygulanmaz.
Hayat standardı gösterge tutarları, kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde % 50, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde % 40 oranında indirilerek dikkate alınır.
Hayat standardı gösterge tutarları aile reisi beyanları dahil olmak üzere bir defa dikkate alınır.
(Anayasa Mahkemesinin 23.7.1992 günlü Resmi Gazetede yayımlanan 12.11.1991 tarih ve E. 1991/7 K. 1991/43 sayılı kararı ile yürürlükten kaldırılmıştır.) (Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten itibaren Altı ay (6 ay) sonra yürürlüğe girmek üzere) (**)
4. Çiftçiler, noter vekilleri, geçici yetkili noter yardımcıları ile ruhsatlı dava vekilleri hakkında hayat standardı esası uygulanmaz.
5. Asgari ücret tutarının değiştirilmediği yıllarda esas alınacak temel göstergeler tutarı, önceki yılda uygulanan temel göstergeler tutarına, faaliyetin yapıldığı yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında ilave yapılmak suretiyle tespit edilir.
Şu kadar ki, asgari ücret tutarının değiştirildiği yıllarda, asgari ücrete göre hesaplanan temel göstergeler tutarının, yukarıda yazılı esasa göre yeniden değerleme oranı dikkate alınarak belirlenen temel gösterge tutarından daha düşük olması halinde, yukarıda yazılı esasa göre tespit edilen temel gösterge tutarları dikkate alınır.
Bu maddenin 2 numaralı fıkrasının (g) bendinde yazılı, her bir yılda uygulanacak hayat standardı ilave göstergeler tutarları, temel göstergeler tutarında yapılan artışlar oranında artırılır.
Hayat standardı temel ve ilave göstergelerinin tespitinde 100.000 liraya kadar olan tutarlar nazara alınmaz.
6. Bu maddenin yürürlükte olduğu tarihlerde, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 116'ncı maddesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.
7. (3946 sayılı Kanunun 27. maddesiyle fıkra numarası değiştirilerek eklenen fıkra) (1993 yılı gelirlerine uygulanmak üzere) Mükellefler, kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait ve üzerinden gelir vergisi ödenen gelirleri (hamiline yazılı mevduat ve hamiline yazılı menkul kıymetlerden elde edilen gelirler hariç) ile kendilerine ve eşlerine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı bulunduğunu belgelendirdikleri takdirde, bu gelirler, hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde izah nedeni gelir olarak kabul edilir.
8. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tayin ve tespite Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
------------------------------------
(4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki ibare)
'1.1.1990 - 31.12.1999)
(*) (4325 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
f) (3946 sayılı kanunun 27. maddesi ile değişen bent) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) İlk defa işe başlayan mükelleflerde işe başlanılan yılda, götürülük şartlarına haiz olanlardan kendi isteği ile götürü usulden gerçek usule geçen mükelleflerde ise, gerçek usulde vergilendirmeye başlandığı yıldan itibaren üç yıl süre ile faaliyette bulunulan yörede uygulanan temel gösterge tutarlarının yarısı uygulanır.
(*) (4325 sayılı Kanunla değişmeden önceki bent)
f) Götürü usulden gerçek usule geçen mükellefler de dahil olmak üzere, yeni işe başlayan mükelleflerde temel gösterge tutarı, işe başlanılan yılda mükellefin faaliyette bulunduğu yörede uygulanan temel gösterge tutarının yarısı olarak dikkate alınır. Bu tutar, mükellefin faaliyette bulunduğu yörede uygulanan 1 inci dereceye ait götürü safi kazanç tutarından daha düşük olamaz.
(**) (Anayasa Mahkemesinin 12.11.1991 tarih ve E.1991/7, K.1991/43 sayılı Kararı ile iptal edilmeden önceki fıkra)
3 - Mükellefler, kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait gelir vergisine tabi gelirleri (hamiline yazılı mevduatlardan ve menkul kıymetlerden elde edilen gelirler hariç) bulunduğunu belgelendirdikleri takdirde, temel gösterge tutarlarına isabet eden kısmı hariç olmak üzere, bu esasa göre yapılan tarhiyat, Vergi Usul Kanununun düzeltme hükümleri çerçevesinde düzeltilir. Şu kadar ki mükellefler, 506 sayılı Kanunun geçici 20 inci maddesine göre kurulanlar dahil olmak üzere, kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumlarından kendilerine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı aldıklarını belgelendirdikleri takdirde hayat standardı esasına göre yapılan tarhiyatın temel gösterge tutarının emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı tutarına isabet eden kısmı düzeltilir.
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 36- (1.1.1991 tarihinden geçerli olmak üzere) (3689 sayılı kanunun 7 inci maddesiyle eklenen fıkra) a) Gelir Vergisi Kanununun;
1) 13 üncü maddesinde yazılı 10.000.000 liralık tutar, 25.000.000 liraya,
2) 1 'inci maddesinde yazılı 60.000.000 liralık tutar, 600.000.000 liraya,
3) 21 inci maddesinde yazılı 120.000 liralık tutar 1.000.000 liraya,
4) 24 üncü maddesinin 3 numaralı bendinde yazılı 360.000 liralık tutar. 500.000 liraya,
5) 31 inci maddesinde yazılı günlük 200 liralık tutar 1.200 liraya, aylık 6.000 liralık tutar 36.000 liraya, yıllık 72.000 liralık tutar 432.000 liraya,
6) Ek 2 inci maddesinin 4 numaralı bendinde yazılı 40.000.000 liralık tutar 1.000.000.000 liraya, 20.000.000 liralık tutar 250.000.000 liraya, 4.000.000 liralık tutar 100.000.000 liraya,
7) 47 inci maddesinde yazılı 700.000 liralık tutar 7.000.000 liraya, 48.000 liralık tutar 1.000.000 liraya,
8) 53 üncü maddesinde yazılı 4.000.000 liralık tutarlar, 50.000.000 liraya,
9) 68 inci maddesinin 10 numaralı bendinde yer alan 20.000 liralık tutar, 90.000 liraya,
10) Mükerrer 80 inci maddesinin 2,3 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı 100.000 liralık tutarlar, 200.000 liraya,
11) 86 ve 87 inci maddelerinde yazılı 9.000.000 liralık tutarlar 36.000.000 liraya,              12) 111 ve 112 inci maddelerinde yazılı 10.000 liralık tutarlar, 100.000 liraya,
Yükseltilmiştir.
b) Bu maddenin (a) fıkrasının 1,3,7,8 ve 9 numaralı bentlerinde yer alan hükümler, mükelleflerin 1990 yılı gelirleri için de uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 37- (3946 sayılı kanunun 38 inci maddesiyle 1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) (*)
------------------------------------
(*) (3946 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
GEÇİCİ MADDE 37 - (3689 sayılı kanunun 7 inci maddesiyle eklenen madde) 1.1.1991 - 31.12.2000 tarihleri arasında münhasıran kalkınmada öncelikli yörelerde sürekli olarak fiilen çalışan ve ücret gelirinin tamamını bu yörelerde elde eden hizmet erbabının ücretleri için aşağıdaki vergi tarifeleri uygulanır.
2 - (92/3892 sayılı kararın 14 üncü maddesiyle değişen bent) Kalkınmada birinci derecede öncelikle yörelerde çalışan hizmet erbabının ücretleri. (*)
(1993 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
128.000.000 liraya kadar ............................................................................................................. % 20
128.000.000 liradan fazlasının 128.000.000 lirası için 25.600.000 lira
fazlası ........................................................................................................................................... % 30
3 - (92/3892 sayılı Kararın 14'üncü maddesiyle değişen bent) Kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde çalışan hizmet erbabının ücretleri (**) (1993 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
32.000.000 liraya kadar ................................................................................................................. % 20
64.000.000 liranın 32.000.000 lirası için 6.400.000 lira, fazlası ................................................. % 25
128.000.000 liranın 64.000.000 lirası için 14.400.000 lira fazlası ..............................................   % 30
256.000.000 liranın 128.000.000 lirası için 33.600.000 lira fazlası ............................................. % 35
256.000.000 liradan fazlasının 256.000.000 lirası için 78.400.000 lira fazlası ........................... % 40
nispetinde vergilendirilir.
4 - Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde çalışan hizmet erbabının aynı zamanda veya birbirini takip eden vergilendirme dönemlerinde, kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde de çalışması halinde, bu hizmet erbabının ücretlerine, bu maddenin 3 numaralı fıkrasında yer alan vergi tarifesi uygulanır.
5 - 1 numaralı fıkra kapsamına giren hizmet erbabından, ücretlerini verdikleri yıllık beyannamede toplamak zorunda olanlar hakkında, Gelir Vergisi Kanunu'nun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi uygulanır.
Şu kadar ki kalkınmada öncelikli yörelerdeki yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olduğu geliri, münhasıran ücretten ibaret olan hizmet erbabının elde ettiği ücret geliri için bu maddede yazılı vergi tarifesi uygulanır.
------------------------------------
*) (91/2569 sayılı B.K.K. ile uygulanacak nispetler) (1992 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
80.000.000 liraya kadar ..................................................................................................................... % 20
80.000.000 liradan fazlasının 80.000.000 lirası için 16.000.000 lira fazlası .....................................   % 30
Nispetinde vergilendirilir.
(1991 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
48.000.000 Liraya kadar .....................................................................................................................    % 20
48.000.000 liradan fazlasının 48.000.000 lirası için 9.600.000 lira fazlası ....................................... % 30
Nispetinde vergilendirilir.
------------------------------------
(**) (91/2569 sayılı B.K.K. ile uygulanacak nispetler)
(1992 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
20.000.000 liraya kadar ..................................................................................................................... % 20
40.000.000 liranın 20.000.000 lirası için 4.000.000 lira fazlası ........................................................ % 25
80.000.000 liranın 40.000.000 lirası için 9.000.000 lira fazlası ........................................................ % 30
160.000.000 liranın 80.000.000 lirası için 21.000.000 lira fazlası ...................................................   % 35.
160.000.000 liradan fazlasının 160.000.000 lirası için 49.000.000 lira fazlası ...............................    % 40
Nispetinde vergilendirilir.
(3689sayılı Kanunun 7'nci maddesiyle uygulanacak nispetler) 3 - Kalkınmada ikinci derecede öncelikli yörelerde çalışan hizmet erbabının ücretleri (1991 yılı gelirlerine uygulanmak üzere)
12.000.000 liraya kadar ..................................................................................................................... % 20
24.000.000 liranın 12.000.000 lirası için 2.400.000 lira fazlası ......................................................... % 25
48.000.000 liranın 24.000.000 lirası için 5.400.000 lira fazlası ......................................................... % 30
96.000.000 liranın 48.000.000 lirası için 12.600.000 lira fazlası ....................................................... % 35
96.000.000 liradan fazlasının 96.000.000 lirası için 29.400.000 lira fazlası ....................................... % 40
Nispetinde vergilendirilir.
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 38- (3946 sayılı Kanunun 28 inci maddesi ile eklenen madde) (1.1.1997 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi kanununun yürürlükten kaldırılan mükerrer 20 inci maddesinde yer alan istisna hükmünün uygulanmasına 1.1.1994 tarihinden önce faaliyete geçen işletmelerin kazançları hakkında istisna süresi sona erinceye kadar devam olunur.
GEÇİCİ MADDE 39- (3946 sayılı Kanunun 28 inci maddesi ile eklenen madde) (1.1.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) 1) 1.1.1994 tarihinden önce yatırım Teşvik belgesine bağlanmış olan yatırımlar için yapılacak harcamalara (Kurumlar Vergisi mükelleflerinin yatırım harcamaları dahil) yatırım indirimine ilişkin eski hükümler bu tarihten sonra alınan Yatırım Teşvik Belgesine bağlı yatırım harcamalarına ise yatırım indirimine ilişkin yeni hükümler uygulanır. Bu kanunla değişik Ek 3 üncü maddenin dördüncü fıkrası hükmü, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce alınan teşvik belgeleri kapsamında 1.1.1994 tarihinden itibaren yapılan harcamalara da uygulanır.
2) Bu kanunla Gelir Vergisi Kanununun 38 inci ve mükerrer 81 inci maddelerinin sonuna eklenen fıkraların hükmü 1/1/1994 tarihinden önce iktisap edilen gayrimenkul ve iştirak hisseleri hakkında, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yeniden değerleme oranının tespit edildiği yıldan itibaren uygulanır.
3) a) Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değişmeden   önceki 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 7, 8 ve 15 numaralı bentleri ile bu kanunla kaldırılan mükerrer 39 uncu maddesi, özel hesap dönemleri de dahil olmak üzere, kurumların 1993 yılına ait olup 1.1.1994 tarihinden itibaren beyan edilecek kazançları hakkında da uygulanır.
b) Tam mükellef kurumlardan 1994 yılı içinde elde edilen kâr payları için Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değişmeden önceki hükümleri, özel hesap dönemi 1994 yılı içinde biter kurumlardan aynı yıl içinde elde edilen kâr payları ve vergi alacakları hakkında ise Gelir Vergisi kanununun bu Kanunla değişen hükümleri uygulanır.
c) Kurumların 1.1.1995 tarihinden önceki dönemlere ait ihtiyat akçeleri ve banka provizyonlarının bu tarihten sonra dağıtılması veya sermayeye eklenmesi halinde bu kâr payları için Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değişik hükümleri uygulanır.
d) Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı'nca tayin ve tespit edilir.
4) (4108 sayılı Kanunun 39'uncu maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır) (1995 yılı kazançları dahil 1.1.1996 tarihinden geçerli olmak üzere) (*)
5 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-t maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere bent yürürlükten kaldırılmıştır.) (**)
6 - Tam mükellefiyete tabi kişilerin yanında çalışan gemi adamlarına, münhasıran uluslararası sularda geçen hizmetleri karşılığında ödenen ücretler, 1.1.1994 - 31.12.2000 tarihleri arasında gelir vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın tevkif yoluyla ödenen gelir vergisine şümulü yoktur.
Bakanlar Kurulu %10 oranını, %25 oranına kadar artırmaya veya kanuni oranına indirmeye yetkilidir.
7 - Gelir vergisi Kanununun bu kanunla değişik 85, 86, ve 87 inci maddelerinde yer alan hükümler, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 5, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan ve 1.1.1997 tarihinden önce elde edilen menkul sermaye iratları hakkında uygulanmaz. Ticari işletmeye dahil olan bu gelirler, bu maddenin kapsamı dışındadır.
------------------------------------
(*) (4108 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki fıkra)
4) Gerçek usulde tespit edilen ticari kazancı olan eşin, bu kazançlarının safi tutarı ve ücretlerinin brüt tutarının yıllık toplamı 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının 4 katını aşmaması şartıyla bu kazanç ve ücretlerin aile reisi beyanına dahil edilmesi ihtiyaridir.
Bu fıkra hükümleri 1994-1999 takvim yılı gelirlerine uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasında asgari ücretin takvim yılı sonunda geçerli olan tutarı esas alınır.
(**) (4369 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki bent)
5 - (1.1.1997 tarihinden geçerli olmak üzere) Yıllık beyanname ile beyanı gereken ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarının aşağıda belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmı, 31.12.1999 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır. Bu istisna Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı menkul kıymetlerin alım-satımından doğan kazançlar hakkında da uygulanır. Ancak döviz cinsinden açılan hesapları ödenen faiz ve kâr payları uygulanmaz. Bu istisnanın ticari nedenlere dahil bu tür gelirlere şümulü yoktur.
İndirim oranı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının son on iki aylık dönemde 1 yıl vadeli Devlet tahvili için uygulanan ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle Maliye Bakanlığınca bulunur.
Bu istisnanın tevkif yoluyla kesilen vergiye şümulü yoktur.
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 40 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-v maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır) (*)
------------------------------------
(*) (4369sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
GEÇİCİ MADDE 40 -(3986 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle eklenen madde) (7.5.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Sporculara transfer ücreti olarak yapılan ödemeler, 1.5.1994 - 31.12.2000 tarihleri arasında gelir vergisinden müstesnadır. Bu ücretler üzerinden % 15 oranında gelir vergisi tevkif atı yapılır. Bu istisnanın tevkif yoluyla ödenen gelir vergisine şümulü yoktur.
Bakanlar Kurulu % 15 oranını, % 25 oranına kadar artırmaya veya kanuni oranına kadar indirmeye yetkilidir.
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 41 - (4369 sayılı Kanunun 82/3-v maddesiyle 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır) (*)
------------------------------------
(*) (4369sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki şekli)
GEÇİCİ MADDE 41 -(4008 sayılı Kanunun 26ncı maddesiyle eklenen madde) (6.7.1994 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir vergisi Kanununun mükerrer 81 inci maddesine 3946 sayılı Kanunla eklenen son fıkra hükmü, 1.1.1993 tarihinden itibaren iktisap edilen mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce iktisap edilen mal ve haklara Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci maddesinin 3824 sayılı Kanunla değişmeden önceki hükümleri uygulanır.
------------------------------------
GEÇİCİ MADDE 42 - (4108 sayılı Kanunun 28'inci maddesiyle eklenen madde) (2.6.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi Kanununun 51 inci maddesinin 4 numaralı bendinin bu Kanunla değişmeden önceki hükmü uyarınca 1.1.1994 tarihi itibariyle götürü usule tabi olmaya ilişkin şartları topluca taş‚yanlar; bu Kanunun yayımlandığı tarihi takip eden ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine yazılı olarak müracaat ederek bu tarihe kadar 1995 yılına ilişkin götürü usule ait gelir vergisini tarh ve tahakkuk ettirdikleri takdirde 1.1.1995 tarihinden itibaren götürü vergilendirme usulünden yararlandırılır. Götürü usule geçen mükelleflerin 1994 yılına ait gerçek usule göre tespit edilen kazançları ile 1.1.1995 tarihinden bu Kanunun yayımı tarihine kadar tevkif ettikleri gelir vergisi ve düzenledikleri belgelerde gösterilen katma değer vergisi, genel esaslara göre beyan edilerek ödenir.
GEÇİCİ MADDE 43 - (4108 sayılı Kanunun 28'inci maddesiyle eklenen madde) (2.6.1995 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir Vergisi Kanunu'nun bu Kanunla değişik Ek 'üncü maddesi hükümleri 1.1.1994 tarihinden sonra, Ek 4'üncü maddesi hükmü 1.1.1995 tarihinden sonra, Yatırım Teşvik Belgesine bağlanmış olan yatırımlar için 1.1.1995tarihinden itibaren yapılan yatırım harcamalarına uygulanır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 75'inci maddesinin bu Kanunla değiştirilen ikinci fıkrasının 4 numaralı bendi hükmü, 1995yılı hesap döneminden itibaren elde edilen kazançlara uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 44. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Götürü usule tabi ticaret erbabından Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değişik 47 ve 48 inci maddelerinde sayılan basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını 31/12/1998 tarihi itibariyle taşıyanlar 1/1/1999 tarihinden itibaren basit usule tabi olurlar.
Götürü usulde verilendirilmekte iken 1/1/2999 tarihinden itibaren basit usulde vergilendirilme kapsamına alınan mükellefler, bu tarih itibariyle mevcut mallarını alış bedelleri ile, bu bedel bilinmiyorsa kendileri tarafından tespit edilecek rayiç bedelleri ile değerlemeye tabi tutarlar.
1/1/1999 - 31/12/2003 tarihleri arasındaki kazançlara uygulanmak üzere, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerde (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyerlerinde faaliyet gösteren ve basit usulde vergilendirilen mükelleflerin 103 üncü maddede yazılı tarifenin birinci gelir diliminin yarısını aşmayan kazançları için beyanname verilmez.
Basit usule tabi mükelleflerin 2001 yılı sonuna kadar, ilgili vergilendirme dönemleri için beyan edecekleri safi kazanç tutarlarının, Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değişmeden önceki 46ncı maddesine göre intibak ettirildikleri derecelerin bulundukları yöreler itibariyle belirlenen ve 1998 yılında uygulanacak olan götürü safi kazanç tutarlarının 1999, 2000 ve 2001 yıllarında yeniden değerleme oranında artırılan tutarlarını aşması halinde; beyan edilen tutarlar yerine bu tutarlar vergilemeye esas alınır. Bu uygulamada, takvim yılı içinde işe başlayan veya işi bırakan mükelleflerin götürü safi kazancı, işe başlanılan ay hariç tutulmak ve işin bırakıldığı ay tam sayılmak suretiyle hesaplanan tutardır. Bu süre içinde 48 inci maddede yazılı hadler aranmaz. 31/12/2001 tarihinde basit usule tabi olmanın şartlarını topluca taşıyanların kazançları, şartları taşıdıkları sürece takip eden yıllarda da basit usule göre tespit edilir.
Yapılan denetimlerde, bir takvim yılı içinde iki defa belge almadığı veya vermediği tespit edilen mükellefler intibak ettirildikleri derecenin bir üstünden, birinci dereceden vergilendirilenler ise intibak ettirilen derecelere ait safi kazanç tutarları % 50 oranında artırılmak suretiyle bulunan tutar üzerinden vergilendirilirler.
GEÇİCİ MADDE 45. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) 1) 1997 takvim yılındaki satış hasılatı; 1996 yılı için uygulanan satış hasılatı tutarının yeniden değerleme oranında artırılmış tutarını aşmayan küçük çiftçiler, 1997 takvim yılında elde ettikleri zirai kazançlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi ermezler. 1997 yılı zirai kazancına ilişkin olarak 1998 yılı içerisinde beyanname veren çiftçilerin beyannamelerinde gösterilen zirai kazançları üzerinden hesaplanarak tahakkuk ettirilen vergileri terkin, tahsil edilen vergileri iade edilir.
Bu Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmünde yer alan on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olma şartı kendi işinde kullanılması koşuluyla, on yıl süre ile dikkate alınmaz.
2) Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değişmeden önceki 53 üncü maddesi hükmü gereğince götürü gider veya gerçek kazanç usulüne göre vergilendirilen zirai kazanç mükellefleri, 31/12/1997 tarihi itibariyle bu Kanunun 54 üncü maddesinde yazılı ölçüleri aşmamaları halinde, 1/1/1998 tarihinden itibaren zirai mahsulleri ve hizmetlerinin satış bedeli üzerinden yapılan tevkif at suretiyle vergilendirilirler.
GEÇİCİ MADDE 46. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) 1) 31/12/2008 tarihine kadar uygulanmak üzere; iktisap şekli ne olursa olsun, beş yıldan fazla elde tutulan (veraset yoluyla iktisap edilenlerde beş yıllık süre şartı aranmaz); konutlar ile köy kıymet beyan defterine kayıt edilmesi gereken gayri menkullerin elden çıkarılmasından doğan kazançlar gelir vergisinden müstesnadır.
Diğer kazanç ve irat tutarının hesaplanmasında; 1998 yılı emlak vergisi beyannamesi verme süresinin bitmesinden önce iktisap edilen gayri menkullerin elden çıkarılması halinde, bunların maliye bedeli olarak 1998 yılı genel beyan döneminde beyan edilecek emlak vergisi değeri esas alınır.
1/1/1999 tarihinden önce iktisap edilen ve menkul kıymetler borsasında işlem gören hisse senetlerinin bu tarihten sonra elden çıkarılması halinde bunların maliyet bedeli olarak, 1998 yılının son işlem gününden borsada oluşan ortalama fiyatı; 1/1/1999 tarihinden önce iktisap edilen menkul kıymet yatırım fonlarının katılma belgelerinin elden çıkarılmasında 1998 yılının son günündeki değeri esas alınabilir.
Bu maddeye göre maliyet bedeli kabul edilen tutarlar endekslenmiş maliyet bedeli kabul edilir ve iktisap tarihinden; gayri menkullerde 1998 yılı emlak vergisi beyanname verme süresi sonuna, hisse senetlerinde 1998 yılı sonuna kadar olan süre için yeniden endeksleme yapılmaz.
2) Bu Kanunun 2 inci maddesinin 1-6 numaralı bentlerinde sayılan gelir unsurları ile ilişkilendirilemeyen ve elde edildiği dönemin tespit edilememesi nedeniyle bu Kanunun 80 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bir önceki yılın geliri olarak vergilendirilecek olan diğer kazanç ve iratlar üzerinden tarh edilecek vergilere 2003 yılı sonuna kadar vergi ziyaı cezası ile usulsüzlük cezası uygulanmaz.
GEÇİCİ MADDE 47. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Bu Kanunun yayımlandığı tarih itibariyle sahip olunan ve mevcudiyeti Devlet tarafından veya Devlet güvencesinde tutulan kayıt ve siciller ve diğer kanaat getirici vesikalarla ispat edilen para ve alacak ile altın, döviz ve diğer mallardan karşılanan mal edinimler ve harcamalardan hareketle bu Kanunun 82 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasına göre tarhiyat yapılamayacağı gibi, bu unsurlar delil olarak kullanılmak suretiyle Vergi Usul Kanununun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasının 7 numaralı bendine göre de geçmişe yönelik inceleme ve tarhiyat yapılamaz.
Bu maddede geçen kanaat getirici vesika tabiri; banka, banker, aracı kurumlar ve benzeri mali kurumlar, posta idaresi, noterler ile tapu, trafik gibi kamu kurum ve kuruluşlarının kayıt ve belgeleri ile 213 sayılı Vergi Usul kanununun ikinci kitap üçüncü kısmında yer alan belgeleri ifade eder.
Mükelleflerin bu kayıtlarda yer almayan veya yukarıda sayılan vesikalarla kanıtlanamayan nakit para, mevduat sertifikası, döviz ve benzeri kıymetlerini 30/9/1998 tarihi itibariyle asgari bir gün süreyle Türkiye'de kurulu mevduat kabulüne yetkili bankaların Türkiye'deki şubelerinde bulundurduklarının tevsiki şartıyla bu kıymetlerden karşılanan mal edinimleri ve harcamalar hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır. Söz konusu kuruluşlar mükelleflerin bu konudaki taleplerini yerine getirmeye mecburdurlar.
Maliye Bakanlığı bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
GEÇİCİ MADDE 48 - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (adi, kolektif ve adi komandit şirketler dahil), işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlarını kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşunca tespit edilecek rayiç bedel ile bu Kanunun yayımını izleyen üçüncü ayın son iş gününe kadar bir envanter listesi ile vergi dairelerine bildirmek suretiyle defterlerine kaydedebilirler. Bu suretle beyan edilen kıymetlerin satılması halinde satış bedeli bunların deftere kaydedilen bedelinden düşük olamaz. Bildirime dahil edilen varlıklar için amortisman ayrılmaz.
Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bu madde hükümleri uyarınca aktiflerine kaydettikleri emtia için ayrı; makine, teçhizat ve demirbaşlar için ayrı özel karşılık hesabı açarlar. Emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi halinde sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez. Makine, teçhizat ve demirbaşlar envantere kaydedilir ve ayrılan karşılık birikmiş amortisman addolunur. İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ise söz konusu emtiayı defterlerinin gider kısmına satın alınan mal olarak kaydederler. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
GEÇİCİ MADDE 49. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (adi, kolektif ve adi komandit şirketler dahil), kayıtlarında yer aldığı halde işletmelerinde mevcut olmayan mallarını, bu Kanunun yayımlandığı tarihi takip eden ikinci ayın sonuna kadar, aynı neviden mallara ilişkin cari yıl kayıtlarına göre tespit edilen gayri safi kâr oranını dikkate alarak faturalamak ve her türlü vergisel yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle kayıt ve beyanlarına intikal ettirebilirler. Gayri safi kâr oranının cari yıl kayıtlarına göre tespit edilemediği hallerde mükellefin bağlı olduğu meslek odalarının belirleyeceği oranlar esas alınır. Bu madde hükmünün uygulanmasına ilişkin olarak geçmişe yönelik ceza ve faiz uygulanmaz. Yılı içerisinde ödenmesi gereken vergilerin, ödeme sürelerinde değişiklik yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.
GEÇİCİ MADDE 50. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) 1/1/1999 tarihinden önce Yatırım Teşvik Belgesine bağlanan yatırım harcamalarına, Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değişiklik yapılmadan önceki Ek 1 ve Ek 4 üncü maddeleri ile Ek 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası hükümleri ve Kurumlar Vergisi kanununun bu Kanunla kaldırılan mükerrer 8 inci maddesi hükmü; 1/1/1999 tarihinden sonra Yatırım Teşvik Belgesine bağlanmış olan yatırım harcamalarına ise söz konusu maddelerin bu Kanunla değişik hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 51. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilmiş gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, 31/12/ 1998 tarihi itibariyle içinde bulundukları üç aylık dönemi takip eden dönemden başlayarak bu Kanunun değişik mükerrer 120 ve Kurumlar Vergisi Kanununun 25 inci maddeleri uyarınca geçici vergi öderler. Geçici vergi beyannamesi verilen dönemlere ilişkin yıllık beyannameler üzerinden tahakkuk ettirilen geçici vergi taksitleri terkin edilir.
GEÇİCİ MADDE 52. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) 1/7/1998 tarihinden sonra elde edilen ücretler için, bu tarih itibariyle mevcut vergi matrahı dikkate alınarak, bu Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının 1 numaralı bendine göre yapılacak tevkifatlara münhasır olmak üzere aşağıdaki tarife uygulanır.
1.000.000.000 liraya kadar ............................................................................................ % 20
2.000.000.000 liranın 1.000.000.000 lirası için 200.000.000 lira, fazlası...................... % 25
4.000.000.000 liranın 2.000.000.000 lirası için 450.000.000 lira, fazlası...................... % 30
8.000.000.000 liranın 4.000.000.000 lirası için 1.050.000.000 lira, fazlası ...................% 35
16.000.000.000.000 liranın 8.000.000.000 lirası için 2.450.000.000 lira, fazlası............ % 40
16.000.000.000 liradan fazlasının 16.000.000.000 lirası için 5.650.000.000 lira,
fazlası .............................................................................................................................. % 45
GEÇİCİ MADDE 53. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) . - Bu Kanunun yayımından önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonosu ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirlerden yapılan gelir vergisi tevkifatı sırasında, Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değişmeden önceki 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendi hükmü uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 54. - (4369 sayılı Kanunun 54'üncü maddesiyle eklenen madde) (29.7.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) 1998 yılı gelirleri için, bu Kanunun 45 inci maddesiyle değiştirilen 193 sayılı Kanunun 86ncı maddesinin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinin (b), (c) ve (d) alt bentlerinde yer alan hadler yerine, 2.500.000.000 lira esas alınır.
GEÇİCİ MADDE 55 - (4444 sayılı Kanunun 3'üncü maddesiyle eklenen madde) (14.8.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) 1/1/1999 - 31/12/2002 tarihleri arasında elde edilen ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratları ile menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kâr payları için yıllık beyanname verilmez. Diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmez. Ticari işletmeye dahil olan bu gelirler, bu maddenin kapsamı dışındadır.
GEÇİCİ MADDE 56 - (4444 sayılı Kanunun 3'üncü maddesiyle eklenen madde) (14.8.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) 1999 - 2002 yılları gelirlerinin vergilendirilmesinde 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 1, 2, 80, 81, 82, Geçici 46 ve Geçici 47 inci maddeleri yerine aşağıdaki hükümler uygulanır.
Mevzu
A) Gerçek kişilerin gelirleri (Gelir Vergisi) ne tabidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safî tutarıdır.
Gelirin unsurları
B) Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır:
1. Ticarî kazançlar,
2. Ziraî kazançlar,
3. Ücretler,
4. Serbest meslek kazançları,
5. Gayrimenkul sermaye iratları,
6. Menkul sermaye iratları,
7. Diğer kazanç ve iratlar.
Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin tespitinde gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır.
Diğer kazanç ve iratlar,
C) Aşağıda yazılı olan diğer kazanç ve iratlar bu maddedeki hükümlere göre vergiye tabi gelire dahildir:
1. Değer artışı kazançları,
2. Arızî kazançlar.
Değer artışı kazançları
D) Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlarıdır.
1. İvazsız olarak iktisap edilenler hariç olmak üzere; hisse senetlerinin iktisap tarihinden başlayarak üç ay içinde veya iktisaptan evvel elden çıkartılmasından sağlanan kazançlar ile diğer menkul kıymetlerin (menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgeleri hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
2. 70 inci maddenin birinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı hakların (ihtira beratları hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
3. Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanuni mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
4. Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
5. Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
6. İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin birinci fıkrasının 1,2,4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkullar dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak dört yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkullar tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır).
Yukarıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan değer artışı kazançlarının her birinin 3.500.000.000 lirayı aşan kısmı vergiye tabidir.
Bu fıkrada geçen "elden çıkarma" deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.
Faaliyetine devam eden ticari bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından veya ticari işletmeye dahil amortismana tabi iktisadi kıymetlerle yukarıdaki bentlerde yazılı hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.
Vergilendirilmeyecek değer artışı kazançları
E) Aşağıda yazılı hallerde değer artışı kazancı hesaplanmaz ve vergilendirilmez:
1. Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde, kanuni mirasçılar tarafından işletmenin faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin kayıtlı değerleri ile (bilanço esasına göre defter tutuluyorsa bilançonun aktif ve pasifiyle bütün halinde) aynen devir alınması,
2. Kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilançosunun bir sermaye şirketine aktif ve pasifiyle bütün halinde devir olunması, devralan şirketin bilançosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten, devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.),
3. Kolektif ve adi komandit şirketlerin bu fıkranın 2 numaralı bendinde yazılı şartlar dahilinde nevi değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi (Kolektif ve adi komandit şirketlerin şekil değiştirerek anonim şirket haline dönüşmesi halinde şekil değiştiren kolektif ve adi komandit şirketlerin ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.).
Safi değer artışı
F) Değer artışında safi kazanç, elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayanlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarından, elden çıkarılan mal ve hakların maliyet bedelleri ile elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunur. Hasılatın ayın ve menfaat olarak sağlanan kısmının tutarı Vergi usul Kanununun değerleme ile ilgili hükümlerine göre tayin ve tespit olunur.
Maliyet bedelinin mükelleflerce tespit edilememesi halinde maliyet bedeli yerine; Vergi Usul kanunu hükümlerine göre takdir komisyonlarınca tespit edilecek bedel, kazancı bilanço veya işletme hesabı esasına göre tespit edilen işletmelerde ise son bilançoda veya envanter kayıtlarında gösterilen değer esas alınır.
İşletmeye dahil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde, iktisadi kıymetlerin maliyet bedeli yerine, amortismanlar düşüldükten sonra kalan net değeri esas alınır.
Menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında, iktisap bedelinin tevsik edilememesi halinde, iktisap tarihindeki rayiç bedel iktisap bedeli olarak kabul edilir. Aynı yıl içinde birden fazla menkul kıymet alınıp satılması halinde, bunların kazancı birlikte hesaplanır. Alım satımın birinden doğan zarar, diğerinin kârından mahsup edilir.
Dar mükelleflerin (kurumlar dahil), yabancı sermaye mevzuatına göre ilgili mercilerden izin almak suretiyle, Türkiye'ye bizzat getirdikleri nakdi veya ayni sermaye karşılığında iktisap ettikleri menkul kıymetler ile iştirak hisselerini elden çıkarmalarından doğan değer artışı kazançlarının hesabında, kur farkından doğan kazançlar dikkate alınmaz. Şu kadar ki bu mükelleflerin Türkiye'de elde ettikleri kazançların münhasıran bu menkul kıymet veya iştirak hisseleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratlarından ve bu kıymet veya hisselerin elde çıkarılmasından doğan değer artışı kazançlarından ibaret olması şarttır. Bu mükelleflerin, Türkiye'de menkul kıymet alım satımıyla devamlı olarak uğraşmaları halinde, kur farkından doğan kazançlar da ticari kazancın hesabında dikkate alınır.
Kur farkından doğan kazançların hesabında, menkul kıymet veya iştirak hisselerinin iktisabına tahsis edilen yabancı sermayenin, bu kıymet veya hisselerin iktisap tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuruna göre hesaplanan Türk Lirası karşılığı ile bu kıymet veya hisselerin elden çıkarılması tarihindeki aynı miktar yabancı sermayenin T.C. Merkez Bankası döviz alış kuruna göre hesaplanan Türk Lirası karşılığı arasındaki fark esas alınır.
Mal ve hakların elden çıkarılmasında iktisap bedeli, elden çıkarılan mal ve hakların, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenen toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranında artırılarak tespit edilir.
Menkul kıymetlerin elden çıkarılması halinde kazanç, yıl içinde elde edilen toplam gelirden, bu Kanunun 76ncı maddesinde belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın düşülmesi suretiyle hesaplanabilir. Bu durumda iktisap bedeli endekslenmez.
Değer artışı kazancının hesaplanmasında; 1998 yılın emlâk vergisi beyanname verme süresinin bitmesinden önce iktisap edilen gayri menkullerin elden çıkarılması halinde, bunların maliyet bedeli olarak 1998 yılı genel beyan döneminde beyan edilen emlâk vergisi değeri esas alınır.
1/1/1999 tarihinden önce iktisap edilen ve menkul kıymetler borsasında işlem gören hisse senetlerinin bu tarihten sonra elden çıkarılması halinde bunların maliyet bedeli olarak, 1998 yılının son işlem gününde borsada oluşan ortalama fiyat; 1/1/1999 tarihinden önce iktisap edilen menkul kıymet yatırım fonlarının katılma belgelerinin elden çıkarılmasında 1998 yılının son günündeki değeri esas alınabilir.
Bu maddeye göre maliyet bedeli kabul edilen tutarlar endekslenmiş maliyet bedeli kabul edilir ve iktisap tarihinden; gayri menkullerde 1998 yılı emlâk vergisi beyanname verme süresi sonuna, hisse senetlerinde 1998 yılı sonuna kadar olan süre için yeniden endeksleme yapılmaz.
Arızi kazançlar
G) Vergiye tabi arızi kazançlar şunlardır:
1. Arızi olarak ticari muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere tavassuttan elde edilen kazançlar,
2. Ticarî veya ziraî bir işletmenin faaliyetiyle serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlanmamış olan böyle bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hasılat,
3. Gayri menkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ile peştamallıklar (kiracıya ait tesisat ve malların tahliye ve devri sırasında kiralayan veya yeni kiracıya devrinden doğan kazançlar dahil),
4. Arızi olarak yazılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla tahsil edilen hasılat,
5. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleriyle ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançlar (zarar yazılan değersiz alacaklarla, karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil),
6. Dar mükellefiyete tabi olanların 45 inci maddede yazılı işleri arızi olarak yapmalarından elde ettikleri kazançlar.
Yukarıda yazılı kazançlardan 1 - 4 numaralı bentlerde yazılı olanların (henüz başlamamış olan ticari, zirai veya mesleki bir faaliyete hiç girişilememesi ile ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen kazançlar hariç) 3.500.000.000 lirayı aşan kısmı, diğerlerinde tamamı vergiye tabidir.
Bu fıkrada geçen hasılat deyimi, alınan para ve ayanlarla diğer suretlerle elde edilen ve para ile temsil edilebilen menfaatleri ifade eder.
Arızi kazançların safi miktarı aşağıdaki şekilde tespit olunur:
1. Bu fıkranın 1 numaralı bendinde yazılı işlerde satış bedelinden, maliyet bedeli ve satış dolayısıyla yapılan giderler indirilir,
2. Bu fıkranın 2,3,4 ve 5 numaralı bentlerinde yazılı işlerde elde edilen hasılattan tevsik edilmek kaydıyla yapılan giderler indirilir,
3. Bu fıkranın 6 numaralı bendinde yazılı işlerde, 45 inci madde hükümleri uygulanır.
H) Bu Kanunun geçici 47 inci maddesi kapsamındaki değerler ile işlem ve bildirimlerden hareketle bunlara taraf olanlar da dahil olmak üzere herhangi bir vergi incelemesi ve tarhiyat (Vergi Usul Kanununun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasının 7 numaralı bendi dahil) yapılamaz.
GEÇİCİ MADDE 57 - (4444 sayılı Kanunun 3'üncü maddesiyle eklenen madde) (14.8.1999 tarihinden geçerli olmak üzere) 1999 - 2002 yılları gelirlerinin (ücretler hariç) vergilendirilmesinde bu Kanunun 103 üncü maddesindeki tarifenin mükerrer 123 üncü maddeye göre belirlenen gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranları beş puan artırılmak suretiyle uygulanır. Bu Kanunun mükerrer 120 inci maddesinin uygulamasında bu hüküm dikkate alınmaz.
Yürürlük Maddeleri:
MADDE 125 - Bu Kanun 1 Ocak 1961 tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 126 - Bu Kanun hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.